Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi ayaa ganafka ku dhuftay martiqaad uga yimid Erdoganka Turkey, iyada oo qorshuhu ahaa in Turkey ay dib u billawdo wada hadalkii fashilmay ee Soomaaliya iyo Somaliland. Somaliland ayaa horey go’aan rasmi ah ku joojisay dhammaanba wada hadalladii Soomaaliya. Somaliland waxay kaloo aaminsan tahay in Turkey aanu dhex dhexaad ka ahayn arrimaha Soomaaliya iyo Somaliland, ayna soo baxday caddeyn ku filan inuu majaxaabin ku haayey danaha Somaliland. Isku daygan cusub ayay Ankara ku dooneysaa inay ku shiiqiso dedaalada diblomaasiyaasadeed ee Somaliland ku gaartay caalamka oo sii kordhay, tan iyo wixii ka danbeeyay aqoonsigii dowladda Israel ee 26kii Disembar 2025. Turkey walaac weyn ayay ku abuurtay in Somaliland heshey aqoonsi maadaama marin biyoodka ugu muhimsan ee Gacanka Cadmeed uu dhaco dhanka #Somaliland, isla markaana qeybo ka mid ah goobaha u Turkey ku haminaayo shidaal boobkiisa ay ku yaallaan dhulka Somaliland. Israel waa dowlad awood iyo saameynba leh, oo aan awood militari iyo mid diblomaasiyaadeedba ay adag tahay in wax looga qaado, soo gelitaankeeda Geeska Afrikana waxay shar jebisay qabqabtii Erdogan uu ku joogay gobolka. Qaran News

Wasaaradda arrimaha dibadda Itoobiya ayaa ka codsatay ciidamada Eritrea in ay ka baxaan dhulka Itoobiya oo ay sheeganayso in ay ka taliyaan iyo in ay diyaar u yihiin wadahadal. Wasaaradda ayaa ku sheegtay warqad ay u dirtay wasaaradda arrimaha dibadda ee Eritrea Sabtidii Janaayo 30, 2018, in Eritrea ay ku xad-gudbeyso madaxbanaanida Itoobiya iyo dhulka ay haysato ee waqooyi-bari. Danjire Nebiat Getachew oo ah afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda ayaa BBC-da u xaqiijiyay jiritaanka warqaddaasi. Warqadda ayaa lagu xusay in dowladda Itoobiya ay dhowr jeer codsatay in ciidamada Eritrea laga saaro dhulkeeda; Haddii codsigan la aqbalo, waxay diyaar u tahay in la galo wada xaajood daacad ah si loo xalliyo dhammaan arrimaha danta labada dhinac, oo ay ku jiraan adeegyada badda iyo gaaritianka badda ee dekedda Casab. Warqaddan, oo u qoray wasiirka Arimaha dibadda Gideon Timothy ee loo diray wasiirka arimaha dibadda ee Eretria Osman Salah waxaa lagu xusay in ciidanka Eritrea ay qabsadeen waqooyi bari, iyagoo ku xad gudbaya madaxbanaanida Itoobiya “muddo dheer”. Isla warqadda, wuxuu ku eedeeyay dowladda Eritrea inay “taageerada iyo gargaarka tooska ah” siiso kooxaha hubaysan ee kala duwan ee aan la magacaabin ee ku sugan xuduudka labada dal. In kasta oo kooxaha maleeshiyaadka ah aan magacyadooda lagu xusin warqadda, haddana dawladda Itoobiya ayaa hore ugu eedaysay Eritrea inay taageerto kooxaha TPLF iyo Fano. Warqadda ayey Itoobiya ku sheegtay in inkastoo dowladda Eritrea marar badan in ay farha kala baxdo ku xad gudubto madax bannaanideeda iyo xuduudaheeda, haddana dadaalkeeda aan dheg loo dhigin. Wasaaradda arrimaha dibadda ayaa warqadda ku sheegtay in “isbedelka lagu arkay xuduudka labada dal maalmihii lasoo dhaafay uu muujinayo in dowladda Eritrea ay dooratay waddo burbur oo hor leh”. Wasaaradda arrimaha dibadda ayaa sidoo kale sheegtay in dowladda Eritrea ay waddo dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo ka dhan ah maleeshiyaad aan magacyadooda lagu sheegin warqadda. Wuxuu cambaareeyay soo gelitaanka ciidamada Eritrea ee dhulka Itoobiya ee ku yaalla xuduudka waqooyi Bari ee Itoobiya iyo tallaabada milateri ee ay wadajirka u qaadeen ciidamada Eritrea iyo kooxaha fallaagada ah ee ku sugan xuduudda waqooyi galbeed ee dalkaas, isagoo sheegay in “falalkaasi uusan ahayn kaliya xad-gudub sharciga ah, balse uu yahay duullaan dhammaystiran”. Waxa uu intaasi ku daray “Waxa aan si cad ugu baaqaynaa dawladda Eretria inay si degdeg ah ciidamadeeda ugala baxdo dhulka Itoobiya, isla markaana ay joojiso wada shaqaynta ay la leedahay kooxaha fallaagada ah si loo soo afjaro xaaladdan aan la aqbali karin”. Xigashada Sawirka,MOFA “Waxa aan diyaar u nahay inaan si ixtiraam leh uga tashano qaab ilaalinaya danaha qaran ee labada dal,” ayaa lagu yiri warqadda Wasiirka Arrimaha Dibadda, balse cagajugleynta ay hadda ku hayso Eritrea waa mid aan la aqbali karin xaalad kasta. Waxa uu intaa ku daray, “Waxa aan si cad ugu baaqaynaa Eritrea inay si deg-deg ah ciidamadeeda ula baxdo oo ay u diyaar garowdo wadahadal nabadeed.” Warqadda oo sharraxaysa in labada waddan ay ku jireen xaalad colaadeed muddo nus qarni ah, ayaa lagu sheegay in colaaddan soo noqnoqotay “ay suurtagal tahay in lagu xalliyo wadahadal iyo dadaal diblomaasiyadeed. Waxay kalooy sharraxaysaa in dawladda Itoobiya ay diyaar u tahay inay wadahadal nabadeed ku xalliso khilaafaadka jira haddii Eritria ay jawaab wanaagsan ka bixiso. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa tiri, “Haddii aan jawaab wanaagsan ka helno codsigeena sharciga ku saleysan ee ku aaddan in la ixtiraamo madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Itoobiya, dowladda Itoobiya waxay diyaar u tahay inay si niyad-sami ah u gasho wadahadallo lagu doonayo in xal buuxa looga gaaro dhammaan arrimaha la wadaago, oo ay ku jiraan arrimaha badda iyo gaarista badda ee dekedda Casab.” Ilaa hadda ma jirto jawaab rasmi ah oo ka soo baxday warqaddan oo ka timid dowladda Eritrea. Warqadda Wasiirka Arrimaha Dibadda oo ayaa lagu sheegay “in ay naga go’an tahay in aan sahminno xiriirka ku saleeysan is ixitiraam iyo faham iyagoo muujiyay rajada ah in ay ka heli doono jawaab wanaagsan. Dabayaaqadii bishii Sebtembar ee sanadkii hore, wasaaradda arrimaha dibadda Itoobiya waxay warqad u dirtay xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres, waxayna ku eedaysay xukuumadda Eritrea iyo Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF) inay “ka wada shaqaynayaan” sidii “ay ugu dabaabuli lahaayeen dagaal ka dhan ah Itoobiya”. Horaantii bishii Janaayo, Booliiska Federaalka Itoobiya ayaa ku dhawaaqay in xukuumadda Eritrea ay gacanta ku dhigtay in ka badan 56,000 oo rasaas ah oo ay soo dirtay kooxda TPLF ee Tigrayga, iyadoo la kaashanaysa burcadda gudaha Itoobiya iyo cadawga taariikhiga ah. Itoobiya ayaa marar badan ku eedaysay dowladda ay deriska yihiin ee Eritrea in ay hub iyo saanad kala duwan siiso maleeshiyaadka Fano ee ka howlgala gobolka Axmaarada. Waxa xusid mudan in bishii July ee sanadkii hore ay sidoo kale Itoobiya ku wargelisay Qaramada Midoobay in ciidamada Eritrea ay ku sugan yihiin deegaano ku teedsan xuduudka Itoobiya, isla markaana ay weli socdaan xadgudubyo xooggan. Danjire Tsegab Kbebew, oo ah wakiilka Itoobiya ee Qaramada Midoobay, ayaa sheegay in “warbixinnada ku saabsan xad-gudubyada xun ee xuquuqda bini’aadanka ee xuduudaha ay sii wadaan ay soo baxayaan.” Source Bbcsomali Qaran News

Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi ‘Cirro’ oo la hadlayey warbaahinta Sky News qaybteeda Carabiga sheegay in ay taageersan yihiin qorshaha nabadda Qasa ee Trump horkacayo. “Dawladda Somaliland waxay taageersan tahay hindisaha nabadeed ee Madaxweyne Donald Trump ee Qaza ee dadka Falastiiniyiinta,” ayuu yidhi Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro. “Waxaan xaqiijinaynaa aaminaaddeenna ah in ay wada noolaan karaan quruumuhu iyo in nabadda ay tahay waddada keliya ee waarta ee xasilloonida iyo wada noolaanshaha.” ayuu sii raaciyey hadalkiisa Madaxweyne Cirro Qaran News

Safiirka dowladda Talyaaniga ee Soomaaliya Amb. Pier Mario Dacco Coppi iyo madaxa hay’adda iskaashiga Talyaaniga (AICS) ee Soomaaliya, Dr. Valeria Buoninfante ayaa maanta soo gaaray magaalada Garowe ee xarunta Puntland. Safiirka Talyaaniga iyo wafdigiisa waxay la kulmeen madaxweyne ku-xigeenka Puntland Ilyaas Cismaan Lugatoor, iyaga oo ka wada hadlay guud ahaan xaaladda Soomaaliya, gaar ahaan horumarka ka socda Puntland ee dhinacyada dimuqraadiyadda, amniga iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha. Sidoo kale waxaa kulanka lagu xusay taariikhda dheer ee ka dhaxaysa dawladda Puntland iyo dalka Talyaaniga, sidii loo xoojin lahaa xiriirka soo jireenka ah ee labada dhinac, xaaladda abaaraha iyo ugu dambayn sidii looga gudbi lahaa hubanti la’aanta siyaasadeed ee Soomaaliya wajahayo xilligan kala guurka ah. Kulanka waxaa qayb ka ahaa xubno ka tirsan golaha wasiiradda Puntland iyo madaxa la socodka mashaariicda iyo hawl-fulinta dawladda. PUNTLAND POST

Madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta magaalada Qaahira ee dalka Masar waxa uu wada-hadallo kula qaatay dhiggiisa Cabdulfataax Alsiisi. Labada Madaxweyne ayaa kulankooda kaddib, waxa ay wadajir u qabteen shir jaraa’id oo ay ku soo bandhigeen muhiimadda xiriirka Soomaaliya iyo Masar ee skaashiga dhinacyada amniga, horumarka iyo aragtida wadajirka ah ee ku aaddan xasilloonida & nabadda gobolka. “Waxaan hoosta ka wada xarriiqnay in dhowrista madaxbannaanida iyo midnimada Soomaaliya. Tallaabooyinka sharci-darrada ah ee Israa’iil qaaday ee ku aaddan aqoonsiga gobolka Waqooyi ee Soomaaliya ee Somaliland, waxay jebinayaan qawaaniinta dagsan ee caalamiga ah, Axdiyada Qaramada Midoobay iyo Midowga Afrika, waxayna halis u yihiin inay sii hurriyaan xiisadaha, iyagoo abuuraya fursado ay ka faa’iideystaan kooxaha xagjirka ah ee ka macaasha xasillooni-darrada” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh. Madaxweyne Xasan Sheekh ayaabuga mahadceliyey Madaxweynaha Masar soodhoweynta diirran iyo doorka muuqda ee ay dowladdiisu ka qaadanayso taageerada midnimada, madax-bannaanida, iyo dhismaha hay’adaha dowladeed ee Soomaaliya, waxa uuna xusay in taageeradaas ay tahay mid ay si weyn u qaddariyaan shacabka Soomaaliyeed. Dhankiisa, Madaxweynaha Masar Cabdulfataax Alsiisi ayaa adkeeyay ixtiraamka madax-bannaanida, wadajirka dhuleed iyo faragelin la’aanta arrimaha gudaha ee Soomaaliya, isaga oo xusay muhiimadda istaraatiijiga ah ee horumarka iyo xasilloonida Soomaaliya. PUNTLAND POST

Tan iyo wixii ka dambeeyey aqoonsigii ay Jamhuuriyadda Somaliland ka heshay dalka Israa’iil 26 December 2025, telefiishanka Al-jazeera ee dalka Qatar waxa uu fagaare siyaasadeed iyo makarafoon cod-baahiye ah u noqday Maamulka Muqdisho. Waxay waraysiyo joogto ah la yeesheen Madaxweyne Xasan Sheekh, Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Wasiirul-dawlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya. Waxa kaloo ay Xasan Sheekh shalay ku casuumeen madasha Al-jazeera oo lagu naqdiyey aqoonsiga Jamhuuriyadda Somaliland. Wasiirul-dawlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya oo la hadlay Al-jazeera ayaa sheegay in beel qudha oo la yidhaahdo ‘ISAAQ’ ay Somaliland ku soo ururtay. Hadalkaasi oo kalena hore Golaha Ammaanka Qaramada Midoobay uga sheegay Safiirka UN-ta u fadhiya Soomaaliya, taasi oo muujisay in aanay Soomaaliya haysan dood sharci iyo mid siyaasadeed oo ay ku buriso aqoonsiga iyo madaxbannaanida Jamhuuriyadda Somaliland, sidaas darteedna ay qaddiyadda Somaliland mid qabiil uga dhigayso. Source

Degamada Galdogob ee gobolka Mudug waxaa maanta oo axad ah ka dhacaysa munaasabad weyn oo lagu caleemo-saarayo ugaaska guud ee beelaha Tanade Daarood (Leelkase), Ugaas Cabdiraxmaan Ugaas Maxamed. Munaasabadda waxaa ka qaybgalaya wafuud kala duwan oo kala timid guud ahaa Soomaaliya, dowlad deegaanka Soomaalida iyo dibada, kuwaas oo isugu jira dhaqan, siyaasiyiin iyo qaybaha kale ee bulshada. Madaxda ka qaybgalaysa munaasabadda waxaa ka mid ah madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni, guddoomiyaha baarlamaanka Puntland, iyo wafdi ka socda dowladda federaalka oo hoggaaminayo guddoomiye ku-xigeenka 2aad ee Aqalka Sare senator Cabdulaahi Timacadde ayna ka mid yihiin wasiirada iyo xildhibaanada ka soo jeeda deegaanada Puntland, kuwaas oo maanta ka soo degay garoonka diyaaradaha Galdogob. Sidoo kale munaasabadda Galdogob waxaa ka qaybgalaya qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka ku ah xukuumadda madaxweyne Siciid Deni. PUNTLAND POST

Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke ayaa soo dhaweeyay wax ka baddelka dastuurka oo ay diidan yihiin qaar ka mid ah xildhibaanada labada aqal ee baarlamaanka federaalka iyo Golaha Mustaqbalka oo ay ku mideysan yihiin Puntland, Jubaland iyo Madasha Samatabixinta. Cumar Cabdirashiid oo shir jaraa’id kaga hadlay arrintan ayaa yiri “dowladda waan uga mahadcelinayaa in ay hirgeliso heshiiskii aan la galnay ee ahaa wax ka baddelka dastuurka, kaas oo baarlamaanka la horkeenay,”. Wuxuu si gaar ah u taageeray wax ka baddelka saddex qodob oo ka mid ah cutubka 4-aad ee dastuurka, qodobbadaas oo ka hadlaya doorashada Baarlamaanka, Madaxweynaha iyo Ra’iisul Wasaaraha, kuwaas oo ay hore ugu heshiiyeen siyaasiyiin uu ka mid yahay iyo madaxda dowladda federaalka. Dhanka kale Cumar Cabdirashiid wuxuu ugu baaqay madaxda dowladda iyo Golaha Mustaqbalka in ay muhiim tahay in ay shirka Muqdisho heshiis ku gaaraan, islamarkaana loo wada mideebo xaaladda kala guurka ah ee dalka. Sidoo kale Cumar Cabdirashiid wuxuu ku baaqay in xaaladda abaarta il gaar ah lagu eego oo laga wada qaybqaato gurmadka dadka ay saameysay abaarta ba’an ee ka jirta guud ahaan Soomaaliya. Ra’iisul Wasaare hore Cumar Cabdirashiid wuxuu ka mid ahaa garabkii Madasha Samatabixinta ee 25 Agoosto 2025 heshiiska la galay Villa Somalia, haddana waa hoggaamiyaha xisbi siyaasadeed 6-dii Sebteembar 2025 la diiwaangeliyay. Hoos ka daawo hadalka Cumar PUNTLAND POST

Madaxweynaha dowadda federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa booqasho rasmi ah uga bilaabatay magaalada Qaahira, taas oo la sheegay in ay qayb ka tahay dadaallo lagu xoojinayo xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashi ee Soomaaliya iyo Masar. Hadal qoraal ah oo ka soo baxay Villa Somalia ayaa lagu sheegay in madaxweyne Xasan Sheekh uu magaalada Qaahira kulan muhiim ah kula qaadan doono dhiggiisa dalka Masar Cabdifataax Al-Sisi, uuna kala hadli doono xoojinta iskaashiga labada dalka, arrimaha gobolka iyo doorka Soomaaliya iyo Masar ay ka qaadan karaan xasilloonida, nabadda iyo badbaadada marinada ganacsiga ee muhiimka u ah gobolka iyo caalamkaba. Sidoo kale qoraalka waxaa lagu xusay in safarka madaxweynaha uu qayb ka yahay booqashooyin uu ku marayo qaar ka mid ah dalalka caalamka, kuwaas oo uu diiradda ku saarayo adkeynta iskaashiga dhinacyada kala duwan, horumarinta danaha qaranka iyo taageeridda dadaallada lagu ilaalinayo midnimada iyo madax-bannaanida Soomaaliya. PUNTLAND POST

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa bilaabay booqasho rasmi ah oo uu ku tagay magaalada Qaahira ee caasimadda dalka Masar, halkaas oo si diiran loogu soo dhaweeyay isaga iyo wafdigiisa. Safarkan ayaa salka ku haya xoojinta xiriirka faca weyn ee ka dhexeeya labada dal iyo sare u qaadidda iskaashiga istiraatiijiyadeed ee dhinacyada amniga iyo diblomaasiyadda, xilli ay gobolka Geeska Afrika ka jiraan isbeddello siyaasadeed oo xasaasi ah. ​Inta uu joogo dalka Masar, Madaxweyne Xasan Sheekh wuxuu kulan muhiim ah la qaadan doonaa Madaxweyne Cabdifataax Al-Sisi, iyagoo si qoto dheer uga wadahadli doona sidii loo midayn lahaa dadaallada looga hortagayo caqabadaha hortaagan xasilloonida gobolka iyo ilaalinta madax-bannaanida dhuleed ee Soomaaliya. Kulankan ayaa sidoo kale la filayaa inay labada hoggaamiye ku falanqeeyaan fulinta heshiisyadii difaac ee horay loo gaaray iyo doorka ay dowladda Masar ka qaadanayso taageerada ciidanka qaranka Soomaaliyeed, gaar ahaan xilligan lagu jiro kala guurka howlgalada nabad-ilaalinta. ​Booqashadan waxay muujinaysay sida ay Soomaaliya iyo Masar uga go’an tahay inay yeeshaan isbaahaysi xooggan oo ku qotoma danaha guud, iyadoo dowladda Masar ay marar badan ku celisay inay garab taagan tahay midnimada iyo qarannimada Soomaaliya. Source: goobjoog.com

Muuqaalka muranka weyn dhaliyay ee uu Donald Trump dhowaan soo dhigay bartiisa Truth Social waxa uu tusaale u yahay heerka uu gaaray loollanka siyaasadeed ee Maraykanka, isagoo si toos ah u beegsaday Madaxweynihii Hore ee Maraykan, Barack Obama iyo xaaskiisa Michelle Obama. Qoraalkan oo markii hore u muuqday mid looga hadlayo arrimaha doorashooyinka, wuxuu isu beddelay mid naxdin ku noqday dad badan, ka dib markii dhammaadka muuqaalka lagu soo daray sawirro lagu farsameeyay qalabka casriga ah oo qoyska Obama loogu ekaysiiyay daanyeer dhex jooga duurka. Arrintan ayaa dhalisay caro caalami ah maadaama loo arkay midabtakoorkii ugu xumaa ee muddooyinkan ka soo muuqda saaxadda siyaasadda heerka sare ah, gaar ahaan xilli lagu jiro bisha xuska taariikhda dadka madow. ​Inkasta oo muuqaalkaas laga saaray internedka saacado ka dib, haddana saamaynta uu reebay ayaa ahayd mid aad u weyn oo kicisay dood ku saabsan anshaxa madaxda. Trump qudhiisu wuxuu iskudayay inuu iska fogeeyo eedaymaha, isagoo sheegay inuusan si fiican u daawan muuqaalka ka hor intaan la baahin, laakiin taasi kama hor-istaagin mucaaradka iyo xubno ka tirsan xisbigiisa inay ku dhaleeceeyaan habdhaqan ka baxsan milgaha hoggaamineed. Dhacdadan ayaa sii kordhisay kala qaybsanaanta bulshada Maraykanka dhexdeeda ah, iyadoo, mar kale, farta ku fiiqaysa sida baraha bulshada loogu adeegsan karo weerarro shakhsi ah oo xanbaarsan farriimo nacayb ah oo salka ku haya kaladuwanaanta isir, mid midab ama hayb. Source: goobjoog.com

Jubaland ayaa sheegtay in Dowadda Federaaalka ah ee Soomaaliya si mas’uuliyad darro ah ugu tumatay dastuurkii lagu doortay, kaddib markii ay wax ka baddelkiisa u martay hannaan baalmarsan sharciga. Hadal qoraal ah oo caawa ka soo baxay madaxtooyada Jubaland ayaa lagu yiri “Dowladda Federaalka ah waxay si mas’uuliyad darro ah ugu tumanaysaa dastuurkii lagu doortay, iyada oo wax ka baddelkiisa u maraysa hannaan baalmarsan habraacyadii ku qornaa wax ka baddelka dastuurka..”. Sidoo kale Jubaland waxay mas’uuliyad darro weyn ku tilmaantay dhacdooyinkii ugu dambeeyay ee ka dhacay xarunta Baarlamaanka Federaalka, iyada oo sheegtay in xildhibaanada diidan go’aanka uu dabada ka riixayo madaxweyne Xasan Sheekh ay la kulmeen jirdil iyo handadaad halis gelisay nafdooda. “Ficilladii u dambeeyay ee ka dhacay goleyaasha baarlamaanka waxay muujinayaan xilkasnimo-darro weyn, iyada oo xildhibaanada ka soo horjeeda go’aanka uu dabada ka riixayo madaxweynaha waqtigiisu gabagabada yahay ay la kulmeen jirdil iyo handadaad halis gelisay nafdooda” ayay tiri Jubaland. Julaland waxay xustay in deegaannadeeda iyo shacabkeeda aan lagu dhaqi doonin dastuur aan loo dhammeyn oo haysan kalsoonida xubnaha labada gole iyo guud ahaan shacabka Soomaaliyeed. PUNTLAND POST

​Agaasimaha NISA oo ka Qaybgalay Shirka Sirdoonka Dalalka Carabta ee Baqdaad ​Agaasimaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugida Qaranka (NISA), Mudane Mahad Maxamed Salaad, ayaa ka qaybgalay fadhiga 7-aad ee Shirka Madaxda Hay’adaha Sirdoonka dalalka Carabta oo ka dhacay magaalada Baqdaad ee dalka Ciraaq. Shirkan oo ay ka qayb galeen madax ka socotay 22 dal oo carbeed ayaa si weyn loogu falanqeeyay xoojinta wadashaqaynta, iskaashiga dhow iyo isdhaafsiga xogaha muhiimka ah ee u dhexeeya hay’adaha sirdoonka ee gobolka. ​Intii uu shirku socday, madaxdu waxay xoogga saareen muhiimadda ay leedahay dhowrista midnimada iyo madax-banaanida dowladaha Carabta, iyadoo si gaar ah looga dooday sidii la isaga kaashan lahaa ka hortagga caqabadaha amniga ee xilligan jira, gaar ahaan dagaalka ka dhanka ah kooxaha argagixisada ah ee khatarta ku ah xasilloonida iyo horumarka dalalka xubnaha ka ah ururkan. ​Agaasimaha NISA oo ka Qaybgalay Shirka Sirdoonka Dalalka Carabta ee Baqdaad ​Agaasimaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugida Qaranka (NISA), Mudane Mahad Maxamed Salaad, ayaa ka qaybgalay fadhiga 7-aad ee Shirka Madaxda Hay’adaha Sirdoonka dalalka Carabta oo ka dhacay magaalada Baqdaad ee dalka Ciraaq. Shirkan oo ay ka qayb galeen madax ka socotay 22 dal oo carbeed ayaa si weyn loogu falanqeeyay xoojinta wadashaqaynta, iskaashiga dhow iyo isdhaafsiga xogaha muhiimka ah ee u dhexeeya hay’adaha sirdoonka ee gobolka. ​Intii uu shirku socday, madaxdu waxay xoogga saareen muhiimadda ay leedahay dhowrista midnimada iyo madax-banaanida dowladaha Carabta, iyadoo si gaar ah looga dooday sidii la isaga kaashan lahaa ka hortagga caqabadaha amniga ee xilligan jira, gaar ahaan dagaalka ka dhanka ah kooxaha argagixisada ah ee khatarta ku ah xasilloonida iyo horumarka dalalka xubnaha ka ah ururkan. ​Agaasimaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugida Qaranka (NISA), Mudane Mahad Maxamed Salaad, ayaa ka qaybgalay fadhiga 7-aad ee Shirka Madaxda Hay’adaha Sirdoonka dalalka Carabta oo ka dhacay magaalada Baqdaad ee dalka Ciraaq. Shirkan oo ay ka qayb galeen madax ka socotay 22 dal oo carbeed ayaa si weyn loogu falanqeeyay xoojinta wadashaqaynta, iskaashiga dhow iyo isdhaafsiga xogaha muhiimka ah ee u dhexeeya hay’adaha sirdoonka ee gobolka. ​Intii uu shirku socday, madaxdu waxay xoogga saareen muhiimadda ay leedahay dhowrista midnimada iyo madax-banaanida dowladaha Carabta, iyadoo si gaar ah looga dooday sidii la isaga kaashan lahaa ka hortagga caqabadaha amniga ee xilligan jira, gaar ahaan dagaalka ka dhanka ah kooxaha argagixisada ah ee khatarta ku ah xasilloonida iyo horumarka dalalka xubnaha ka ah ururkan. Source: goobjoog.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Mudane Axmed Macallin Fiqi oo qoraal soo saaray ayaa boggaadiyay in la guda galay ka doodista wax ka beddalka Dastuurka, isaga oo la dhacsan arrintan ayuu hambalyo u diray xildhibaannada ku howlan sii wadista wax ka beddalka Dastuurka. “Barlamaanku shaqadiisa si wacan ayuu u wataa waa u hambalyaynaynaa” ayuu yiri Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya. Sidoo kale wuxuu tilmaamay in loo baahan in la dhammeystiro Dastuurka, si looga gudbo caqabadaha haatan taagan, isaga oo sheegay kadib loo gudbi doono dowladnimo rasmi ah. “Dastuurka in la dhammaystiro waa lagama maarmaan, mugdiga badan iyo qeyladhaanta waxaa ka dambeeya iftiin iyo dawladnimo”. ayuu kusii daray. Hadalkan Fiqi ayaa imaanaya, iyada oo weli xiisad xoogan ay ka taagan baarlamaanka dhexdiisa, kadib markii xildhibaannadu ay ku kala qaybsameen dooda Dastuurka, taas oo keentay in golaha uu galo xaalad jahwareer ah. Guddoonka Labada Gole ayaa ku adkeysanayo sii wadista wax ka beddalka Dastuurka, iyaga oo maanta shaaciyay in la guda galay ajendaha kulanka wadajir ah ee Dib U eegista Dastuurka, gaar ahaan marxaladda labaad ee ka doodista soo jeedimaha wax ka badalka dastuurka iyo sidoo kale cutubka 4-aad ee wax ka baddel kooban oo ku saabsan Qodobada 49-aad, 50-aad iyo 54-aad ee Dastuurka Kmg ah. “Intaasi ka dib mudanayaasha labada Aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa ka dooday qodobada wax ka bedelka kooban lagu sameeyey ee 49-aad, 50-aad iyo 54-aad, islamarkaana ay soo jeediyeen guddiyada ku shaqada leh” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka guddoonka sare. Tallaabadan ayaa kusoo aaday, xilli weli xildhibaannada diidan Dastuurka ay buuq iyo fawdo ka wadaan golaha dhexdiisa, waxaana maanta xarunta la geeyay ciidamo dheeraad ah oo Boolis ah, si loo xakameeyo dhaq-dhaqaaqa. The post Xukuumadda Xamza oo la dhacsan arrinta baarlamaanka appeared first on Caasimada Online.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Maxamed Ibraahim Macalimuu oo ka tirsan xubnaha Golaha Shacabka ayaa runta u sheegay xildhibaannada mucaaradka ee fowdada ka dhex-wada baarlamaanka, isaga oo shaaciyay inay soo dirsadeen dowlad-goboleedyada kasoo horjeedo dowladda dhexe. Xildhibaanka oo qoraal soo saaray ayaa ka digay carqaladeynta kulamada baarlamaanka, wuxuuna ku taliyay in sharciga la ilaaliyo, codna lagu kala baxo. “Ma aha waddo sax ah in si bareer ah loo carqaladeeyo habsami-u-socodka howlaha Baarlamaanka, gaar ahaan marka ay taasi ku dhisan tahay taageero laga helayo Dowlad-Goboleedyo ka horjeeda Dowladda Federaalka. Khilaaf kasta oo siyaasadeed oo jira, waxaa habboon in lagu wajaho wada-hadal iyo kulamada horey loogu ballansanaa ee u dhexeeya mucaaradka iyo dowladda” ayuu yiri Maxamed Ibraahim Macalimuu. Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in aysan sax ahayn in la carqaladeeyo shaqada golaha, isagoo carrabka ku adkeeyay in baarlamaanku yahay hay’ad dastuur ah oo ay waajib tahay in si xor iyo xushmad leh u guto waajibaadkiisa. Warsaxaafadeedka ayaa u qornaa sidatan;- Wax-ka-beddelka Dastuurka waxaa si gaar ah masuul uga ah labada gole ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, sida ku cad Dastuurka Kumeelgaarka ah. Sidaa darteed, habraaca wax-ka-beddelka dastuurku waa in uu ku socdaa dariiq sharci ah, iyadoo si furan looga doodayo aragtiyada kala duwan ee Xildhibaanadu qabaan, ugu dambeyntiina lagu kala baxayo cod. Ma aha waddo sax ah in si bareer ah loo carqaladeeyo habsami-u-socodka howlaha Baarlamaanka, gaar ahaan marka ay taasi ku dhisan tahay taageero laga helayo Dowlad-Goboleedyo ka horjeeda Dowladda Federaalka. Khilaaf kasta oo siyaasadeed oo jira, waxaa habboon in lagu wajaho wada-hadal iyo kulamada horey loogu ballansanaa ee u dhexeeya mucaaradka iyo dowladda. Guddoonka Baarlamaanka waxay ku saxan yihiin in ay, iyagoo tixgelinaya rabitaanka inta badan Xildhibaanada, sii wadaan howlaha Golaha, isla markaana ay qaadaan tallaabooyinka ku habboon cid kasta oo carqalad ku keenta shaqada Baarlamaanka, sida ay dhigayaan Xeer-Hoosaadyada Golaha. Waxaa sidoo kale mudan in la soo dhaweeyo wax-ka-beddelka lagu sameeyay qodobadii 49, 50 iyo 51 ee Cutubka Afraad ee Dastuurka—kuwaas oo aan anigu hore uga mid ahaa dadka diidanaa—kadib soo-jeedintii mucaaradka, taas oo muujinaysa in geeddi-socodku yahay mid furan oo la is dhageysanayo. Dastuurku ma laha muxaafad iyo mucaarad midna; waa heshiis qaran oo ay waajib tahay in dhammaan si masuuliyad leh uga wada qayb-qaataan dhammaystirkiisa. The post Xildhibaan Macalimuu oo shaaciyay cidda soo dirtay xildhibaannada buuqsan appeared first on Caasimada Online.

Qaran News

Qaran News

Ra’iisulwasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Soomaaliya, Mudane Xamse Cabdi Barre, ayaa guddoomiyay kulan looga hadlayo soo bandhigidda iyo dardargelinta biymareennada magaalada caasimadda ah ee Muqdisho. Kulanka ayaa warbixin looga dhagaystay Wasaaradda Hawlaha Guud, Dibudhiska iyo Guriyaynta XFS, maamulka Gobolka Banaadir iyo xeel-dheerayaal ka socda mashruucda NAGAAD , taasi oo ku saabsan farsamada iyo qorshaha guud ee biyamareenka, naqshadda, baaxadda iyo marxaladaha hirgelinta. Guddoomiyaha gobolka Banaadir Mudane Xasan Maxamed Xuseen, ayaa sharaxay in lagu guuleystay furitaanka dhuumihii hore ee biyo-mareenada ee xirmay, balse loo baahanyahay in la dhiso kuwo cusub iyo goobo waara, si looga hortago fatahaadaha markasta dhaca ee dhibaatada naf iyo maalba leh. Wasaaradda Maaliyadda ayaa soo bandhigay maalgelinta dhaqaale ee loo qorsheeyay, kaalinta looga baahanyahay in dowladda Soomaaliyeed buuxiso iyo heerka kaalmadda Bangiga Adduunka (World Bank) uu ku leeyahay hawshan baaxadda leh, oo ka socota magaalooyin kala duwan oo dalka ah. Wasaaradaha kala ah: Dhaqaalaha Buluugga ah, Duulista iyo Gaadiidka Hawada, Amniga Gudaha iyo Gaashaandhigga oo door ku leh hawshan ayaa soojeediyay warbixinno ku saabsan hawlaha qaran ee socda saamayntooda iyo sida la isu waafajin karo. Ra’iisulwasaare Xamse Cabdi Barre, ayaa sheegay in loo baahanyahay dib-u-soo celinta billicda caasimadda iyada oo dib loo furayo biyamareennadii hore ee xirmay si loo helo tuubooyin biyaha qaada oo tayo leh, isaga oo faray hay’adaha ku shaqada leh in ay si degdeg ah uga hawlgalaan hirgelinta mashuurcan oo muhiimad weyn u leh caasimadda. Mashruuca biyamareennada caasimadda oo leh ahmiyad Qaran ayaa si toos ah u taabanaya badqabka, nadaafadda iyo horumarka guud ee caasimadda, maadaama uu door weyn ka qaadanayo ka hortagga fatahaadaha, yaraynta cudurrada ka dhasha biyaha wasakhda ah, ilaalinta deegaanka iyo kaabayaasha dhaqaalaha sida waddooyinka, guryaha iyo goobaha ganacsiga. Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya waxaa ka go’an in mashruucan uu noqdo mid la taaban karo oo guuleysta loona hirgaliyo sida ugu wanaagsan si magaalada Muqdisho u noqoto caasimad u diyaarsan maalgashi. Source: goobjoog.com

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ka ahayd haddana ah Xildhibaan, Shariif Sheekh Axmed oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa si kulul uga hadlay dhacdadii maanta ee baarlamaanka, kadib markii ay mar kale fowdo ka dhacday xarunta Villa Hargeysa , sidoo kalena laga celiyay xildhibaanno u badan kuwa mucaaradka, sababo la xiriira xiisadda ka dhalatay Dastuurka. Sheekh Shariif ayaa shaca ka qaaday in si cad loo burburinayayo hanaanka dowladnimada Soomaaliya, isla markaana lagu tumanayo sharciga dalka. “Waa masuuliyad darro waxa ka socda golahii BJF Soomaaliya oo ah muraayaddii dalka, mana ahan suuragal in horteenna lagu burburiyo hannaanka dowlad-dhiska dalkeenna oo meel fog laga keenay. Sidoo kale wuxuu wax laga xumaado ku tilmaamay sida loola dhaqmay xildhibaannada iyo wariyeyaasha loo diiday inay galaan baarlamaanka. “Sida loola dhaqmay xildhibaanada iyo warbaahinta xorta ah waa calaamad kale oo habayaraatee aan raad ku lahayn dowlad wanaaga” ayuu sii raaciyay. Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ka ahayd oo hadalkiisa sii wata ayaa madaxweyne Xasan Sheekh ugu baaqay inuu kusoo laabto xeyndaabka dowladnimada iyo sarreynta sharciga, isla markaana uu joojiyo waxa uu wado. “Arkaanta dowladnimada waxaa ugu muhiimsan isla-xisaabtan iyo daah-furnaan, waxaana sidoo kale wax laga xumaado ah hab-dhaqanka hoggaanka baarlamaanka oo ku milmay damaca madaxtooyada ee qar iska tuurka ah” ayuu mar kale yiri Shariifka. Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo baarlamaanka uu haatan wajahayo xaalad adag oo ka dhalatay wax ka beddalka dastuurka, waxaana guddoonka sare uu sheegay in maanta laga dooday qodobo kamid ah cutubka 4-aad, gaar ahaan qodobiisa 50aad iyo 54aad, taas oo uga sii dareysa xiisadda taagan. The post Shariif oo war kasoo saaray arrinta ka taagan baarlamanka appeared first on Caasimada Online.

WQ: Dr. Afyare CAbdi Cilmi (Febraayo 21, 2021) WT: Cabdiraxmaan Xirsi Daahir Hordhac Soomaaliya waxay ku jirtaa qalalaase siyaasadeed. Markii ugu horraysay taariikhda dhow ee dalka, muddadii afarta sano ahayd ee baarlamaanka iyo xukuumadda ayaa dhammaatay iyadoo aan la soo xulin ama la dooran maamul cusub, isla markaana aan la gaarin heshiis siyaasadeed oo kale oo ay ku heshiiyaan dhammaan dhinacyada ay khusayso. Qalalaasaha siyaasadeed wuxuu ka dhashay kalsoonidarro qotadheer oo ka dhex jirta xoogagga kala sii jiidaya midnimada siyaasadeed iyo kuwa iskudayaya midaynta Soomaaliya. Kalsoonidarradan ayaa sii xumaatay sannadihii u danbeeyay, sababo la xiriira habmaamul ku salaysan xukun iskukoobid uu adeegsaday madaxweynihii xilka hayay, Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo), iyo awooddarrada xukuumaddiisu ay ku maarayn kari wayday nidaamka siyaasadeed ee adag uguna nugul ee dalka ka jira. Kalaqeybsanaan Siyaasadeed oo aad u Daran Marka laga soo tago Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya (DFS) iyo kooxaha mucaaradka ee dalka ka jira, waxaa jira xoogag siyaasadeed kale oo dhawr ah oo saamayn weyn ku leh masraxa siyaasadda Soomaaliya. Soomaalilaan, oo ka mid ahayd labadii gobol ee sameeyay Jamhuuriyadda Soomaaliya, sannadkii 1960, waa mid ka mid ah xoogaggaas siyaasadeed. Soomaalilaan waxay si hal dhinac ah ugu dhawaaqday gooni-isu-taag sannadkii 1991dii. Tan iyo markaas, waxay ku guulaysatay dhismaha hay’ado dawladeed oo u gaar ah iyo qabashada doorashooyin joogto ah, balse weli ma helin aqoonsi caalami ah. Inkasta oo ay si dhab ah (de facto) u madaxbannaan tahay, haddana nidaamka awood-qaybsiga ku salaysan ee qabiilka ah, 57 kursi oo ka mid ah labada aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya (qiyaastii 17%) ayaa loo qoondeeyey beelo ka soojeeda degaannada Soomaalilaan. Musharraxa madaxweyne ee hela taageerada xildhibaannadan wuxuu leeyahay fursad weyn oo uu ku noqon karo madaxweynaha Soomaaliya. Marka laga soo tago Soomaalilaan oo gooni-isu-taagtay, Soomaaliya waxay ka kooban tahay lix maamulgoboleed oo xubno ka ah federaalka (FMS): Galmudug, Hirshabeelle, Jubbalaan, Buntilaan, Koonfurgalbeed [iyo Waqooyibari oo sannadkii 2025 la aqoonsaday]. Inkasta oo si rasmi ah ay uga tirsan yihiin Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Soomaaliya, isla markaasna ay hoos yimaadaan awoodda Dawladda Federaalka ah (FGS), haddana mid kasta wuxuu leeyahay dastuur iyo ajande siyaasadeed oo u gaar ah. Sida Soomaalilaan oo kale, maamulgoboleedyadani waxay leeyihiin saamayn weyn oo ku aaddan sida doorashooyinka federaalka ah loo qabto iyo sida dalka loo maamulo. Tan ugu muhiimsan ayaa ah in mid kasta uu si duwan oo u gaar ah u sawirto aayatiinka Soomaaliya, mararka qaarkoodna ay u dhaqmaan sida dawlado madaxbannaan, halkii ay ka ahaan lahaayeen xubno si buuxda ugu hoos jira dawladda dhexe. Maanta, marka laga reebo ururrada bulshada rayidka ah iyo garabka haweenka, xoogagga siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya ka jira waxaa guud ahaan loo kalaqeybin karaa labo garab oo waaweyn: Taageerayaasha dawladda dhexe (Koonfurgalbeed, Hirshabeelle, Galmudug [iyo Waqooyibari]) iyo taageerayaasha isbahaysiga mucaaradka, oo ay ka mid yihiin Buntilaan iyo Jubbalaan. Xaaladda siyaasadeed ee dalka ayaa sii adkaanaysa maadaama oo ay jiraan quwado shisheeye oo si dadban u kala taageera labada dhinac, taas oo sii hurinaysa khilaafka siyaasadeed, isla markaasna adkaynaysa in xal rasmi ah la gaaro. Isu Tanaasul La’aanta Siyaasadda Soomaaliya Dalabka iyo rabitaanka iskhilaafsan ee maamulgoboleedyada xubnaha ka ah federaalka, oo ay weheliyaan xasiloonidarrada siyaasadeed ee ka jirta guud ahaan gobolka, ayaa ka dhigaysa in heshiis siyaasadeed oo Soomaaliya dhex mara uu, had iyo jeer, noqdo mid taag daran oo aan xal dhalin; waxaana loo baahan yahay hoggaamin dhab ah oo waaqici ah, si loo ilaaliyo xasilloonida dalka. Halkii ay ahayd in sare loo qaado dadaallada lagu xoojinayo wadashaqaynta iyo kalsoonida u dhexeysa dhinacyada siyaasadeed ee dalka, Madaxweynihii Hore ee Farmaajo tan iyo xilqabashadiisii hore ee 2017dii wuxuu ku gudo jiray siyaasado shacbawiyad (populism) ku dhisan oo ujeedkoodu yahay in awoodda dawladda dhexe la sii xoojiyo. Isaga oo kaashanaya Ra’iisulwasaarihiisii Hore Xasan Cali Khayre. Farmaajo wuxuu afartii sano ee muddaxileedkiisa ahayd xilalka ka saaray raggii la loollamayay heer gobol iyo heer qaranba. Farmaajo iyo Khayre waxay shaqada ka eryeen, Alle ha u naxariistee, Maxamed Sheekh Cismaan Jawaari, Guddoomiyihii Golaha Shacabka, iyo Ibraahin Iidle Sulaymaan, garsoorahii ugu sarreeyay Maxkamadda Sare. Sidoo kale, waxay xilka ka qaadeen madaxweynayaashii Koonfurgalbeed, Hirshabeelle, iyo Galmudug, iyagoo beddelay oo soo xushay kuwo la xulufo ah oo taageera. Intaas waxaa sii dheer, halkii ay ka shaqayn lahaayeen xoojinta is-afgaradka siyaasadeed ee Soomaaliya iyo hirgelinta siyaasado wax-ku-ool ah si ay dawladda uga ilaaliyaan qalalaasaha siyaasadeed ee mustaqbalka, Kheyre iyo Farmaajo waxay dadaalkooda diiradda ku saareen ballaarinta saldhiggooda taageerada, iyagoo adeegsanaya bandhigyo xayeysiis ah. Waxay tamar iyo kheyraad badan ku bixiyeen dhismaha sawirrada, hal-ku-dhegyada, astaamo iyo ololaha baraha bulshada, laakiin way ku guuldarraysteen inay qaadaan wax tallaabo ah oo dhab ah, oo lagu midaynayo qaranka aadka u sii kala qeybsan. Waxay, sidoo kale, dhinac iska dhigeen hay’adihii go’aannada iyo siyaasadaha dalka jaangooynayay, waxayna isku dayeen inay awoodda siyaasadeed oo dhan ku xoojiyaan gacanta dhawr shakhsi oo daacad u ah maamulkooda. Intii ay xukunka hayeen, awoodda dhexe waxay gaartay heer ay Golaha Wasiirrada, Baarlamaanka iyo dhammaan hay’adaha kale ee dawladda ka dhigeen kuwo aan la isku hallayn karin. Xukuumadda Madaxweyne Xasan ee hadda talada haysana isla waddadii hore ee Farmaajo jeexay ayay ku dul socdaan oo wax isbeddelay ma jiro. Maamulka Farmaajo ayaa, sidoo kale, hub ahaan u adeegsaday awoodda sharciyeed ee dawladda, wuxuuna hay’adaha dawliga ah u adeegsaday mucaaradka si uu u ciqaabo. Tusaale ahaan, dawladdu waxay ciidamada amniga u adeegsatay siyaasiyiin, waxay u diiday in ay u duullaan Kismaayo, dhanka kalana wuxuu joojiyay qorshayaal gaar ah oo ay beesha caalamku u adeegsanaysay la macaamilka Soomaalilaan. Farmaajo iyo Kheyre, sidoo kale, ma aysan u furfurnayn dhaleecaynta kaga timaadda Beesha Caalamka. Tusaale ahaan, bishii Janaayo sanadkii 2019kii, waxay cayriyeen wakiilka gaarka ah ee xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya, Nicholas Haysom, ka dib markii uu su’aalo ka keenay dilal sharcidarro ah oo loo geystay dibadbaxayaal ka soo horjeeday maamulgoboleedka Koonfurgalbeed. Ugu danbayntii, xitaa Kheyre ma hor-istaagi karin rabitaanka Farmaajo ee ah inuu keligiis xukumo dalka. Markii labada xulafo (Kheyre iyo Farmaajo) ay isku khilaafeen sida iyo goorta loo qaban lahaa doorashooyinka soo socda, isla markaasna ay caddaatay himilooyinka madaxweynenimo ee Kheyre, xubnaha baarlamaanka ee daacadda u ah Farmaajo ee Aqalka Hoose waxay codka kalsoonida kala noqdeen Kheyre iyo golihiisii wasiirrada. Siyaasadda Doorashada Soomaaliya Inkasta oo codbixinta guud ee shacabka (universal suffrage) ay weli riyo fog u tahay Soomaaliya, tan iyo markii la aasaasay Jamhuuriyadda Saddexaad, sannadkii 2000, dalka waxa uu qabtay doorashooyin dadban dhowr jeer, waxaana xukunka soo maray shan madaxweyne iyo dawlado kala duwan. Walow ay doorashooyinkii dadbanaa suurtagal ka dhigeen in awoodda si nabad ah loo wareejiyo tiro dhawr jeer ah taariikhda dhow ee Soomaaliya, haddana la’aanta nidaam doorasho oo shaqaynaya, caddaalad ah oo si siman loo aqbalay, weli waa caqabad weyn oo ku go’an dhabbaha dalka lagu gaarsiin lahaa nidaam maamul oo dimuqraadi ah. Intii ay xukunka hayeen, Farmaajo iyo Kheyre marar badan ayay ku guuldarraysteen inay soosaaraan qorshe doorasho oo ay aqbali lahaayeen inta badan dhinacyada awoodeed ee dalka. Sidoo kale, caqabaddani iyaga keligood kuma koobnayn ee, maamulka Xasan Sheekhna tiro dhawr jeer ah ayuu ku fashilmay inuu la yimaado qorshe siyaasadeed oo doorashada la xariira, kaasoo dhinacyada kaladuwan ay ku qanci karaan. Markii hore, Farmaajo iyo Kheyre waxay doonayeen nidaam doorasho oo xiran oo ku salaysan matalaad saamiley ah. Ka dib, waxay iskudayeen nidaam uu hoggaamiyaha xisbi ama isbahaysi ee ku guulaysta doorashada baarlamaanka uu si toos ah u noqdo madaxweynaha dalka. Inta badan dawladgoboleedyada, baarlamaanka iyo mucaaradkuba waxay labadan soojeedin u arkeen sidii isku day lagu qalloocinayo doorashada, isla markiiba si degdeg ah ayay u diideen. Markii dhammaadka muddaxileedkiisii madaxweynenimo soo dhowaaday, Farmaajo wuxuu ku dhawaaqay inuu doonayo inuu sii joogo xafiiska ilaa doorasho laga qabto. Tani waxay sii caragelisay mucaaradka, kuwaas oo muddo dheer aaminsanaa in Madaxweynuhu si ulakac ah u hakinayo wadahadallada qaran ee ku saabsan qaabka doorashada loo qabanayo, oo weliba si sharcidarro ahna uu waqtigiisa xukunka u kordhinayo. Farmaajo iyo dawladdiisii ku dhisnayd siyaasadda shacbawiga iyo xukun iskukoobka waxay hoos u dhigeen horumarka dimuqraadiyadda Soomaaliya, waxayna sii xoojisay kalaqeybsanaanta siyaasadeed ee dalka ka jirta. Inkastoo dad badan oo Soomaaliyeed ay taageeraan dadaallada lagu xakameynayo awoodaha maamulgoboleedyada ee marar badan caqabad ku noqda awoodda dowladda dhexe, haddana ma taageerin rabitaanka muuqda ee Farmaajo ku doonayo in la xoojiyo awoodda dawladda dhexe, la aamusiyo dhammaan mucaaradka siyaasadeed, isla markaasna uu dalka u horseedo xukun hal qof ah oo dalka ka taliyo. Madaxweyne Farmaajo iyo kooxdiisu waxay xoogga saareen dagaalladoodii ay kula jireen mucaaridka iyo mustaqbalkooda siyaasadeed ee ay leeyihiin, taasoo ka dhigtay inay ku guuldarraystaan fulinta hawlahoodii ugu muhiimsanaa ee ay ka mid yihiin: ilaalinta amniga qaranka, kordhinta kaqeybgalka siyaasadeed, horumarinta dastuurka, dib-u-habaynta garsoorka, iyo waxa ugu muhiimsan oo ah dhisidda nidaam doorasho oo shaqaynaya. Natiijadii ka dhalatay wixii ay faleen, Soomaaliya waxay gelisay qalalaase siyaasadeed, waxayna wajahaysaa mustaqbal aan la hubin. Xalka looga Bixi Karo Xaaladdan Adag Si kastaba ha ahaatee, weli waqti ayaa la heystaa wax looga beddeli karo xaaladda murugsan ee uu dalku ku jiro. Haddii dhammaan daneeyayaasha siyaasadeed ay dib ugu soo laabtaan miiska wadaxaajoodka, aqbalaan in qofna aanu mar walba ku guuleysan karin siyaasadda Soomaaliya, isla markaasna bilaabaan inay ka shaqeeyaan sidii xal dhexdhexaad ah loo heli lahaa; dalku wuu ka soo noqon karaa xaaladda uu ku dhow yahay ee ah burbur. Ka dib muran iyo kala qeybsanaan badan, dhinacyada is-haya si daacad ah uma wadaxaajoon karaan, iyada oo aysan jirin dhexdhexaadiye ka socda dhinac saddexaad oo madaxbannaan oo ka tirsan Beesha Caalamka. Laakiin, marka dhexdhexaadiye la magacaabo, dhammaan mucaaridku waxay isugu yimaadaan hal meel si ay uga wadahadlaan dalabyadooda siyaasadeed iyo cabashooyinka ay qabaan. Si kastaba ha ahaatee, xalka waaraya wuxuu noqon doonaa in la soo bandhigo xaddidaad ku aaddan hal muddaxileed ah oo madaxweynuhu hal mar kaliya xilka qaban karo ah iyo in la helo hab doorashooyinka baarlamaanka iyo doorashooyinka madaxweynaha lagu kala qabto waqtiyo kala duwan. Soomaaliya waxay ku guulaysatay nidaamkaas 1960meeyadii, dadku waxay doorteen xildhibaanno sannadihii 1959/1960, 1964 iyo 1969 halka xubnaha baarlamaanku ay doorteen golaha fulinta sannadihii 1961 iyo 1967. Nidaamkaan wuxuu ka hortagayaa in doorashada baarlamaanka iyo midda madaxweynaha ay hoosta iska soo galaan iyo in ay madaxdu muddo kororsi sameeyaan. Source: goobjoog.com

Qaran News

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoonka Baarlamaanka Soomaaliya oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa maanta qaaday tallaabo uga sii dareysa xiisadda ka taagan golaha ee ka dhalatay wax ka beddalka Dastuurka KMG ka ah. Qoraal kooban oo lagu baahiyay bogga Facebook-gga ee Golaha Shacabka ayaa waxaa lagu sheegay in xildhibaannada labada Gole ay ka doodeen wax ka beddalka cutubka 4-aad ee Dastuurka, xilli saaka la arkayey buuq iyo ismari-waa hareeyey fadhigii maanta. “Mudanayaasha Labada Aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo yeeshay kulan wadajir ah ayaa ka dooday qodobo ka mid ah cutubka 4-aad ee dastuurka Kmg ah” ayaa lagu yiri warka qoraalka ah. Aqalka Sare ayaa dhankiisa isaguna shaaciyay go’aan kan lamid ah, waxaana xoghayaha Guddiga Dib-u-eegista Dastuurka Senator Saciid Cabdi Xasan Cowke uu yiri “Xildhibaannada labada Aqal waxaa laga rabaa inay mas’uuliyadooda ka gutaan Dastuurka Dalka, oo aan wadatashi kala yeelanay dhammaan heerarka kala duwan ee bulshada iyo laamaha dowladda”. Dhinaca kale, Guddiga Madaxabanaan ee Dastuurka oo isna qoraal soo saaray ayaa sheegay in Baarlamaanka oo ka dooday soo jeedimaha wax ka beddealka qodobada Dastuurka, gaar ahaan Qodobbada 49aad, 50aad iyo 54aad. “Kulanka 11aad ee Labada Aqal ee Baarlamaanka oo ajendihiisu ahaa ka doodista soojeedin kooban oo ku saabsan Qodobbada 49aad, 50aad iyo 54aad ee Cutubka 4aad oo uu shirguddoomimayay Guddoomiye Ku-xigeenka 1aad ee Aqalka Sare Sen. Cali Shacban Ibrahim ayaa hadda soo xirmay” ayuu yiri guddigu. Waxaa kale oo uu bayaanka intaasi kusii daray “Guddomiyaha Guddiga Madaxabannaan ee Dastuurka Avv. Burhan Adan Omar ayaa Xildhibannada Labada Aqal ee Baarlamaanka u soo bandhigay soojeedimaha Wax-kabedeelka Cutubyada 5aad Ilaa 9aad ee Dastuurka, iyo soojedin kooban oo ku saabsan Qodobbada 49aad, 50aad iyo 54aad ee Cutubka 4aad”. Tallaabadan ayaa kusoo aaday, xilli weli xildhibaannada diidan Dastuurka ay buuq iyo fawdo ka wadaan golaha dhexdiisa, waxaana maanta xarunta la geeyay ciidamo dheeraad ah oo Boolis ah, si loo xakameeyo dhaq-dhaqaaqa. Si kastaba, Lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase guddoonka sare ee Baarlamaanka uu u muuqdaa inuu qaatay go’aan uu kusii wadayo meelmarinta wax ka beddalka Dastuurka oo haatan xiisadda ugu wayn ay ka taagan tahay. The post Daawo: Guddoonka golaha shacabka oo qaaday tallaabo uga sii dareysa xiisada taagan appeared first on Caasimada Online.

https://qarannews.com/wp-content/uploads/2026/02/99f86c58b7d9ceaf79c9d38977f5e61f.mp4 Qaran News

Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa maanta xarigga ka jaray dhismaha cusub ee taliska qaybta booliska gobolka Mudug. Taliyaha Ciidanka Booliska Puntland, Gen. Muumin Cabdi Shire, ayaa madaxweynaha uga mahadceliyay furitaanka dhismahan cusub, isagoo xusay in xaruntani ay si weyn u xoojin doonto hawlaha amniga, hoggaaminta iyo isku-duwidda shaqada ciidanka booliska ee Gobolka Mudug. Taliyuhu waxa uu intaas ku daray in dhismahani uu yahay mid kor u qaadaya tayada adeegga amni ee ay boolisku u hayaan bulshada, isla markaana muujinaya dadaalka joogtada ah ee xukuumadda Puntland ku horumarinayso hay’adaha amniga. Dhanka kale madaxweynaha Puntland wuxuu maanta dhagax dhigay dhismaha cusub ee xarunta garsoorka gobolka Mudug. PUNTLAND POST

WQ: Aw Dacar Qore iyo Saxafi Hordhac Kooban Magaalada Muqdisho waxay markhaati ka tahay isbeddel weyn oo dhinaca jihada difaaca dalka ah, iyada oo Golaha Wasiirrada ay si wadajir ah u ansixiyeen magacaabista Jeneraal Ibraahin Maxamed Maxamuud inuu noqdo taliyaha cusub ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed. Tallaabadan oo timid xilli dalku ku jiro xaalad kalaguur ah oo dhinaca amniga ah, ayaa calaamad u ah bilowga waa cusub oo lagu kalsoonaanayo hoggaan dhallinyaro ah, balse xanbaarsan khibrad aqooneed iyo mid ciidan oo qotadheer. Isbeddelkan ayaa dhacaya iyadoo ciidanka dalku uu ku jiro guluf weyn oo dalka looga sifaynayo kooxaha nabaddiidka ah, taas oo ka dhigaysa magacaabista Jeneraalka mid fure u ah mustaqbalka amniga Qaranka. Hoggaamiyaha cusub ma ahan oo kaliya sarkaal furimaha dagaalka soo maray, balse waa shaqayaqaan (technocrat) milatari oo isku darsaday aqoon casri ah iyo fahan xeeldheer oo ku aaddan maamulka difaaca. Jeneraal Ibraahin oo haysta shahaadooyin Master ah oo dhinaca amniga iyo maammulka ayaa waxaa laga filayaa inuu keeno aragti cusub oo ku dhisan qorshayn istaraatiiji ah iyo casriyaynta saadka ciidanka. Xilalkii kaladuwanaa ee uu ka soo qabtay hoggaanka sare ee Ciidanka Xoogga Soomaaliya (CXDS) iyo xarunta Ciidamada Rigliga Bariga Afrika (EASF), waxay markhaati ka yihiin inuu yahay sarkaal yaqaana sidii la isugu dubbaridi lahaa xoogagga dalka iyo taageerada saaxiibbada caalamiga ah. Xilliga uu xilka la wareegayo Jeneraal Ibraahin waa ammin ay indhaha caalamka iyo kuwa shacabka Soomaaliyeedba ku soo jeedaan furimaha dagaalka ee gobollada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe. Iyadoo ciidanka laga dareemayo abaabulkii ugu xoogganaa ee lagu xoraynayo magaalooyin istaraatiiji ah sida Maxaas iyo Moqokori, ayaa waxaa taliyaha cusub horyaalla imtixaankii ugu horreeyay ee hoggaamintiisa. Haddaba, warbixintan waxay si qotadheer u falanqaynaysaa qofka uu yahay Jeneraalkan aqoonyahanka ah, qorshaha dawladdu ka leedahay dib-u-habaynta ciidanka, iyo sida magacaabistiisu ay u xoojinayso gulufka dib-u-xoraynta dalka ee hadda socda. Waa Kuma Taliyaha Cusub? Jeneraal Ibraahin Maxamed Maxamuud ma ahan magac ku cusub taliska ciidanka, balse waa sarkaal ku soo dhex koray nidaamka iyo taliska ciidanka oo leh khibrad aqooneed oo heerar kaladuwan leh. Jeneraalku waxa uu dhashay 1dii bishii Febraayo, sannadkii 1989kii, isagoo ku dhashay magaalada Muqdisho. Waa mas’uul dhallinyaro ah balse leh waaya-aragnimo ku dhow 18 sano oo adeeg ciidan ah. Waxa uu si heer sare ah ugu hadlaa luuqadaha Soomaaliga, Ingiriiska, iyo Turkiga, isagoo, sidoo kale, aqoon fiican u leh luuqadda Carabiga. Tani waxay siinaysaa awood uu si toos ah ula macaamilo saaxiibbada caalamiga ah. Hoggaamiyaha cusub ee CXDS waa mid kamid ah saraakiisha ugu aqoonta sarreeya ciidanka maanta, isagoo isku darsaday aqoonta xeeladaha dagaalka iyo midda maamulka dawladnimada: Aqoonta Ciidanka: Wuxuu Master degree ka qaatay Cilmiga Amniga iyo Staff College, isagoo ka qalin-jabiyay Jaamacadda Difaaca Turkiga (2019-2020). Waxa kale oo uu soo qaatay koorsooyin heerar kaladuwan leh, sida Combat Infantry Officer (2007), Company Commander (2011), iyo Battalion Commander (2016). Aqoonta Madaniga: Waxa uu haystaa shahaadada mastarka ee Cilmiga Siyaasadda iyo Xiriirka Caalamiga ah (Turkey) iyo shahaadada kowaad (Bachelor) ee Maamulka Dadweynaha oo uu ka qaatay Jaamacadda Muqdisho (2009). Dariiqa uu u soo maray hoggaanka sare waa mid muujinaysa kalsoonida lagu qabi karo kartidiisa. Jeneraalka ayaa soo maray jagooyin kaladuwan, midaas oo ka marag kacaysa khibraddiisa ciidan ee kala heerarka ah: Taliyaha Taliska Taakulaynta (2024–2026): Wuxuu ahaa maskaxda ka danbaysay qorshaynta saadka (Logistics), isagoo maamulayay cuntada, shidaalka, iyo rasaasta ciidanka, islamarkaana xiriir dhow la lahaa UNSOS iyo saaxiibada caalamiga. Khibradda Heer Gobol (2022–2024): Wuxuu ka soo shaqeeyay xarunta Ciidanka Rigliga Bariga Afrika (EASF) ee Nairobi, isagoo ahaa Madaxa Qorshaynta. Taliska Guud: Wuxuu ahaa Madaxa Kabinetka ee xafiiska Taliyaha CXDS, Madaxa Maaliyadda iyo Maamulka (Chief J8), iyo Ku-xigeenka Madaxa Hoggaanka Ciidanka (Deputy J1). Madaxtooyada: Wuxuu ahaa sarkaalka Qorshaynta iyo Iskudubbaridka Amniga ee xafiiska Madaxa Shaqaalaha ee Madaxtooyada Soomaaliya (2017-2018). Qorshaha Dawladda Iyo Dib-u-habaynta CXDS Magacaabista Jeneraal Ibraahin ma ahan oo kaliya isbeddel shakhsi oo ka dhex dhacay hoggaanka sare ee Ciidanka Xoogga Dalka, balse waa isbeddel “aragti” oo qeyb ka ah qorshaha ballaaran ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Xukuumadda Federaalka ah. Dawladdu waxay hiigsanaysaa inay dhisidda ciidanka ka dhigto mid ku dhisan aqoon iyo nidaam casri ah, si looga gudbo caqabadihii hore u ragaadiyay cududda difaaca qaranka. Jeneraal Ibraahi, oo nah sarkaal bartay cilmiga amniga iyo istaraatiijiyadda, ayaa loo arkaa inuu yahay ninka ugu habboon ee fulin kara hiigsigaas fog. Tiirka kowaad ee dib-u-habaynta dawladdu wuxuu salka ku hayaa hufnaanta maaliyadda iyo daryeelka askarta. Maadaama uu Jeneraalku hore u soo qabtay xilka maaliyadda iyo maamulka ee Taliska Guud, waxa uu aqoon durugsan u leeyahay daldaloolada maamul ee u baahan in la awdo. Dawladdu waxay rabtaa inay xoojiso nidaamka mushaharka askarta, iyadoo la hubinayo in qof kasta oo u dhimanaya dalka uu xuquuqdiisa ku helo si hufan, waqtiyaysan, islamarkaana aan la dhex-gali karin. Dagaalka lagu ciribtirayo “askarta aan jirin” ama kuwa loo yaqaan “ghost soldiers” waa mudnaanta koowaad ee dib-u-habaynta ciidanka. Jeneraal Ibraahin waxaa loo igmaday inuu dhammaystiro diiwaangelinta casriga ah ee dhaayacabbirka (biometric), taas oo meesha ka saaraysa musuqmaasuqa iyo ku takri-falka dhaqaalaha ciidanka. Marka la ogaado tirada rasmiga ah ee ciidanka, dhaqaalaha la badbaadiyay waxaa loo weecin doonaa qalabaynta askariga dhabta ah ee furinta ku jira, taas oo kordhinaysa cududda dhabta ah ee CXDS. Qorshahan cusub wuxuu hubinayaa in askarigu haysto rasaas, raashin, iyo shidaal ku filan xilli kasta, isagoo aan ka welwelin gurmadka ka danbeeya. Jeneraalka cusub wuxuu hiigsanayaa inuu abuuro nidaam ay isku xiran yihiin xarumaha saadka iyo jiidaha hore ee dagaalka, taas oo dammaanadqaadaysa in cutub kasta oo ciidan ah ay helaan agabka ay u baahan yihiin kahor inta aysan rasaastu ka dhammaan. Tani waxay askariga siinaysaa kalsooni uu ku haysan karo deegaanka uu xoreeyay isagoo aan ka baqayn go’doomin. Dib-u-habaynta ciidanka ee hoos imanaysa Jeneraal Ibraahin waxay, sidoo kale, diiradda saaraysaa qorshaynta hawlgallada iskudhafan. Maadaama uu khibrad weyn u leeyahay qorshaynta ciidamada caalamiga ah (sida EASF), waxa uu ka shaqayn doonaa sidii loo isku-dhafi lahaa Ciidanka Xoogga Dalka iyo kuwa Difaaca Shacabka (Macawiisley). Isku-duwidda labadan cudud ee hal talis hoos imaanaya waxay sahlaysaa in hawlgallada Hiiraan iyo meelaha kale ay noqdaan kuwo leh hal hadaf iyo hal jihayn, taas oo daciifinaysa awoodda cadowga. Sidoo kale, dawladdu waxay xoogga saaraysaa u diyaargarowga ka bixitaanka ATMIS. Maadaama ciidanka caalamiga ah ay dalka ka baxayaan, Jeneraal Ibraahin waxaa horyaalla dhisidda ciidan nidaamsan oo la wareegi kara mas’uuliyadda amniga guud. Qorshaha dib-u-hawlgalinta ciidanka qaranka wuxuu u baahan yahay hoggaamiye yaqaana farsamooyinka isku-xirka ciidanka iyo maaraynta difaaca heerka istaraatiiji ah, taas oo ah takhasuska rasmiga ah ee taliyaha cusub. Dhinaca kale, casriyaynta ciidanka waxay qeyb ka tahay kor u qaadista tababbarka iyo anshaxa askarta. Jeneraal Ibraahin oo soo qaatay tababaro heer staff college ah, wuxuu xoogga saari doonaa in askarta la baro xeerarka dagaalka iyo sidii ay u ilaalin lahaayeen kalsoonida shacabka. Ciidan anshax leh oo helaya daryeel dhamaystiran ayaa ah laf-dhabarta guusha dagaalka lagu jiro, waana sababta ay dawladdu u dooratay sarkaal leh aragti aqooneed oo casri ah. Dhaqdhaqaaqa hadda ka socda Matabaan ee loogu diyaargaroobayo xoraynta Maxaas iyo Moqokori waa tijaabadii ugu horraysay ee qorshaha cusub ee taliyaha. Halkaas waxaa lagu arkay ciidankii ugu badnaa oo haysta qalab dhamaystiran, taas oo muujinaysa in silsiladdii saadka ee Jeneraal Ibraahin uu dhisayay ay hadda bilaabatay. Hubinta in guutada u dhaqaaqday Maxaas aysan ka dhammaan agabka dagaalka iyo saadka waa hawsha ugu weyn ee hortaalla taliska cusub lixda bilood ee soo socota. Magacaabista Jeneraalka waa fariin cad oo ku socota cadowga iyo saaxiibbada caalamkaba. Dawladdu waxay go’aansatay inay “muruqa” askariga ku darto “maskaxda” taliyaha, si loo helo ciidan nidaamsan, hufan, oo sahaydu u dhammaystiran tahay. Taliyaha cusub waxa uu wajahayaa hawl adag, balse sooyaalkiisa iyo qorshaha dawladdu u dhistay waxay rejagelinayaan in CXDS uu u gudbi doono weji cusub oo dhabar-jab ku ah argaggixisada, laguna xaqiijinayo nabad waarta. Gulufka Cusub ee Dawladda Xilli uu hoggaanka cusub xilka la wareegayo, waxaa furimaha dagaalka ka socda hawlgallo culus oo lagu tilmaamay “boorqaadiddii ugu weynayd.” Magaalada Matabaan ee Gobolka Hiiraan ayaa marti-gelineysa ciidankii ugu badnaa sannadkan. Ciidanka Xoogga Dalka iyo kuwa Difaaca Shacabka (Macawiisley) ayaa loo dhammaystiray qalabkii dagaalka iyo gaadiidka. Ujeedka: In la xoreeyo dhulka maqan ee gobolka, gaar ahaan Magaalooyinka Maxaas iyo Moqokori. Hoggaanka Furinta: Taliyaha Ciidanka Dhulka, Jeneraal Sahal Cabdullaahi Cumar, iyo saraakiil ay kamid yihiin Korneyl Maxamed Dhagaweyne iyo Gaashaanle Dhexe Cali Axmed Xaashi (Cagey) ayaa ciidamada u diyaarinaya inay marka hore kooxda al-Shabaab (AS) ka sifeeyaan inta u dhaxaysa Matabaan iyo Maxaas. Degmada Maxaas waxay ku taallaa xuduudda Hiiraan iyo Galgaduud. Waa marin halbowle u ah al-Shabaab, halkaas oo ay ka galaan degaanka Jowle (albaabka koonfurta Mudug) iyo magaalada Ceelbuur. Haddii Maxaas gacanta dawladda lagu soo celiyo, waxaa la jari doonaa xiriirka kooxda ee u dhaxeeya Hirshabelle, Galmudug, iyo gobollada koonfureed. Dhanka kale, ciidamada Kumaandooska Danab iyo Gorgor ayaa xaqiijiyay amniga deegaanka Alanley ee hoostaga Warsheekh iyo Jabad Godane. Tallaabadan ayaa fashilisay iskudaygii kooxda AS ay ku doonayeen inay ku jaraan waddada xeebta ee xiriirisa Muqdisho iyo Gobollada Dhexe. Maxaa horyaalla Jeneraal Ibraahin? Jeneraal Ibraahin waxa uu xilka ugu sarreeya ee Ciidanka Xoogga Dalka la wareegayaa xilli Soomaaliya ay ku jirto isgoys taariikhi ah, kaas oo u baahan hoggaan isku darsaday xeelad dagaal iyo mid maamul. Imtixaanka ugu horreeya ee horyaalla waa guul ka gaarista hawlgalka ballaaran ee dib-u-xoraynta degmada Maxaas iyo deegaannada ku xeeran, taas oo hadda ah xudunta abaabulka ciidan ee gobollada dhexe. Maxaas ma ahan oo kaliya bartilmaameed ciidan, balse waa dhibicda lagu qiyaasi doono kartida taliyaha cusub ee dhanka hoggaaminta jiidda hore iyo sida uu u maareeyo iskuxirka ciidanka dawladda iyo xoogagga difaaca shacabka ee Macawiisleyda, si loo soo afjaro dhibaatada kooxda AS ee ragaadiyay gobolka Hiiraan. Marka laga soo tago dagaalka tooska ah, Jeneraal Ibraahin waxaa horyaalla culayska ah dhisidda kalsoonida askariga Soomaaliyeed, taas oo ah laf-dhabarta guul kasta oo milatari. Waxaa looga fadhiyaa inuu askari kasta oo ku jira furinta dareensiiyo inuu leeyahay talis aqoon ku dhisan, kaas oo mudnaanta siinaya daryeelka, agabka, iyo xuquuqda askariga. Marka uu askarigu ogaado in taliskiisu ka warqabo baahidiisa joogtada ah, waxaa kordha niyadda iyo dhiirranaanta dagaalka, taas oo ah ujeedka weyn ee laga leeyahay dib-u-habaynta lagu sameeyay hoggaanka sare si loo abuuro jawi is-aamin oo dhex mara madaxda iyo cutubyada fulinta. Sidoo kale, sarkaalkan oo lagu tilmaamay sarkaal farsamo (technocrat), sababo la xiriira aqoontiisa baaxadda leh, waxaa mas’uuliyad weyn ka saaran tahay xoojinta xiriirka caalamiga ah ee dhanka amniga. Waxaa horyaalla inuu sii xoojiyo oo uu isku dubbarido taageerada milatari ee ay bixiyaan Turkiga, Mareykanka, iyo Midowga Yurub, kuwaas oo fure u ah tababbarka, qalabaynta, iyo sirdoonka ciidanka. Khibraddiisa hore ee xiriirka ciidammada gobolka iyo aqoonta uu u leeyahay nidaamka saaxiibbada caalamka ayaa u sahli doonta inuu Soomaaliya u soo jiido taakulayn tayo leh oo ku aaddan dhisidda ciidan qaran oo awood u leh inay isku filnaadaan. Arrinta ugu xasaasisan ee miiska u saaran taliyaha cusub waa u diyaargarowga ka bixitaanka ciidanka ATMIS iyo la-wareegidda amniga guud ee dalka. Jeneraal Ibraahin waa inuu naqshadeeyaa qorshe ciidan oo hufan kaas oo CXDS u saamaxaya inay si buuxda u hantiyaan goobaha laga baxayo iyadoo aanay dhicin firaaq amni. Tani waxay u baahan tahay dhisidda ciidan nidaamsan oo u diyaarsan qarniga 21-aad, kuwaas oo leh agab casri ah iyo nidaam talis oo midaysan, si loogu kalsoonaado in cududda qaranku ay keligeed xaqiijin karto xasiloonida dalka kadib marka ay baxaan ciidammada shisheeye. Ugu danbayntii, magacaabista Jeneraal Ibraahin waxay qeyb ka tahay qorshe ka ballaaran isbeddel shakhsi, waana dib-u-hawlgalin lagu samaynayo nidaamka difaaca dalka. Maadaama uu yahay sarkaal yaqaana halka ay ka dhiman yihiin saadka iyo maamulka, waxaa looga fadhiyaa inuu meesha ka saaro musuqmaasuqa iyo askarta aan jirin, isagoo xoogga saaraya tayaynta askariga dhabta ah. Haddii uu ku guulaysto inuu iskudabbaro guulaha furimaha dagaalka iyo dib-u-habaynta gudaha, hoggaankiisu wuxuu noqon doonaa dhaxalkii lagu soo afjari lahaa argaggixisada, laguna yagleeli lahaa ciidan Soomaaliyeed oo leh haybad iyo cudud lagu faano. Source: goobjoog.com