Deeq A.

Nomad
  • Content Count

    215,437
  • Joined

  • Last visited

  • Days Won

    13

Everything posted by Deeq A.

  1. MOGADISHU - Eight years after a suicide bomber destroyed the building, Somalia has reopened its imposing national theatre in Mogadishu as a symbol of culture in the heart of a city often defined by violence. Source: Hiiraan Online
  2. @US2Somalia reiterates its commitment to the defense of #PressFreedom. We condemn threats and violations against journalists and the free press in #Somaliland. We call on Somaliland’s leadership to respect, uphold and protect the right to freedom of expression. — U.S. Embassy Mogadishu, Somalia (@US2SOMALIA) July 2, 2020 Qaran News
  3. For Sumaya Aden, the demand that officials reopen the case of her brother Isak, killed a year ago by police in Eagan, the commemoration of Somali Independence Day and the Black Lives Matter movement all are part of the same struggle for unity and justice. Source: Hiiraan Online
  4. Idaajaa oo kibirka wuxu ku jecelaaday la aqoon oo mar kaste ninka kibra qisada magaciisa ku sunta , ama atoor ka qisadaba ka dhiga. Sida Aadan Galaydh ama Mataan ciideed oo labduba kibir ku dhinteen murtida na ay leeyiin ragay is maandhaafeen. Labada sheeko ba waxay ahayd in lagu sunto Boos Cawr iyo Nuur Jiir oo ka aarasaday Aadan Galaydh iyo Mataan Ciideed. Hadaan qisadan Boos Cawr u soo laabto, waxay u eegtay in sheekadii Jaamac Amuume iyo Warsame Dhakaar oo Habar Yoonis ahaa in Lagu qurxiyey qisadaas Sool clan dhex martay. Sheekadaas Sool clan waxa loo bixiyey sheekadii Qabaalka tan Habar Yoonis na waxa loo bixiyey sheekadii Haad Qadiye. Sheekada aarsiga Jaamac Amuume waxay dhacday 1879-1880 oo ay is dileen reer Sugulle dhexdoodu. Waxa is dilay laba wiil ay dhaleen , Suldaan Xirsi Amaan iyo Guuleed Xaaji , Ina Guuleed Xaaji ayaa Ku dhintay is dilkii . Waxa magtii ayaa waxa isku qabtay suldaan Xirsi Amaan iyo Guuleed Xaaji Guuleed oo nin xikmad badnaa oo maahmaahyo badan maanta Laga dhaxlay sida; 1- ceel biyo leh ma foga, uu ula jeedo wax lagama maarmaan ka ah waa kugu qasab meel kaste ha jireene. Oo hadii biyo aad waydo oo lagugu sheego ceel xamar adoo hargaysa joogaa waad ku qasbsntay. 2- naag taad barataaba b’an. Dumar ka mid kaste dhib gaar ah aysy leeday Guleed baa suldaan Xirsi ku yidhi: Wiil laana qaadan maayo tol l’aana ma rabo. Wuxu ula jeeday wiilkaygii mag l’aan kaga samri maayo, hadaad diidaana waa dagaal laysku jabo oo tolku ku baabao oo waa ii Tol la’aan. Suldaan Xirsi Amaan oo kibirsan baa Ku jawaabay ma wiilkaygii oo dhaawac ah ayaad weliba mag bixi ila timi. Guuleed baa yidhi waar reer sugulle isku dilkooda waxba ka heli maysaane kala daaya. Xirsi baa yidhi waar raga hayga bajin, intu weliba kacay uu warankii la booday ayuu yidhi iga wala waatay labadeena noqon. Markii lagu kala kacay ayuu wiilkiisii yidhi aabo Guuleed waa kaa gar joogaa. Xirsi baa Ku yidhi ” cabanaa ma uurkii hooyadii baa lagu ciilay.” Dagaalkii baa qarxay , oo Xirsi Amaan oo Ba Awal ah iyo Guuleed oo baho sugulle ah baa is labadoodi jilib dagaalameen. Waxa dagaalkii ugu horeyey ku jabay Ba Awal suldaan Xirsi na dagaalkii lagu dilay iyo rag culus. Goobtaas waxa la odhan jiray Lebi Cawl. Gabadh ninkeedii lagu dilay dagaalkaas hore ee Lebi Cawal baa inankeeda Ku guubaabinaysa inu aabihii iyo Xirsi Amaan iyo rag kale u aaro. Gabadhaas ma ahayn beesha HY, oo wagaas HY dhexdooda iskmay guursan jirin oo waa talooyinku kaga tagay suldaan Diiriye bay ka mid ahayd. Richard Burton baa buugiisii safarkii Seylac ku sheegay in asnay Habar Yoonis dhexdooda kala guursan. Odayaasha qaar baa yidhaahda waxa dagaalkaas iyo dilkii suldaan Xirsi ka gabayday xaaskiisii Cawrala Ducaale Suldaan Guuleed oo Nuur Dhagacun walaashi ahayd. Waxay ku gabayday: Calow gaydha waxa iigu wacan geeridaan qabo’e Caawaba gelin dhexaadkaan hadba gogosha taabtaaye Gamas baa ku dhacay aabahaa goraygii dheeraaye Gacmo jeedlaow Warsamaey gudurii siiyeene Gaashaan-cade Muxumed bay giringirsheen meele Mohammed Golaxley dhigeen geedkii Lebi-Cawle Xirsigi madaxa ahaa waa gawraceen gacal ha waayaane. Abaanduulaa jilibka Guuleed Xaaji waxa u ahaa nin la odhan jiray Warsame Dhakaar ama Dakaar 3 nin oo walaalo ahaa ayuu maalintaas dilay oo Jaamac Amuume walaaladii ah , Jaamac waa Jaamac Xirsi ” Dhinbiil'” Yuusuf Suldaan Diiriye. Markaas ayuu Warsame digasho raaciyey oo u yidhi ” islaantan goblamiyey Amuume awaaraha hakaga baxdo”. Jaamac wuxu ahaa 17 jir waanu cod yaraa sidaas darteed ayaa loogu biixiyey Amuume oo af Somali ahaan loo yaqaan qofka aanu hadalku ka soo bixin. Jaamac ayaa warkii gaadhay iyo hadalkii yasida ahaa ee u Warsame ku baanay inu islaanta wiilashii roona ka laayey Amuume na u reebay oo u baabah ka dhigay reerka. Dagaaladii waa sii socdeen waxa se Ku jabay Ba Awal oo ah laba jilib ay dhashay gabadh Ciise Muuse ahyd oo ah jilibka Xirsi Amaan halka Baho Sugulle yihiin 6 is bahaystay caaqilkooduna ahaa Xaaji Guuleed Xaaji Axmed Sugulle. Waa la dhex galay oo Guuleed Xaaji iyo Warsame oo baho Sugulle ah ayaa mag lagu xukumay intii dilka dheeraadka ahayd intii kale duudsi lagu heshiiyey. Waxa la yidhihaadaa waxa ka mid ahaa ragii gartaas reer Sugulle qaaday gabayaa , abaandule iyo garyaqaan Kite Fiqi oo East Burco Clan ahaa. Baho sugulle ayaa mag lagu xukumay , Warsame ayaa markii qeybtii magta loo doontay kibir ku yidhi erigadii ” geela fulaa hala bixiyo ” anigu hal bixin maayee. Ina Xirsi Amaan ayaa marku xaalku halkaas marayo , Warsame na diiday nabadii. Ayaa gabay ku tiriyey inaan nabadi jirayn ilaa u aabihii Xirsi ugu aaro jooga faraskiis Waxa ninkaas la odhan jiray Bookh Xirsi Amaan , oo waxa dhashay gabadh Carab ah oo suldaan Xirsi Amaan Bulxaar mar u weeraray magaalada Carab kii timirta keeni jiray oo maalqabeen ahaa reer Suur ( Cumasn ka mid ah masnta) ah lagula taliyey si ay u badbaado Bulxaar iyo ganacsigiisu ba inu suldaan Xirsi siiyo inantiisa Xafsa. Colkaas dooxada Weehaan Xirsi dhigayna Magaalada soo galin.. Sidaas ayuu Carab kii reer Suur Xasan Al Yaafici , Xasana ku siiyey suldaan Xirsi oo bah Carabo ayaa la yidhaahda maanta, ayadaa Bookh dhashay oo gabayaa ahaa. Wuxu Bookh yidhi. Jidhkii ina Amaan iyo la waa jalanqayaashiiye Jirid nimaan lahayn baa baqee taydu ii jarane Hadii nabada jeelkeeda la helo waa anoon jirine Jillow baan ahay haddi aabahay joogi lagu raadin. Jaamac oo ka soo jeeda dhanka Suldaan Xirsi Amaan ayaa ku tashaday ama inu Warsame ka aarsado ama u dagaalka ku dhinto. Mudo ka dib ayaa duulaan loo diyaar garoobay. Jaamac oon aqoon warsame ayaa ragii waaweynaa waydiiyey dagaalka sideen Warsame raga uga gartaa.? Nin baa ku yidhi hadaynu jabno waa ninka ugu horeeya ee inagu daba jira. Hadaynu guulaysano warsame waa ninka colkiisa u danbeeya . Habeenkii ayuu Jaamac warankiisu iyo laba hooto wadaad asmo ugu akhriyey kuna yidhi ” yaanu siil kaa taaban” Subaxii ayuu faraskiisii Xamar heenseeyey. Dagaalkii la gal ayadoolaga soo laabtay. Jaamac baa yidhi warsame waan dilay. Markaas bay raggi waaweynaa qosleen oo mid yidhi waar Warsame oo bari colka ka dhex qawdhamaya baad arki doontaan. Islaan baa la diray oo reerkii iyo kambal kii warsame soo eegtay. Waxay soo aragtay reer murugaysan iyo maryo dhiig leh oo geed ku wadhan. Warkii bay keentay in warsame dhintay. Oo Jaamac runtii ahayd. Jaamac wuxu wariyay in faraskiisii dagaalka la galay oo faraskiisii warsame ka hadhin oo qoobabka hore Ku suul daaray warsame na faraskii la kufay isna warankii ku tumaatiyey.. warsame oo dhaawac xun gaadhay na faraskii isku tuuray oo u cararay. Waxa kale ee u gabayga ku sheegayaa jaamac inu ka ciil baxay AF xumadii warsame ku xaqiray. Markaas ayuu Jaamac oo weligii gabyin ciil gabyayaa wuxu na tirinayaa tixdan cajiibka ah. 1-Col aloosan Xamarow haddii xalay la ugaanshay 2-Heensaha hadddaan kugu itibay goor aleyl dhexe ah 3-Indhaalaha haddaan kuu xidh-xidhay suuman la adkeeyay 4-Isha bari hadii loo kiciyo awrtii reer Sugule 5-Kuwii lays aqoon jiray haddii lagu ogaan duulay 6-Abaanduule Guuleed hadii ubaxa loo gooyay 7-Waa boqor agtiisa’e hadday “ililidii” yeedh’dhay 9-Usha Daba-xidh ooddiyo haddii laysu wada giijay 10-Eebada haddii laysku riday ilig-jartii hooto 11-Abdikayba intii hore hadaan dabo adeegaayay 12-Kolku ina qolyaeedkii sidii aarka nagu qayshay 13-Anigoo aqoon jirin haddii lay ogeysiiyay 14-Onkad baxay la moodyow kolkan amarka qaadsiiyay 15-Doc aroorka uguma tago orodka saydhshaaye 16-Oogada hadduu igala maray agabarkuu joogo 17-Anna Awlaxaan siday haddaan oofta midig gooyay 18-Kol haddaan Warsame aayiroon Baho agoonteeyay 19-Kol haddaan ugaaskii ka dilay u ololaynaayay 20 -Kol haddaan Warsame aayiroon Baho agoonteeyay 19-Kol haddaan ugaaskii ka dilay u ololaynaayay 20 -Kol hadaan ka oon baxay afku aramigu jiifay. 21-Alxamdu lilaa caawaba haddaan umalkii qaar reebay. Labada qisadood waxa horsysay tan Jaamac Amuume iyo Warsame Dhakaar. Oo Xirsi Amaan waxa la dilay 1879 kii, suldaan kii ku xigay na wuxu ahaa wiilku adeerka u ahaa suldaan Nuur Axmed Amaan oo 1881 la caleemo saaray waana suldaankki waagi danbe daraawiish abaabulay masntana qudbigiisu ku yaal Taleex. Saladanada waxa ka lahaa ismaaciil Amasn de ismaaciil isagoon la caleemo saarin ayuu ku dhintay dagaal ogaadeen. Dhacdadaas waxay ahayd dhacdo caan ah oo gabayada qaar waxa la qoray 1889 oo nin Talyaani ah qoray iyo nin Jarmal ah. 1889 kii ayuu Luigi Robecchi Bricchetti gabayga Jaamac Amuume iyo Bookh ku soo daabacay majalada Italian geographic society.. Paulitschke, Philipp oo Austrian ah isna qoray gabayada iyo dilka Xirsi 1885kii . Hadaba in qisada Jaamac Amuume iyo Warsame Dhakaar badhkeed lagu qurxiyey tan Boos cawar waxa u daliil ah dhowr arimood. 1- maahmaahda Xirsi inankiisa u adeegsaday ” cabanaa ma uurkii hooyadii baa lagu ciilay. 2- Jaamac 3 ay walaalo yihiin buu warsame dilay weedh xaqiraad ahna ku yasay Jaamac. Sidoo kale Boos isna walaaladii oo la dilay iyo Aadan Galaydh oo yasay. 3- faraska Jaamac gabayga ayuu ku sheegayaa inu u ciidan galay faraskiisii , Boos se gabay lagama hayo sidu u caawayey faraskiisu oo isna la yidhaahdo faraskii Aadan Galaydh ayuu qoobabka ku sul daaray hadal buu ku sheegayaa. Jaamac se waa ka tuducyada Ku sheegayaa amaanta faraskiisa iyo sidu u booday marku amarka siiyey: waaka leh: 14-Onkad baxay la moodyow kolkan amarka qaadsiiyay 15-Doc aroorka uguma tago orodka saydhshaaye 16-Oogada hadduu igala maray agabarkuu joogo 17-Anna Awlaxaan siday haddaan oofta midig gooyay 4- arinka yasida oo ay wadaagaan ta Boos inu ka ciil baxay xaqiraadii Aadan hadal ayuu ku sheegay. Se Jaamac gabayga ayuu ku sheegay tuduca 20 u fiirso. Oo waaka leh 18-Kol haddaan Warsame aayiroon Baho agoonteeyay 19-Kol haddaan ugaaskii ka dilay u ololaynaayay 20 -Kol haddaan Warsame aayiroon Baho agoonteeyay 19-Kol haddaan ugaaskii ka dilay u ololaynaayay 20 -Kol hadaan ka oon baxay afku aramigu jiifay 21-Alxamdu lilaa caawaba haddaan umalkii qaar reebay. 5- warsame oo diiday magtii oo yidhi ” geela fulaa hala bixiyo ” iyo Aadan oo yidhi ” geelaan sumayda lahayn mag u qaata”. Gabay iyo weedho inta badan nin wixiisa gabay Ku sheegta ayaa runta u dhow. Idaajaa sheekada Aadan iyo Boos cidiii bartay waxay ku qurxiyeen qisadii Jaamac Amuume. Weliba arinka maahmaahda Xirsi Amaan iyo faraska iyo afxumada, intaas Jaamac baa laga biliiliqaystay. Ninka Idaajaa horta isagu maba xishoodo oo waa nin u nool inu aduunka daarood baro. Sanadkii hore markay qaar iska litta hargaysa hor boodayeen isagoo ka jawaabaya eeda Daaroodism ka iyo u qaraabo kiilka suugaameed oo mar kaste 4.5 ka suugaanta isagu bilaabay 1974kii reerkiisa siiyo 4 ka somalida kake na .5 u reebo. Isagoo eedaas iska difaacaya dadki hortooda sheekadii habartii tidhi Guuleed xaajow gurigaa b’a , ee Guleed kii laftiisi maqlay ayaduna aqoon ba ilay hadalka ayuun bay maqashay. Guuleed baa Ku yidhi islaantii ninka Guuleed eed habaaraysay maxuu ku dhimay mise ma taqaan . Ay Ku jawaabtay ma aqaan ee dadkuba waa lahaa Guuleed xaajow gurigaa b’a. Sheekadaas oo cauurta Burco taqaan ayuu Idaajaa Hargaysa sheekadaa lafteedi uu yidhi habar baa tidhi reer siyaasadaw b’a oo ( reer siyaad oo mareexaan ah) markii la yidhi reer siyaad maxay ku dhimeen waxay ku jawaabtay , dee dadkuba waa lahaa. Wuxu sidaas badheedhka ah dhacdadaas u badalayaa jilibkiisa , waxana hor fadhiya qaar u ka mid yahay ninka Shaacir oo caashaq aan dawo lahayn u qaba Aw Jaamac iyo Idaajaa. Iyo laba nin oo la yidhaahdo midna Badal oo shaqo laga eryey kaga aarsabayey qoraa Guribarwaaqo iyo wiil la yidhaahdo Gamadiid oo marna Majeerteen amaana marna Al Shabaab. Idajaa oo khibrad dheer u leh ilawshiyaa dhaw ee Isaaq wuu filan waayey sida loo hor boodayey. Wuxu is lahaa goobta waxa iman ragii yaqaanay nacaybkaaga iyo qabyaladaada. Markiiba wuxu beer laxwstay baraarkii goobta joogay oo u yidhi dawladii Afweyne ayaa hargaysa u soo dirtay 1974 inu ururiyo gabayadii Qawadhan Ducasle iyo Faarax Nuur. Idaajaa abidkii 4 gabay barnaamijkiisa oo qawdhan leeyey kama sheegin daa suugaan u ururiyee. Mid u ururiyo daayoo mid nasab cay iyo bahdilaad ah ayuu u alifaa. Duke Hargaysa yimi 1956 ayaa wuxu yidhi Nin reer hargaysa ah ( Isaaq macnii ) maanso ku amaanay Ingiriis ka. Kuna gabyey: Sidii habar dhali wayday Ingiriis dhalaanaw halkeenu kaa dhunkanaa . 45 sanadod ayuu Idaajaa iyo xulufadiisii Afweyne ku biili jiray inay taarikhda soomali iyo suugaanta ba lagu qeybiyo 4.5 , Daarood kuna helo 4 ka. Idaajaa . Waraysi dhowr sanadod ah ayaa gabadh Mogadishu Clan ah waydisay suaal ay ahayd baraarku Ku helay hargaysa waydiiyaan. Oo ahay suugaanta beeshisa ayun baad sheegtaa oo ismaaciil mire iyo ina Cabdulle Xasan madhaaftid. Wuxu isagoo iska dhigaya nin suaasha jawabteeda odanayaa 4.5 siyasadii ayey naga kharibtee yaanay suugaanta inaga kharibin markaasu tirinayaa dhowr gabayaa Sool clan ah isagoo Leh ayagaa u gabayaa badan, waa Sool clan oo hadii Harti xataa la soo raaciyo maansada iyo gabayga ciidagale oo kaliya gaadhayn. Kaas noocaas ah saw ma cada Inu qisadii Jaamac Amuume ku qurxsaday tii Sool clan? Ma xishoode Idaajaa oo waayey wax iska waabiya waxa u suurto gashay waxyaabo waalida qabyaaladu xataa gaadhin. Waxa laga hayaa sheekh Cali Majeerteen baa Somali ugu horeeyey wax xajjka taga , Cali Majeerteen wuxu noolaa 1860. Waxa ka mid ah Raage Ugaas baa soomaali gabayada la hayo ugu fog kiisu , waa Raage Ugaas oo Muxumed Liibaan Jadeer iyo Aadan Axmed Dube Gabayxoog ba d’a weynaayeen kana midho cuslaa silsiladii dhex maray ayaga iyo Raage. Waxa ka mid ah Raage Ugass waxay. Dawladii Afweyne Iskool ugu magac dartsy Xamar wuxu ahaa ragii alanyada gabayga Somali alifay , Murtida soomali na u qeybiyey Tix Iyo Tiraab ( diiwanka dhawaan loo qoray Raage ayaa loo biixiyey) waxa kale ee Raage dusha ka saarteen inu ahaa ninka ” hoyaalayeey hooy* gabayga Somali hordhac ugu dhigay.. Ninkaas ayaa Hargaysa Ku casuumeen Shaacir iyo wajiyo xunta suugaanyahan ama taariikh yahan isku sheega , Idaajaa na Ku qaban waayey cuqabooyinkii taarikhda laga galay waliba ta reerka SL u badan oo si kaste loola dagaalamayey. Waxan filayaa jaale Idaajaayaw Inu Raage Ugaas ” hoyaalayeey hoyaalayeey hooy” xataa gaadhsiyey Masai da Tanzania . ? Cahaladaasi waa dhaliin yaro Masai ah oo heesahooda tirinaya, ilaa 3 jeer ayay qeyb kaste Ku gabagabaynayaan ” hoyaalayeey hoyaalayeey hooy* Idaajaayaw waxan kugu gabagabaynayaa diraasadan aan Ku cadeeyey in qisadii Jaamac Amuume biliiliqaysateen , wax kaste ood 45 sanadod ka been sheegteen Somalina isku dileen in sidaas hawsha yar hangool suugaanta iyo taariikh da laga dhicin karo horarada boobaya sidaada. Iga gunud idaajaayaw teydu waa kaa gun dheertahaye. Rashid Jaamac kayse78@hotmail.com Qaran News
  5. Hargeysa (Caasimada Online) – Xiisada ka dhex aloosan Somaliland iyo Puntland ee ku saleysan gacan ku haynta deegaanada ayaa waxa si weyn uga faa’iideysatay dowladda Itoobiya, gaar ahaan dowlad deegaanka Soomaalida, sida ay ogaatay Caasimada Online. Itoobiya ayaa faa’iido dhaqaale oo buuran ka sameysay xiisada labada dhinac, iyada oo si toos ah canshuuraha uga qaadata deegaanka Buuhoodle oo ay si weyn ugu muransan-yihiin labada maamul. Dowladda deegaanka Soomaalida ee Itoobiya ayaa ciidamadaasi geeyay Buuhoodle, kuwaasi oo ka sameystay bar kantarool oo ay ku baaran gawaarida soo galeysa ama kasoo baxeysa deegaankaasi, iyagoona ka qaadaya canshuur aan xadi laheyn. Mid kamid ah dirawaliinta wadadaasi mara oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay inay dhibaato ba’an ku hayaan ciidamadaasi oo si toos ah uga amar qaata dowlada Itoobiya. Ciidamadaasi oo ay ku jiraan Liyuu booliska ayaa canshuuro qasab ah ka qaada gaadiidka kasoo baxaya deegaankaasi, iyada oo mararka qaarna ay kala kulmaan hanjabaad iyo jir dil. Buuhoodle ayaa inta badan waxa gacan ku haynteeda sheegta maamulada Puntland iyo Somaliland, walow aysan halkaasi si dhab ah uga talin, inkasta oo mararka qaar ciidamo ay labada dhinac soo dhooban ku dagaalaman deegaankaasi. “Buuhoodle waxay noqotay deegaan ka tirsan Itoobiya, gaar ahaan ka dowlad deegaanka Soomaalida ee dalkaasi, waxaana gacanta ku haya oo canshuuro qasab ah naga qaada ciidamo ay kantarool uga sameysay duleedka deegaankaasi” ayuu yiri Dirawalka la hadlay Shabakada oo aan qarinay magaciisa. Ciidamada Liyuu booliska ayaa markii hore deegaankaasi ku yimid nabadeynta iyo kala dhex-galida ciidamada labada maamul ee deegaankaasi ku dagaalama, inkasta oo uu markii dambe is badalay ujeedkoodu, sida naloo xaqiijiyey.
  6. Tel Aviv (Caasimada Online) – Wasiirka arrimaha dibadda ee Israa’iil ayaa twitter-ka dhigay qoraal uu ku taageerayo Sacuudiga, isaga oo cambaareeyay Iran, isla markaana yiri, “Jamhuuriyadda Iran waa cadowga dhammaanteen,” taasi oo sii xumeyneysa xiriirka labada dal. Wasiirka arrimaha dibadda ee Iran wuxuu dadka la wadaagay qoraal uu daabacay wasiirka arrimaha dibadda Sucuudiga Caadil Al-jubeyr, uuna ku sheegay in Iran ay tahay wadankii ugu horreeyay ee taageera argagixisadda aduunka oo dhan. Akoonka luuqadda Carabiga ah ee wasiirka arrimaha dibadda Israa’iil uu ku leeyahay Twitter-ka ayaa qoraal uu soo dhigay waxa uu ku yiri, “Iran waa isha argagixisadda, waxayna dhex-gashay afar wadan oo Carbeed, Siiriya, Liibiya, Yemen, iyo Ciraaq iyadoo ka abuurtay musuq-maasuq, haba sheegin baahinta khalalaasaha iyo khatar gelinta dalalka deriska ah.” “Iran waa cadowga dhamaanteen” ayuu yiri Wasiirka arrimaha dibadda ee Israa’iil. Iyadoo Sucuudiga iyo Israa’iil aysan wadaagin xiriir rasmi ah oo dublamaasiyadeed, sanadihii u dambeeyay wadamo ku yaalla gacanka ayaa hagaajinayay xiriirka ay la leeyihiin Israa’iil. Wareysi uu laba sano ka hor siiyay wargeyska fadhigiisu yahay Mareykanka ayaa dhaxal sugaha awoodda badan ee Sucuudiga Maxamed bin Salmaan, waxaa uu aad u booriyay in xiriir wanaagsan lala yeesho Isra’iil. Maxamed Bin Salmaan waxaa la weydiiyay “Hadii ay dadka Yahuudu xaq u leyihiin dal in ay ku yeeshaan ugu yaraan qayb ka mid ah dhulkii awooweyaashood?” Waxuuna ku jawaabay “Waxaan rumeysanahay in dad walba, meesha ay doonaan ha joogeene ay xaq u leeyihiin in ay ku noolaadaan wadankooda oo nabad ah”. Hadalkiisu waxaa uu jabiyay siyaasad rasmi ah oo gobolku uu lahaa, taasi oo ahayd in wadan madax-banaan oo Falastiin ay leedahay la sameeyo, ka hor inta aan maamulka Isra’iil la aqoonsan. Hadalka Wasiirka arrimaha dibadda ee Israa’iil ayaa waxaa uu imaanayaa saacado kadib markii Sucuudigu uu ku biiray baaqa Mareykanka ee ah in la kordhiyo cuno-qabateynta 13-sano jirsatay ee Qaramadda Midoobay ay saartay dalka Iran, taasi waqtigeedu ku egyahay bisha October ee sanadkan 2020-ka. Mareykanka, Israa’iil iyo Sucuudiga waxay soo jeediyeen in xayiraada oo laga qaado Tehran ay u ogolaan karto in ay xasilooni darro ka abuurto gobolka, iyadoo hubeyneysa xoogagga taageersan ee gobolka ka howlgala. Mareykanka ayaa waxaa uu balan-qaaday in uu joojin doono in waqtigu ka dhamaado cuno-qabateynta Qaramadda Midoobay – laakiin Shiinaha iyo Ruushka oo labaduna codka diidmadda qayaxan ku leh Golaha Amaanka ayaa ka soo horjeeda in la kordhiyo mudada cuno-qabateynta saran Iran. Ugu yaran seddax xubnood oo kale kana tirsan Golaha Amaanka ayaa diiday qorshaha Mareykanka ee cuno-qabateynta Iran.
  7. Inta aanan ka jawaabin su’aashaas, sheeko yar aan idinla wadaago. Ku dhowaad dhamaadkii dagaalkii labaad ee Dunida (1943-45) markii Jarmalka la jabiyay, Ingriiis iyo xulafadiisiina ay guulaysteen ayaa abwaan Soomaaliyeed oo reer Hargaysa ahaa, lana oran jiray Maxamed Nuur Laangare, la yiri boqoraddii Ingriiska u tiri gabay cabbiraya guusha Ingriiska iyo jabka Jarmalka. Dabadeed wuxuu tiriyaya gabay ay ku jireen tixaha hoos ku qoran. Mar hadaan gurigayga gidhligaanka gariiriyo Garnayl loola tagaynin Iglan (England) baa gubanaysa Maxaa iiga gidhiisha Gudaha ceelka hargeysa Weligay gees uma dhaafin Bal maxaa laba gaal oo abtirsiimo gudboon Midkood aan u gumayn Midna guusha u siin Maxaa iiga gidhiisha Gudaha ceelka hargeysa Waligay gees uma dhaafin Inta aan wax gasiintiyo Intaan gaajo ku seexday Hadii aan isu geeyo Mala waa isku gow e Mar haddaan ka gabyay oon go’aygiina ka qaatay Maxaa iiga gidhiisha Abwaan Laangare wuxuu cabbiray in Ingiriis iyo Jarmal kii dagaalka ku guulaystaba aysan waxba isaga ka khusayn, wax saamayn ahna ku lahayn dantiisa iyo nolol maalkeedkiisa iyo tan Soomaalidii waqtigaas noolayd toona. Anagoo ka tusaale qaadanayna gabayga abwaan Maxamed Nuur Laangare, aan is waydiino Soomaalida qurbaha ku nool ma ka qayb gali karaan doorashooyinka ka dhaca waddamad ay ku nool yihiin, sharci dhalashna ka haystaan? Dad badan oo qowmiyad walba leh baa aaminsan in hal qof codkiisu uusan waxba baddali karin sidaa awgeed aysan codayn, dadka kalana ka niyad jabiya inay codeeyaan. Aniga aragtidaydu taas way ka duwan tahay waxaana aaminsanahay in cod kasta uu saamayn leeyahay, qofkii aan codayna uusan cidna qiimo u lahayn, wixii dhib ah oo soo gaarana ama danihiisa ka hallaabana uusan cidna ku eedayn karin. Cod bixinta ka dhacda waddan gudihiisa guud ahaan waxaa loo kala qaadi karaa saddex heer: degaan, gobol, iyo heer qaran. Natiijada doorasho walbana siyaabo kala duwan bay u saamayn kartaa qof kasta oo ku nool waddankaas. Dadka la doorto waxay fuliyaan barnaamijyadii iyo ballan qaadyadii sababay inay guulaystaan. Marka qofkii aan codkiisa dhiiban wuxuu ka dhigan yahay qof aan jirin, danihiisana cidna u taagnayn. Wixii ka xumaada noloshiisa iyo danihiisana cid aan isaga ahayn oo uu ku eedayn karo ma jirto. Taana waxaa cabbiraya murtida Soomaaliyeed ee oranaysa “Ceelna Uma Qodna, Ciidana Uma Maqna.” Ama tan kale ee oranaysa “Nimaan hadlin Hooyadiiba Qadisay.” Sidaa awgeed waa muhiim in qof walba codkiisa dhiibto oo uu u codeeya qofka uu is leeyahay wuxuu u taagan yahay waxayaaba isaga ama bulshadiisa ama waddankiisa dantu ugu jirto. Haddii dadka tartamaya oo dhan ay yihiin dad ay aad u kala fikrada ama dan duwan yihiina, uu u codeeyo qofka uu is leeyahay saamaynta ugu yar buu danahaada ku yeelan karaa. Haddii ay dantu kugu khasabto inaad kala dooratid laba wax ama laba qof oo labaduba xun yihiin waxaa la qaataa ama la doortaa hadba kii labada shiddo ama dhib yar. Gabayga abwaan Maxamed Nuur Laangare wuxuu ku cabbirayay fikirkiisa ahaa anigoo Soomaaliya jooga maxaa iga galay dagaal, guul iyo jab ka dhexeeya Ingiriis iyo Jarmal. Laakiin hadda Soomaali badan ba sharci dhalasho ku leh waddamo awal noo ahaa shisheeye. Soomalida noocaan ahna in badan oo ka mid ah meeshayba ku dhasheen waligoodna Soomaaliya ma arag, waxaana laga yaaba inaysan waligoodba dib ugu laaban Soomaaliya. Haddaan u soo laabano doorashada Maraykanka, waxaa muhiim ah in qof walba uu codkiisa dhiibto, doortana qofka uu is leeyahay danaahada buu u istaagayaa. Danahaas ha ahaadeen kuwo degaan, kuwo gobol, kuwo qaran, ama kuwo caalami ah. Mana aha in cudurdaar laga dhigto codkayga keliya waxba ma baddali karo. Cod waliba samayn buu leeyahay ee ha noqon qof nool oo aan la tirsan. Axmed Bashir – Waxaad kala xiriiri kartaa bashir1631@gmail.com AFEEF: Aragtida qoraalkan waxa ay ku gaar tahay qofka ku saxiixan, kamana tarjumeyso tan Caasimada Online. Caasimada Online, waa mareeg u furan qof kasta inuu ku gudbiyo ra’yigiisa saliimka ah. Kusoo dir qoraaladaada caasimada@live.com Mahadsanid
  8. Madaxweynaha Dowlada Puntland Saciid Cabdullaahi Deni oo uu weheliyo Madaxweynihii ka horeeyey Cabdiwali Maxamed Cali Gaas ayaa Caawo Casumaad loogu sameeyey Gaalkacyo. Wasiirada Haweenka Puntland [...] The post Wasiirka Haweenka oo Casho Sharaf Gaalkacyo ugu Saneysay Madaxweyne Deni appeared first on . Source
  9. Qaahira (Caasimada Online) – Gugii Carbeed ee 2010- 2011, waxaa uu dunida carbeed ku hogaamiyay tarar siyaasadeed iyo mid dhul ahaaneed, ayada oo hoggaamiyeyaal badan oo caan ah ay ku baxeen. Ugu horreyn, kadib kacdoonadii Masar iyo Tunisia, Juquraafi-siyaasadeed saddee geesood ah ayaa kasoo muuqatay Bariga dhexe. Qayb kacdoonka kasoo horjeeday oo ay hogaaminayeen Sacuudiga iyo Imaaraadka, qeyb islaamiyiin isbedel doon ah oo ay hogaaminayeen Turkiga iyo Qatar, iyo gees iska caabin ah o ay ka midyihiin Iran, Siiriya iyo Xisbullah. Siyaasadaha iyo xeeladaha dhinaca u janjeera Colaadaha hubeysan ee Liibiya iyo Siiriya ayaa kala soocday mowqifyada dhinacyada. Iyadoo garabka Iska caabintu uu la dhacsanaa kacdoonada, garabyada Riyad-Abu Dhabi iyo Ankara-Doxa waxay u midoobeen inay la dhacsanaayeen in Mucamar al-Qadafi laga tuuro talada Liibiya iyo in meesha laga saaro Bashaar Al-Assad-ka Siiriya. Ujeedka ugu weyn ee Sucuudi Carabiya waxaa uu ahaa in ay ka hortagto farogelinta Iran ee gobolka. Xaqiiqdii, Sedaxdaas geesood waxay u buurmeen siyaasad iyo goobo istaatiiji ah dartood balse uma aysan sameysmin arrimo diineed. Ma ahan mucaaradad u dhaxaysa Sunniga iyo Shiicada taasi oo go’aamineysa qaybinta juquraafi-siyaasadeedka Bariga Dhexe. Garabka Abu Dhabi iyo Riyadh laguma qeexin in ay doonayaan difaaca Suniyiinta, laakiin waa xiriirka dhow ee ay la leeyihiin Washington, waxay daneynayaan in ay hagaajiyaan xiriirka ay la leeyihiin Israel, iyo cadaawad ka dhan Iran. Bishii july 2013-kii, Sacuudiga iyo Imaaraadka Carabta ayaa guul weyn ka gaaray Masar kadib afgambigii lagu sameeyay Maxamed Mursi iyo maamulkii Ikhwaanul muslimiinka. Waxaa talada yimid Cabdul Fitaax Al-Sisi, nakhshadeeyihii ka hor-tagga kacdoonka Masar. Hubinta la’aanta Sacuudiga Dalka Siiriya, farogelinta militari ee Ruushka ayaa badbadisay Al-assad, iskudaygii lagu tuuraayayna ka dhigay mid aan guuleysan. Sacuudi Carabiya waxaa ugu dambeyn Siiriya looga adkaaday April, 2018-kii. Taageeradda Sucuudigu siinayo kooxda Salafiga ah waxay sidoo kale muujineysaa madmadowga Riyadh ee la xiriira Islaamka. Ikhwaanul Muslimiinka waxaa lagu nacay isbedelka ay sameynayaan, laakiin qaar ka mid ah kooxaha Salafiga ayaa laga ogolaaday Masar iyo Siiriya. Sideed bilood ka dib markii laga adkaaday kooxihii joogay bariga Ghouta ee Sacuudiga taageerayay, Imaaraadka Carabta ayaa dib u furay safaaradiisii uu ku lahaa Dimishiq islamarkaana si toos ah u soo celiyay shaqadii Safaaradda. Maanta xukuumadaha Riyadh iyo Abu Dhabi dhibaatooyin ayaa ka heysta Liibiya. Imaraadka, Masar iyo Sacuudiga waxay taageerayaan Khaliifa Haftar, oo dagaal kula jira Dowladda caalamku aqoonsanyahay ee uu hogaamiyo Fayez Al-Sarraj. Isbahyasi baylahan Sanadihii u dambeeyay, Imaaraadka Carabta ayaa u muuqday inuu dib u qeexayo hortabintiisa, taasi oo mararka qaar iska soo horjeeda, si ay u difaacdo xasiloonideeda iyo maamulkeeda dhexe ee ka dhanka ah Dimoqaraadiyadda. Imaaraadka ayaa sidoo kale waxaa uu doonayaa isku xir dhanka badda ah, xitaa hadii ay noqoneyso xoojinta gooni u goosadka Somaliland ee Soomaaliya iyo Koonfurta Yemen. Dalka Yemen, xulifadda uu Sucudigu hogaaminayay ee ka dhanka ahayd Xuutiyiinta ayaa baaba’day. Militari ahaan iyo Siyaasad ahaan, kadib muddo ka badan shan sano oo dagaal ah, xuutiyiinta oo maamulka Sanca iyo inta badan Yemen ayaa xoogeystay. Sucuudiga maamul xoogan kuma lahan Yemen: Woqooyiga iyo koofurta ayaa waxaa hogaamiya Xuutiyiinta iyo gooni u goosatada Imaaraadka taageero.. Siyaasad arrimo dibadeed fashilantay In Imaaraadka Carabtu uu ka xoroobay xulufadii uu kula jiray Riyadh waxay leedahay cawaaqib la xusi karo oo Juquraafi-siyaasadeed ah. Xiisadda u dhaxaysa Imaaraadka iyo Turkiga ayaa la tartameysa dagaalka qabow ee ka dhexeeya Iran iyo Sacuudiga. Ug dambeyntii, natiijadda xulifadda Sucuudiga iyo Imaaraadka ee dunida carbeed aad uma ifeyso. Afgambigii Mursi ee Masar ka dhacay keliya ayaa guul u ahaa. Dadweynaha Carbeed kuma qanacsana maamulka Dowliga ah ee xukunka dhexe, taasi oo dadka Algeria iyo Lebanon ay dhowaan muujiyeen. Natiijadda siyaasadda Arrimaha Dibadda ee Sucuudiga waa musiibo: Sucuudigu waa uu ka tagay Ciraaq, Siiriya waa looga adkaaday, Lubnaan dib ayuu uga gurtay, guul darro ayaa ka heysata Yemen, waxaana uu gebi ahaanba si khaldan u xisaabiyay Istiraatiijiyadda Liibiya. Imaaraadka waa ka yara roon yahay Sacuudiga, oo Yemen wuxuu haystaa taageerada gooni u goosatada koonfureed, laakiin Soomaaliya waxaa kaga adkaaday Qatar, inkasta oo ay ku xiran yihiin Somaliland oo federaalka Xamar uu dunida kala kasoo go’doomiyey. Libya, waxaa kaga adkaanaya Turkey iyo Qatar, shirqoolkoodii Tunisa-na waa laga hortagay. Sacuudi iyo Imaaraad waxay isku haystaan hormuud Carabta iyo Islaamka, balse sanadihii dhowaa waxay guul-darraba u dhiibeysay mid kale.
  10. Over 70,000 people, many of whom are internally displaced, were forcibly evicted from their homes in urban areas across East Africa even during the most prevalent months of the Covid-19 pandemic – a new report reveals. “Evictions expose vulnerable people to greater risk of infection as they are forced into more crowded and unsanitary conditions. Furthermore, evicted people do not have a financial safety net. Many have already lost their jobs due to the pandemic and find themselves homeless, hungry and at risk of ill-health at a time when we should be working together to protect all populations,” said Evelyn Aero, Legal Assistance Regional Adviser for the Norwegian Refugee Council (NRC) in East Africa. In Somalia, evictions are a constant threat for vulnerable communities, including displaced populations living in collective settlements and densely populated urban areas. In 2019, more than 260,000 people were forcibly evicted from their homes, including over 150,000 in Mogadishu alone. And while the numbers have reduced this year, close to 65,000 people have been evicted so far, including 33,000 in Mogadishu. Over half have been evicted since the global pandemic was declared in March. In Ethiopia, municipal authorities in Addis Ababa demolished dozens of homes deemed to be illegally constructed on land with contested ownership, leaving approximately 1,000 people homeless in April alone. The houses belonged to day labourers, many of whom had lost their jobs due to Covid-19 restrictions. In Kenya, authorities defied court orders and forcibly evicted more than 7,000 people from land in Kairobangi and Ruai informal settlements in Nairobi. The official reason given was that homes were demolished because they were built on public land. A new NRC report, An Unnecessary Burden: Forced evictions and Covid-19 looks at how forced evictions are making the lives of vulnerable people in East Africa even more difficult during the pandemic. Currently, there are over 30,000 confirmed Covid-19 cases in the region but the actual number is thought to be much higher. “There needs to be a moratorium on evictions,” said Aero. “Governments and local authorities in the region should put in place regulations to stop evictions or the closures of camps and informal settlements while Covid-19 restrictions are in place. In Somalia, the Baidoa District Administration issued an official directive suspending evictions during Covid-19. This action should be replicated across the region. Evictions are a cruel act which only serve to undermine the positive work of governments and local authorities in trying to curb the spread of Covid-19. More must be done to protect the most marginalised during these challenging times,” she added. Qaran News
  11. Hargeysa (Caasimada Online)-Taiwan ayaa ogolaatay in ay xiriir diblomaasiyadeed la sameysato Somaliland oo aan la qoonsan, laakiin Istiraatiiji ahaan muhiim ah, waana tallaabo macquul ah oo keeni karta xiriir diblomaasiyadeed, taasi oo ka careysiin karta Shiinaha oo aad u maalgeliyay xiriirka uu la leeyahay Afrika. “Tani waa talaabadii ugu horreysay ee nooceeda ah oo u dhaxaysa labada Dowladood, halkaas ayaanna kasii socon doonaan” waxaa sidaas yiri Liibaan Yusuf Cusmaan oo ah wasiir ku xigeenka arrimaha dibadda ee Somaliland. Wasiir Liibaan ayaa intaas ku daray, “Somaliland oo madax-banaanideeda ku dhawaaqday 1991-kii waxay wakiil usoo diri doontaa Taipei waxayna ka furan doontaa xafiis.” Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen ayaa sheegtay in labada wadan ay dhisanayaan xiriir laba geesood ah oo ku saleysan qiyamka ay wadaagaan. “Horay ayaan ugu soconeynaa in aan xafiisyo wakiilo ah ka furano labadda wadanka in aan u balaarino iskaashiga labada dhinacba faa’iidada u ah,” ayey ku tiri war ay twitter-ka kusoo qortay. Taiwan waa dal madaxbanaani doon ah, laakiin Shiinaha ayaa sheegta in ay tahay dhul ka tirsan Jamhuuriyadda dadka Shiinaha. Xiriirka diblomaasiyadeed ee Taiwan ay la sameysatay Somaliland waxaa uu qayb ka yahay dib u riixista saameynta adag ee Shiinuhu ku leeyahay dunida. Waxayna kusoo aadeysaa iyadoo amaantii uga timid dalalka Dimoqaraadiyadda taageera ay ku guul dareysatay in xiriir diblomaasiyadeed u turjunto guusha Taiwan ay ka gaartay xakameynta Coronavirus. Markii Midowga Europe ay todobaadkaan xuduudahooda dib ugu fureen dalxiiseyaasha, Taiwan waxay ka maqneyd liiska dalalka, inkastoo wadanka loo tirinayo in uu yahay mid ka mid ah dalalka ugu badqabka badan aduunka marka loo eego saameynta Coronavirus. Joseph Wu oo ah wasiirka arrimaha dibadda ee Taiwan ayaa iskaashiga Somaliland ku tilmaamay sii wadista dadaaladda Taiwan ay kula shaqayneyso dalalka ay qiyamka wadaagaan. “Somaliland waa dimoqaraadiyad, waxay qabteen seddax doorasho madaxtooyo oo guuleysatay iyo awood isku wareejin,” ayuu yiri Mr. Wu. Sidoo kale waxaa uu carabka ku adkeyay in Taipei iyo Hargeysa ay isula dhaqmeen sida dalal madax-banaan, isagoo intaas ku daray in macdanta ay qaniga ku tahay Somaliland ay noqon karto danaha Taiwan. Wasiir Liibaan Yuusuf Cusmaan ayaa dhankiisa sheegay in labada wadan ay iska kaashan doonaan meelo dhowr ah, oo ay kamid tahay amniga, beeraha, waxbarashada, kalluunka, tenchnology-yadda iyo dowladnimada. “Somaliland waxay ku taalla meel istiraatiiji ah oo ku teedrsan badda Cas, waxaana mar walba ka jiro argagax iyo rabshad.Taiwan waa wadan aad u horumaray oo leh ciidan horumarsan ee badda waxaana horay ugu soconeynaa in aan iska kaashano qaybahaas” ayuu yiri wasiir ku xigeenka arrimaha dibadda Somaliland. Keliya 15 wadan ayaa Taiwan aqoonsan, kuwaas oo aqoonsigoodii gaabiyay markii ay xiriir diblomaasi ah la sameysteen Shiinaha. Qaaradda Afrika, Boqortooyadda Eswatini keliya ayaa qoonsan Taiwan, kadib markii Burkina Faso ay xiriirkeedii dib ula yeelatay Beijing sanadkii 2018-kii. “Waxaa jira Juquraafi-siyaasadeed weyn oo meesha yaalla,” ayuu yiri Murithi Mutiga oo Kooxda Xasaradaha taxliiliye uga ah xiriirka isu soo dhowaaday ee Somaliland iyo Taiwan. “Waxay adkeyneysaa tartan weyn oo awoodda ah oo lagu cayaarayo Geeska Afrika.” Mr. Liibaan Yuusuf Cusmaan waxaa uu sheegay in Somaliland ay fahansantahay “arrimaha siyaasadda” ee u dhexeeya Shiinaha iyo Taiwan, balse kama uusan baqeynin falcelinta Beijing.
  12. Dhageyso:-Barnaamijka Qubanaha Wararka Shabelle Hoos riix si aad u Dhageysato:- https://www.radioshabelle.com/wp-content/uploads/2020/07/Bar___Qubanaha-02072020.mp3 View the full article
  13. (SLT-Hargeysa)-Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya ayaa soo saartay qoraal ay ku cambaareyneyso xadhiga ay xukuumadda Somaliland kula kacday xarumaha telefishinada Universal iyo Star ay ku leeyihiin magaalada Hargeysa. Sidoo kale qoraalka safaaradda Mareykanka ayaa ugu baaqaya xukuumadda Somaliland, inay xushmeeyaan, isla markaana ilaaliyaan xuquuqda xoriyadda hadalka. “Waxaan cambaareeneynaa hanjabaadaha iyo xadgudubyada ka dhanka ah suxufiyiinta iyo warbaahinta xorta ah ee Somaliland. Waxaan ugu baaqeyntaa hoggaanka Somaliland inay xushmeeyaan, difaacaan, islamarkaana ilaaliyaan xuquuqda xoriyadda hadalka. Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya waxay ku celineysa sida ay uga go’an tahay difaaca xoriyadda saxaafadda” ayaa lagu yidhi qoraalkan oo lagu baahiyey barta Twitter-ka ee Safaaradda. Source
  14. (SLT-Hargeysa)-Buurta Garba Diir oo ka mid ah Buuraha Sil silada Gollis ee ku teedsan gobolka Saaxil, gaar ahaana degaanka Laasa Dacawo ayaa dab xoog lihi ka kacay. Buurtan oo masaafo ahaan ilaa 10 km u jirta dhul beereedka degaanka Laasa Dacawo, dhinaca galbeedna kaga beegan ayaa dabkani ka kacay, waxaana dabkan la sheegay in ay sababeen dabaylaha xoogan ee Xagaaga oo in dabkani ku faafo degaankas, iyada oo dabkani gaadhey ku dhowaan ilaa 20 km, sida uu wakaaladda wararka Somaliland ee SOLNA Weriyaha uga soo warama gobolka Saaxil u sheegay Guddoomiyaha degmada Laasdawaco Axmed Aadan Col-ujoog. Waxa uu guddoomiyuhu sheegay in aan ilaa hadda la garanayn waxa uu dabkaasi ka dhashay, marka laga yimaado dabaylaha xagaaga ee ku fidiyey goobaha uu gaadhey dabkaasi. Dabkan oo lala tacaalaayey bakhtiintiisa muddo 12 saacadood ah ayuu Guddoomiyuhu sheegay in ay qayb lixaadleh ka qaateen Ciidamada Booliska Somaliland ee degmadaasi iyo dadka deegaankaasi, waxaanu tilmaamay guddoomiyuhu in xalay saqdii dhexe lagu guulaystay in dabkaas la bakhtiiyo. Waxa uu Cadeeyey Guddoomiyaha Degaanka Laasadacawo in aanay jirin wax khasaare naf iyo maal ah oo uu dabkaasi geystay intii uu socday. Source
  15. Alle qabriga haw nuuree waxaa goordhaweyd Hargeysa ku geeriyooday Marxuum Abwaan Maxamed Maxamuud Cige (Buse) sida uu ii xaqiijiyay Cumar Maxamed Faarax Agasimaha wakaaladda wararka Somaliland ee ( Solna ). Marxuumka oo fanka kusoo jiray in kabadan 40 sanno ayaa siweyn loogu wada xasuusta ruwaayado iyo heeso badan oo uu sameeyay qaarkoodna uu qeyb ka ahaa , dhanka laxanka iyo muusiga ayuu sidoo kale siweyn caan ugu ahaa , isagoo qeyb ka ahaa fanaaniintii kooxdii Waaberi ee Somalida caanka ka ahayd. Marxuumku waxa uu mudooyinkii ugu danbeeyay ahaa agaasime ku xigeenka waaxda dhaqanka ee wasaaradda warfaafinta Somaliland . Alle qabriga haw nuuro marxuumka . Source
  16. Hargeysa (Caasimada Online)-Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya ayaa soo saartay qoraal ay ku cambaareyneyso xariga ay Somaliland kula kacday xarumaha telefishinada Universal iyo Star ay ku leeyihiin magaalada Hargeysa. Sidoo kale qoraalka safaaradda Mareykanka ayaa ugu baaqaya hoggaanka xukuumadda Somaliland, inay xushmeeyaan, isla markaana ilaaliyaan xuquuqda xoriyadda hadalka. “Waxaan cambaareeneynaa hanjabaadaha iyo xadgudubyada ka dhanka ah suxufiyiinta iyo warbaahinta xorta ah ee Somaliland. Waxaan ugu baaqeyntaa hoggaanka Somaliland inay xushmeeyaan, difaacaan, islamarkaana ilaaliyaan xuquuqda xoriyadda hadalka. Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya waxay ku celineysa sida ay uga go’an tahay difaaca xoriyadda saxaafadda” ayaa lagu yiri qoraalkan oo lagu baahiyey barta Twitter-ka ee Safaaradda. @US2Somalia reiterates its commitment to the defense of #PressFreedom. We condemn threats and violations against journalists and the free press in #Somaliland. We call on Somaliland’s leadership to respect, uphold and protect the right to freedom of expression. — U.S. Embassy Mogadishu, Somalia (@US2SOMALIA) July 2, 2020 Intii lagu guda jiray u dabaal degga 60-sano guuradii kasoo wareegatay markii ay xornimada qaateen gobollada waqooyi ee Somaliland ayaa ciidamada Booliska Somaliland waxay albaabada isugu dhufteen xarumaha labada telefishin ee Universal iyo Star ay ku leeyihiin magaalada Hargeysa. Wasiirka warfaafinta Somaliland Suleymaan Yuusuf Koore, ayaa BBC-da u sheegay in TV-ga Universal uu diiday baahinta khudbaddii madaxweyne Muuse Biixi ee habeenkii 26-kii June uu ka jeediyey magaalada Hargeysa. Mar wax laga weydiiyey waxa ay u tixgelin waayeen farqiga u dhexeeya warbaahinta dowladda iyo tan gaarka loo leeyahay, ayaa wasiir Koore waxa uu ku jawaabay,”Marka ay joogto maalmaha qaranka, cid kasta ama private ha noqoto ama public ha noqoto xafladahaasi qaran ee ka socda deegaannada uu ka hawlagalayo ‘waa in laga qeyb qaati’ hawada uu ku shaqeysto iyo dhulka uu ku shaqeysto iyo meesha uu faa’iidada ka helayo waa Somaliland.” Sidoo kale Wasiirka warfaafinta ayaa ka gaabsaday in uu cadeeyo waxa lagu xiray telefishinka kale ee Star oo isna u xiray xukuumadda, waxayna Somaliland sheegtay inay labadaas TV kala noqotay ogolaanshihii ay uga shaqeysan jireen deegaanadeeda.
  17. Guddoomiyaha Midowga Afrika, Moussa Faki Mahamat ayaa ku baaqay xasilooni kadib markii dalka Ethiopia ay ka dhaceen rabshado ka dhashay dilka heesaa caan ahaa. Rabshado socday laba maalmood ayaa 81 qof ku dilay Ethiopia, sida uu Arbacadii sheegay madaxa booliska, kadib markii la dilay heesaaga Hachalu Hundessa oo kasoo jeeday qowmiyadda ugu tirada badan dalka ee Oromada. Qoraal kasoo baxay Midowga Afrika ayaa lagu yiri “Iyada oo waddanku u barooranayo khasaaraha Hachalu Hundessa, Guddoomiyuhu wuxuu codsanayaa deganaansho, xakamayn dhinac walba ah, wuxuuna ugu baaqayaa dhammaan Ethiopian-ka inay ka fogaadaan falalka sii kordhin kara xaaladda hadda jirta. Moussa Faki Mahamat ayaa ugu baaqayaa Dowladda Ethiopia “inay keento dambiilayaashan ficillada xun gaystay si ay u wajahaan caddaaladda.” Wuxuu sidoo kale ku dhiirrigeliyey dhammaan dhinacyada in ay ku xalliyaan khilaafaadka wadahadal iyo qaab nabadeed, si loo oggolaado dadaallo ku filan oo looga hortago laguna xakameeyo masiibada COVID-19. Hachalu Hundessa, oo heesihiisa siyaasadeed ay cod siiyeen dareenka ay muddada qabeen Oromada ee ah in la liiday, ayaa toogasho lagu dilay habeenkii Isniinta, waxaana maanta lagu aasay magaalada Ambo. Goobjoob News Source: goobjoog.com
  18. NAIROBI (HOL) - Gambia will not be championing for Somaliland’s international recognition, the country’s Foreign Affairs Minister has said as China rubbishes a diplomatic deal announced by Taiwan and Somaliland. Source: Hiiraan Online
  19. Domestic flights in Somalia are set to resume on 5th July, in line with the partial easing of lockdown restrictions in parts of the country. The Somali cabinet has outlined the measures it has adopted to offer a “healthy and comfortable travel experience” in compliance with directives from the Ministry of Health. The measures include installing markers on the floor of terminal buildings to encourage social distancing, recommending travelers keep 1.5 meters from others. The wearing of a face mask has been made mandatory in all areas of the airports, and hand sanitizing stations are now available throughout terminal buildings. View the full article
  20. Djibouti seeks to bring stability to neighboring Somalia as the situation of the country impacts the security of the Horn of Africa, the country’s envoy to Saudi Arabia said on Wednesday. Establishing stability and security in Somalia and limiting “the flow of refugees” is key for the Horn of Africa as “the region is geographically, culturally, humanly and economically linked to each other,” Ambassador Ziauddin Saeed Bamakhrama said in an opinion piece published by Arab News’ sister-paper Asharq Al-Awsat. Last month, Djibouti held a consultative summit between Mohamed Abdullahi Farmajo, the President of the Federal Republic of Somalia, and Muse Bihi Abdi, the President of Somaliland. The meeting was hosted and chaired by Djibouti President Ismail Omar Guelleh. “The resumption of the talks between Somalia and Somaliland is a perfect illustration of the continued determination of the leaders of the region to resolve differences through dialogue,” Guelleh said via Twitter. Somalia and Somaliland have been at odds since the latter’s 1991 declaration of independence, which the former rejects. The dispute has cooled after heating up in 2018, but lingering tensions could threaten regional stability. The two sides agreed during the meeting to appoint technical committees to continue the talks and also assented not to politicize international development assistance and investment. The ambassador also discussed the success of the historic Arta Conference, which paved the way for the cessation of all armed conflict, in his opinion piece. The Arta process, as it is commonly known, achieved an important political breakthrough, producing a power-sharing agreement in August 2000 with the establishment of a Transitional National Government, which secured a measure of international recognition. This was due, in part, to an innovative peace process that consulted with Somali society beyond the usual faction leaders, including clan elders, civic leaders and business people. “President Ismail Omar Guelleh did not only sponsor Arta Conference 2000, but participated in it actively, interacting with the participants, based on his deep knowledge of the region and its peoples, out of his determination and commitment to bring the conference to a successful closure for the benefit of the Somali people,” the ambassador said. View the full article
  21. A military court in Somalia sentenced a police officer to death on Thursday in the fatal shooting of two civilians while enforcing coronavirus restrictions in April. The shootings sparked protests in the capital, Mogadishu, for more than two days, with crowds of angry young men burning tires and demanding justice. Hassan Aden Hassan was convicted of the “deliberate” fatal shooting of Hassan Ali Adawe and Madino Abdullahi Abdi and was sentenced to death by firing squad, according to Col. Hassan Alinur Shute, the military court’s chief. Somalia’s police chief had immediately fired the commissioner in charge of security in Bondhere district where the shooting occurred. Somalia has one of the world’s weakest health systems. The Horn of Africa nation has more than 2,900 confirmed virus cases. View the full article
  22. Somalia’s historic one-person-one-vote election, scheduled for late 2020, looks set to be postponed. Electoral commission chair Halima Ismail told the country’s federal Parliament on 29 June that the much-anticipated polls could not be carried out in less than 13 months. Somalia faces multiple threats from continued terrorist attacks, increased political polarisation, incomplete electoral laws, the COVID-19 pandemic, the worst desert locust invasion in decades, and floods. The result has been food insecurity for an estimated 1.3 million people and an increase in internally displaced persons. Given this dire situation, the African Union’s (AU) recent engagement in Somalia comes at a critical juncture. The Peace and Security Council (PSC) has discussed Somalia twice since the beginning of 2020. The meetings focused on the elections, the future of the African Union Mission in Somalia (AMISOM), and the renewal of AMISOM’s mandate for another nine months. The AU also held another high-level meeting with Somali stakeholders and key partners in April. But to overcome the current political and security stalemate in the country, the AU’s role in Somalia must evolve beyond the counter-terrorism operations currently led by AMISOM. The AU should focus on conflict resolution to find a political solution to the crisis. This could include supporting outreach by the government, and community-level reconciliation, which would help counteract inter-clan conflicts as well as terrorist activities. The AU could also support efforts by Somali stakeholders to consider negotiations with al-Shabaab. As it repositions its role in Somalia, the AU can directly contribute to bringing together the federal government and regional states for political dialogue. The contentious relationship between the federal government and regional states is complicated by clan rivalries, and divisions have deepened as Somalia prepares for elections. Relations between the federal government and the Puntland and Jubaland states especially have soured of late. At the centre of the dispute lies the federal system, which states claim has not led to a full devolution of power, including the administration of security forces, or the equitable sharing of resources. Disagreements on key governance issues could further destabilise the country. These are the inclusiveness and transparency of the constitutional review process, the legislative process that led to the adoption of the new electoral law, and the universal suffrage voting system meant to replace the clan-based quota approach. The electoral process specifically could benefit from the AU’s support. Somalia’s National Independent Electoral Commission needs help to deliver inclusive, independent and credible polls. Unless properly managed, the election could foment divisions and lead to post-election violence. The announcement this week that the polls might only take place in a year’s time makes AU support even more necessary. According to Somalia’s electoral commission chair, the delay was due to ‘significant technical and security challenges.’ The current political and security context, as well as the COVID-19 pandemic, do indeed make for poor electoral conditions. But the delay ought to be discussed among the country’s political stakeholders so that it does not worsen existing tensions in the country. The AU had been pushing for timely elections and called on international partners to mobilise resources to this end. It has provided training and technical support to the electoral commission and other stakeholders, but COVID-19 disrupted these activities. The AU has also called for dialogue between the federal government and regional states, but this has yet to take place. Another area of support for the AU is the completion of Somalia’s constitutional review. The continental body can help ensure that a consultative national dialogue process takes place ahead of a referendum to adopt the constitution. In collaboration with the United Nations (UN) and the Intergovernmental Authority on Development (IGAD), the AU can also help improve regional security. Rivalries and great power politics in the Horn could further destabilise Somalia. Ethiopia and Kenya, both troop-contributors to AMISOM, differ on Somali politics. They have accused one another of interfering in the internal politics of the country and of trying to influence elections in regional states such as Jubaland, which borders both states. There have also been allegations of troop movements from both countries outside the AMISOM umbrella into Doolow town, heightening tensions along the border. Relations between Kenya and Somalia are also tense as a result of their maritime border dispute. This worsened when heavy fighting between Somali government troops and forces loyal to Ahmed Madobe, the Governor of Jubaland, spilled across the Kenyan border. In addition to support on conflict resolution, the electoral process and regional security, AU responses to terrorism in Somalia should continue. Al-Shabaab remains a significant threat to peace and stability. There have been repeated attacks on AMISOM troops, and al-Shabaab has killed three governors from Mudug and Nugal, both in Puntland state, and the governor and mayor of Mogadishu since the beginning of 2020. The impact of terrorism is worsened by Somalia’s protracted inter-clan conflict, which involves internal, regional and extra-regional dynamics. Links between clan affiliated militias established in response to growing insecurity, and the way al-Shabaab recruits and operates, require scrutiny of the nexus between inter-clan conflict and terrorism. Continued instability undermines what AMISOM has achieved since 2007. It also shows that military intervention alone cannot solve the security impasse. Successive Somali governments and the AU have mostly resisted the idea of political dialogue with al-Shabaab. But many civil society groups have been calling for talks as a non-military solution to the conflict. Ultimately, the AU’s security and stability strategy for Somalia beyond 2021 should focus on finding a political solution to the crisis. A holistic conflict resolution strategy is needed that responds to the complex and interlinked conflict drivers, both nationally and in the region. View the full article
  23. On a visit to the major tertiary hospital in Mogadishu, which plays a critical role in the management of COVID-19 patients’ care, on 21 June, the United Nations Secretary General’s Special Representative to Somalia Mr James Swan called for continuing international support to the Government’s response to COVID-19 and praised the efforts of frontline health care workers. “Since the start of the pandemic, the United Nations family has supported the Somali Government’s response to the COVID-19 pandemic in a range of integrated ways. The De Martino Hospital has been central to testing, case detection and critical care support in Somalia,” said the United Nations Secretary General’s Special Representative. “I am glad to have had the chance to see firsthand the work being carried out by Somali health workers in responding to the need for patient care and critical care support. It has been a welcome opportunity to express the UN’s solidarity with these courageous individuals who are on the frontline of Somalia’s efforts in combating the outbreak,” he added. “I commend health workers and the Government on their tireless efforts.” Located in the capital city of Mogadishu, the hospital is the major and only tertiary hospital in the public sector with an intensive care facility for critical care. The hospital has been recently upgraded with 71 dedicated isolation beds for the treatment of COVID-19 patients. 16 of these beds are fitted with ventilators donated by WHO and the United Nations International Organization for Migration. Along with other partners of the UN system in Somalia, WHO continues to provide technical, logistical and operational support to this hospital for patient management and care. Recently, WHO has donated ventilators, oxygen concentrators and other essential medical and hospital supplies for patient care. WHO is also supporting budget support to the Ministry of Health to cover salaries of additional health care workers who have been hired to respond to the surge in patient numbers and provide patient care at this hospital. Recently, WHO has also helped in managing patient data with an electronic information management system for the hospital. While commenting on the visit, the WHO Representative stated, “We have come here to thank the health care workers of this hospital where the majority of patients with COVID-19 have been treated since the first case was officially confirmed on 16 March 2020. Since that period, health care workers have been providing dedicated services by sacrificing their own comfort. Many lives have been saved in this hospital owing to the early intervention of the health care workers. This hospital has treated over 200 patients in the last few months which is testimony to its paramount role in responding to this epidemic. We express our solidarity with them and assure them of our continued support in the days ahead”. The United Nations family’s support for Somalia’s COVID-19 response has included planning, coordinating and supporting policy development; building the capacity of health professionals working in hospitals; establishing and supporting operation of intensive care beds, making available medical oxygen, supplying personal protective equipment, ventilators and other equipment for the hospital and providing operational support to run and manage the intensive care unit in the hospital. According to the Federal Ministry of Health and WHO, as of 2 July, 2020, there have been more than 2900 confirmed cases of COVID-19 in Somalia, including another 90 associated deaths. These cases include 93 health care professionals, with one reported death among them. View the full article