Deeq A.

Nomad
  • Content Count

    215,287
  • Joined

  • Last visited

  • Days Won

    13

Everything posted by Deeq A.

  1. Sarkaal ka tirsan militariga Iran ayaa sheegay in iskuday kasta oo Mareykanka iyo Israa’iil ay ku doonayaan in ay ku afgambiyaan maamulka Iiraan iyada oo loo marayo “Fowdo hubeysan” lagala kulmi doono jawaab toos ah oo ay ka mid tahay in la bartilmaameedsado xarunta tamarta Nukliyeerka ee Dimona ee Israa’iil. Sarkaalku waxa uu intaa ku daray, hadal lagu baahiyey mareegaha wararka Iiraan oo sheegaya in “fulinta qorshe kasta oo looga gol-leeyahay in lagu dumiyo nidaamka ay ku khasbayso Iiraan inay beegsato kaabayaasha tamarta ee gobolka”. Inkasta oo Israa’iil aysan waligeed si rasmi ah u qiran in ay haysato hubka Nukliyeerka, haddana qiimayn caalami ah oo badan ayaa muujinaysa in ay haysato. Barnaamijkeeda Nukliyeerka ayaa lagu tiriyaa mid ka mid ah hubka sirta ah ee wax gumaada ee caalamka. Israa’iil ma aysan saxiixin heshiiska ka hortagga faafinta hubka Nukliyeerka oo ah heshiis caalami ah oo looga hortagayo fiditaanka hubkan. Sababtaas awgeed, xarumaheeda Nukliyeerka ayaan hoos imanayn nidaamka ilaalinta tamarta Nukliyeerka ee caalamiga ah, kaas oo u oggolaanaya wakaaladdu inay kormeer joogto ah ku sameyso xarumaha Nukliyeerka ee dalalka ku biiray heshiiska. Awoodaha Nukliyeerka ee Israa’iil ayaa weli ah mawduuca qiyaasaha sirdoonka ee aan la hubin tan iyo 1960-meeyadii, markii ay billowday in ay ka shaqeyso tamarta Nukliyeerka ee Dimona ee saxaaraha Negev. Bartamihii 1980-meeyadii, qayb ka mid ah awooddaas ayaa la shaaciyay ka dib markii Injineerkii hore ee Nukliyeerka Mordechai Vanunu uu siiyay wargeys Ingiriis ah sharraxaad iyo sawirro waxa uu ku sheegay inay yihiin madaxyada Nukliyeerka ee Israa’iil. Xogta uu daaha ka qaaday Vanunu ayaa keentay in dib loo qiimeeyo qiyaasihii hore ee xaddiga hubka Nukliyeerka ee Israa’iil, kaas oo sanadkii 2003-dii lagu qiyaasay in aanu ka yarayn 100 madax oo Nukliyeer ah lagana yaabo in uu gaari karo ilaa 200 Bbcsomali Qaran News
  2. Waxaa magaalada Garowe xalay ku geeriyooday Gen. Maxamed Cali Abokor oo lahaa in ka badan 60 sano oo aqoon iyo khibrad ciidan ah. Marxuumka wuxuu ahaa sarkaal xilal kala duwan ka soo qabtay Soomaaliya, sidoo kale wuxuu door muhiim ah ka qaatay dib u dhiska ciidamada Puntland iyo guud ahaan ciidamada Soomaaliyeed. Madaxda Puntland oo ugu horreeyo madaxweyne Siciid Deni ayaa tacsi u diray ummada Soomaaliyeed, eheladii iyo qoyskii uu ka geeriyooday Gen. Maxamed Cali Abokor, isagana waxay Alle u waydiiyeen dambi dhaaf. PUNTLAND POST
  3. Sheikh Ibrahim Tufa, president of the Ethiopian Islamic Affairs Supreme Council, visited the Embassy of Iran in Ethiopia (Photo: Embassy of Iran in Ethiopia) Addis Abeba — Sheikh Ibrahim Tufa, president of the Ethiopian Islamic Affairs Supreme Council, visited the Embassy of Iran in Ethiopia in Addis Abeba to sign a condolence book and express solidarity with the government and people of Iran following recent attacks, the embassy said in a statement on its social media page. According to the embassy, the visit came after what it described as a “brutal attack” by Israel and the United States, which it said resulted in the killing of Iran’s Supreme Leader, Ali Khamenei. During the visit, Sheikh Ibrahim conveyed his condolences and affirmed his sympathy with the Iranian government and people, saying the loss was “not only for Iranians but for all Muslims around the world,” the embassy stated. The embassy added that the council president honored the mission by signing the condolence book and expressing solidarity during his visit. The development comes amid heightened regional tensions following recent exchanges involving Iran and several Gulf states. Earlier this week, Abiy Ahmed, Prime Minister of Ethiopia, expressed solidarity with Qatar during a phone conversation with the country’s Emir, Tamim bin Hamad Al Thani, according to a statement from the Amiri Diwan of Qatar. During the call on 2 March, Abiy checked on the situation in Qatar following Iranian attacks that heightened tensions in the Gulf and conveyed Ethiopia’s support. He also expressed confidence in Qatar’s capacity to manage the repercussions of the attacks in a way that safeguards its security and stability. In a separate diplomatic outreach reported by the Kuwait News Agency, the prime minister also held a telephone conversation with Sabah Khaled Al-Hamad Al-Sabah, Crown Prince of Kuwait. During the call, Abiy condemned the Iranian attack as an “atrocious assault” that violated Kuwait’s sovereignty, airspace, international law, and the UN Charter. The Kuwaiti Crown Prince later conveyed the greetings and appreciation of the Emir of Kuwait, Meshal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, to Ethiopian President Taye Atske Selassie, thanking Ethiopia for what was described as its principled stance and expressing gratitude to Abiy for his “sincere and fraternal” initiative. Source: Addis Standard
  4. Golaha wasiirrada xukuumadda federaalka Soomaaliya, oo maanta yeeshay kulankoodii caadiga ahaa ayaa looga hadlay amniga dalka, gurmadka xaaladda abaaraha, hawlgalka la dagaalanka Al-shabaab, iyo warbixinno ku saabsan nidaamka casriyaynta dowladnimada iyo dardargalinta adeeg bixinta dowladda. Kulanka golaha oo uu guddoomiyey Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre, ayaa lagu ansixiyey heshiisyo caalami ah iyo xeer-nidaamiyeyaal muhiim ah, kuwaas oo kala ah; 1- Heshiis is-afgarad oo ku saabsan ka dhaafista dal-ku-galka Baasaboorka Diblumaasiga, una dhaxeeya dowladaha Soomaaliya iyo Pakistan. 2- Heshiis is-afgarad oo u dhexeeya Dowladaha Soomaaliya iyo Ruushka kuna saabsan arrimaha caafimaadka. 3- Heshiis is-afgarad oo ku saabsan Habraaca dib-u-eegista iskaashiga dalalka Afrika. 4- Heshiiska 1965 ee fududeynta Socdaalka Caalamiga ah ee Gaadiidka Badda (Fal 1965). 5- Heshiis is-afgarad oo u dhexeeya dowladaha Soomaaliya iyo Isbaaniya (Spain) kuna saabsan wadatashiyada siyaasadeed, iyo Xeer-nidaamiyehiisa. 6- Heshiis u dhaxeeya Soomaaliya iyo hey’adda Caalamiga ah ee Tamarta Atamka ee ku saabsan dhaqangalinta dammaanadaha la xiriira heshiiska ka hortagga ee faafitaanka hubka niyuukleerka, iyo barakatooladiisa dheeraadka ah. 7- Heshiiska Qaramada Midoobay ee ka Ganacsiga sharci Darrada ah ee Daawooyinka Maanka dooriya iyo kuwa maanka saameeya, 1988. 8- Siyaasadda Maareynta wax-qabadka mideysan ee hay’adaha dowladda. 9- Xeer-nidaamiyaha Hay’adda Daryeelka Agoonta shudadada, Naafada iyo Hawlgabka Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed. Ugu dambeyntii golaha wasiirrada ayaa cod aqlabiyad ah ku ansixiyay Aadan Isaaq Cali iyo Cabdifataax Sheekh Axmed Cabdimannaan oo loo dalacsiiyey darajada safiirrinimo. PUNTLAND POST
  5. Somalia’s parliament voted to change its constitution and extend the term in office for lawmakers ​and the president, the president and the parliament’s ‌speaker said, pushing back planned elections by a year. Somalia has endured conflict and clan battles with no strong central government since ​the fall of autocratic ruler Mohamed Siad Barre ​in 1991. While an African Union peacekeeping mission has ⁠pushed back the al Qaeda-linked al Shabaab group, ​it still controls vast areas of the countryside and ​has the ability to conduct regular strikes on major population centres. President Hassan Sheikh Mohamud had reached a deal last August with some ​opposition leaders stipulating that, while lawmakers would be ​directly elected in 2026, the president would still be chosen by ‌parliament. ⁠A 2024 law restored universal suffrage ahead of the vote. On Wednesday, 222 lawmakers from the parliament and senate out of a total of 329 voted by acclamation ​to change the ​law, extending ⁠their term and that of the president to five years, from four years previously. “Today ​is a historic day for it is ​the ⁠official completion of the constitution which had dragged for a long period,” the president told a press conference on ⁠Wednesday. Opposition ​party leaders, including former presidents and ​former prime ministers, rejected the amendment and called for elections in ​May as planned. Source: Reuters
  6. Xildhibaano ka tirsan labada aqal ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya oo maalmo ka hor laga celiyay magaalada Garowe ayaa maanta loo ogolaaday in ay u safraan Puntland. Xildhibaannada iyo senatarada oo ka soo jeeda deegaanada Puntland ayaa maalmahii ugu dambeeyay ku xanibnaa magaalada Muqdisho, iyaga oo ku sugnaa Airport Hotel oo ku yaalla xarunta Xalane. Mudanayaashan waxay ka mid ahaayeen xildhibaano iyo senataro diidan wax ka baddelkii dastuurka ee shalay la ansixiyey, iyaga oo la aragti noqday Puntland. Xildhibaannadan waxaa safarka ku weheliya la-taliyaha madaxweynaha Puntland ee arrimaha bulshada Axmed Cabdi Hurre oo habeen hore lagu xiray Muqdisho. PUNTLAND POST
  7. Weerarada cirka ee Bariga Dhexe ayaa socda maalinkii lixaad oo xiriir ah, iyada oo ay saamayn ku yeesheen suuqyada caalamka. Israa’iil ayaa sheegay in ay xalay weerar ku qaaday gantaalaha balistikada ee yaalla magaalada Qom ee Iiraan, sidoo kale waxaa mar kale qaraxyo ka dhaceen caasimadda Teheran. Sidoo kale Israa’iil ayaa duqeymo cirka ah ka fulisay Lubnaan, kuwaas oo sababay dhimasho iyo dhaawac. Dhanka kale Iiraan waxay xalay gantaallo ku garaacday Israa’iil, waxaana qaraxyo laga maqlay magaalooyin ay ka mid yihiin Tel Aviv iyo Quddus. Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Qaxootiga (UNHCR) ayaa sheegtay in rabshadaha sii kordhaya ee Bariga Dhexe ay sababeen barakac ballaaran. Ilaaa 100,000 qof ayaa ka qaxay magaalada Tehran labadii maalmood ee ugu horreeyay, kaddib weerarka Maraykanka iyo Israa’iil. PUNTLAND POST
  8. On 26 December, Israel became the first country to recognise Somaliland. However, the controversial move arguably undermines the very legitimacy of the state in the eyes of many Somalis. Somaliland, a breakaway region in northern Somalia, unilaterally declared its independence in 1991. Since then, the territory has operated as a de facto autonomous polity, though it has remained diplomatically isolated and, until now, lacked any international recognition. Israel’s President Benjamin Netanyahu, Foreign Minister Gideon Sa’ar and Somaliland’s President Abdirahman Mohamed Abdullahi (‘Cirro’) signed a joint declaration of mutual agreement, via Facetime, marking a novel moment in diplomatic practice. On 6 January, Sa’ar became the first Israeli official to visit Hargeisa, establishing full diplomatic relations. What Drives Israel’s Interest in the Region? Despite considerable speculation regarding plans in Addis Ababa, Nairobi and Washington, DC, no state has yet followed Israel’s lead. The move has created a volatile tinderbox in the Horn of Africa, revealing an emergent geopolitical realignment in which the US defends Israel’s right while formally upholding Somalia’s territorial integrity. The decision has catalysed a counter-bloc led by Egypt, Saudi Arabia and Turkey, aligned with Mogadishu and shaped by growing rivalries with the UAE, which despite backing Somalia’s sovereignty, sustains strong ties with Somaliland and is widely reported to have facilitated Israel’s decision. Somalia formally severed ties with the UAE after a UAE-backed Yemeni separatist leader entered its territory via Somaliland, prompting Mogadishu to cancel all agreements with Abu Dhabi. Somali defence minister Ahmed Fiqi called on Saudi Arabia to take military action against Somaliland, reflecting a stronger shift in alignment toward Riyadh. Meanwhile, regional states such as Ethiopia and Kenya have responded cautiously, reaffirming Somalia’s sovereignty. While, Djibouti has taken a more defensive position, suspending all diplomatic and commercial ties with Somaliland. Israel’s recognition of Somaliland has already brought turmoil to the wider Horn, a region increasingly resembling a geopolitical playground for the Gulf and the Middle East. It is a hub for security interests, hosting military bases used for counterterrorism and anti-piracy operations. Somaliland in particular provides access to the Gulf of Aden and, critically, to the Strait of Bab El Mandeb, a key maritime chokepoint through which a significant amount of global trade flows. Israel’s move has drawn the attention of key actors in Egypt, Saudi Arabia, Yemen, the UAE and Turkey, while the US, China, the UK and the EU are all carefully monitoring developments. During his first official visit to Hargeisa, Sa’ar highlighted three key areas of collaboration with Somaliland: water and agriculture, health and education and defence and security. It is the third of these which has undoubtedly garnered the most attention. Reports have suggested the potential for an Israeli military base in Somaliland, despite previous denials. Former Israeli officials identified three primary strategic security interests driving Israel’s decision: maritime security cooperation, particularly along the Bab El Mandeb and the Gulf of Aden; the establishment of a military base to monitor Houthi activities across the Gulf and participation in an encirclement strategy against Iran’s so called ‘axis of resistance’ which includes, Hamas, Hezbollah, the Houthis and the Islamic Revolutionary Guard Corps Qods force (IRGC QF). The move is contentious, not only because it erodes Somalia’s claim to sovereignty and territorial integrity, but because it also undermines the country’s political identity and the broader moral framework on which that identity is based As early as 2024, multiple reports suggested that Israel was considering forcefully relocating resettling Palestinians from Gaza to the region. While Somaliland said the recognition decision was unrelated to the Palestinian issue, both Somalia and the Palestinian authority believe they are linked. What are the Implications for Mogadishu and Hargeisa? Israel’s recognition has certainly not simplified Somaliland’s regional standing. Indeed, the move risks isolating it further, undermining historic diplomatic efforts. While some in Somaliland have celebrated Israel’s decision, it has gained limited external support. Somaliland, simultaneously a part of Somalia, Africa, the Arab world and the broader Muslim world, has received little support in recent weeks from stakeholders connected to any of these. Most regional governments have reaffirmed their support for Somalia’s territorial integrity and both the African Union and East African Community were quick to condemn Israel. African states in particular will be concerned that the Somaliland’s independence would serve to boost the hopes of other secessionist movements on the continent. For Hargeisa, Israel’s recognition constitutes an existential dilemma, a territory long courted for its strategic utility yet denied recognition, now confronted with recognition that does not resolve its political status and which risks deepening its isolation. For decades, foreign entities have engaged Somaliland economically and militarily while publicly reaffirming Somalia’s sovereignty, implicitly differentiating between Somalia as a state and Somalia as a territorial space. This is not unique to Somaliland; other de facto states have historically operated under such strategic ambiguity, where selective recognition provides short term security but risks entrenching dependence and prolonging political limbo. Mogadishu views Israel’s declaration as an ‘act of aggression’. The move is contentious, not only because it erodes Somalia’s claim to sovereignty and territorial integrity, but because it also undermines the country’s political identity and the broader moral framework on which that identity is based. Currently, Somalia and Djibouti are the only countries in the Horn of Africa region – and two of 29 globally – that do not have any diplomatic ties with Israel and do not recognise its statehood. In Somalia, the Palestinian cause is a deep-seated moral reference point that transcends nationalism, politics and popular sentiment. Somali realities are more complex than the oft proclaimed dichotomy of a ‘failed Somalia’ and a ‘democratic Somaliland’. While Hargeisa has long established relative stability in most areas of the territory, it is important to note that Somaliland has itself never been fully unified. The recognition has heightened internal tensions and provoked debate over freedom of speech, as the government cracked down on dissenting voices. Several clerics and scholars have been arrested for opposing the Israel Somaliland agreement, declaring it morally and politically problematic. Arrests have also reportedly targeted individuals displaying Palestinian flags. The recognition has laid bare internal divisions within Somaliland, especially in the historically marginalised eastern and western regions. Some separatist voices contend that recognition under such terms is worse than non-recognition, a view rooted in Somalilanders’ historic support for the Palestinian cause. The Al Shabaab/Houthi Factor Israel’s move drew sharp responses from both the Houthis and al Shabaab, highlighting the security and ideological stakes of this decision in both the Horn and the Red Sea arenas. Not only will the move provide the al Shabaab’s media arm, Al Kataib, with an arsenal of material to use in its recruitment efforts, it could also offer the group new targets for attacks. Following Sa’ar’s Hargeisa visit, al Shabaab issued a statement castigating Somaliland’s leadership as apostates and legitimising violence against them. The group called on its supporters to wage jihad, invoking the Palestinian cause and warning that any Israeli presence in Somaliland would be considered a target. While the group’s permanent presence in Somaliland is limited, the statement referenced its past attacks in Hargeisa in 2008, signalling both intent and operational capability. The group’s spokesperson Ali Dheere (‘Ali Mohamed Rage’) has referred to the recognition as ‘the apex of humiliation and disgrace’ and declared that the group would defend their lands against the ‘accursed Israelis’. Meanwhile, pro-al Shabaab news outlets have shown images of civilians protesting against Israel in areas under militant control. Across the Gulf of Aden, Yemen’s Houthis also warned that any Israeli presence in Somaliland would be treated as a legitimate ‘military target’. And, amid uncertainty surrounding the Gaza ceasefire in early 2026, the Houthis have signalled their willingness to increase attacks against Israeli targets. Besides increasingly intense strikes, the Houthis had, prior to Israel’s announcement, sustained a naval blockade in the Red Sea and the Gulf of Aden that caused shipping traffic through the Suez Canal to drop by 70%. Cooperation between the Houthis and al Shabaab has reportedly intensified over the last year, representing a growing threat to peace, security and stability in the Red Sea arena and the Horn. Beyond reported efforts to enhance al Shabaab’s drone capabilities, Somali fighters are said to have received military and ideological training from the Houthis. The groups have also been involved in a transnational weapons smuggling ring despite an active UN arms embargo. The relationship between the Houthis and al Shabaab is only strengthening and, if mobilised against a common target, could transform insecurity in the region. Poor Outcomes for Both Parties? For Israel, continued efforts to cultivate ties with Somaliland, as with other parts of the Arab world (including Morocco, the UAE and Bahrain through the Abraham Accords), are complicated by its current disregard for the realities of the Palestinian question. As for Somaliland, Hargeisa’s quest for recognition, ironically, has deepened its isolation. A region that had been functioning autonomously without recognition for so long now finds itself diplomatically snubbed and facing an increased threat from extremist militants, raising questions about the wisdom of this chosen path. Source: RUSI.ORG
  9. Fadhigii 56-aad ee Shirka Golaha Wasiirrada Jammhuuriyadda Somaliland oo uu Shir-gudoominayey Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), isla markaana uu wehelinayey Madaxweyne ku-xigeenka JSL Mudane Maxamed Cali Aw Cabdi ayaa maanta ka qabsoomay Qasriga Madaxtooyada Somaliland. Fadhigii 56-aad ee Shirka Golaha Wasiirrada qodobbada lagaga wada hadlay waxa ka mid ahaa: (1) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐚𝐡𝐚 𝐀𝐦𝐧𝐢𝐠𝐚: Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo Amniga, Mudane Cabdalle Maxamed Carab ayaa Golaha Wasiirrada JSL warbixin guud ka siiyey Xaaladda Amniga dalka, isaga oo sheegay in guud ahaanba Amniga dalku uu sugan yahay, min bari ilaa galbeed isla markaana aanay jirin wax shaqaaqooyin ah ama xiisad ah oo ka taagan dhammaan Gobollada dalka, marka laga reebo fal dambiyeedyada maalinlaha ah ee ka dhaca Bulshada iyo shilalka gaadiidka. Wasiirku waxa uu sheegay in Xukuumaddu ay mar walba mudnaanta koowaad siinayso adkaynta amniga iyo xasilloonida Qaranka, gaar ahaan marxaladda cusub ee uu dalku galay aqoonsiga kaddib, isaga oo xusay in Shacab iyo Dawladba looga baahan yahay feejignaan weyn, iskaashi iyo wada shaqayn buuxda oo la xidhiidha amniga dalka iyo dadka Jamhuuriyadda Somaliland. (2) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐃𝐡𝐚𝐪𝐚𝐚𝐥𝐚𝐡𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐤𝐚: Wasiirka Wasaaradda Maaliyadda iyo Horumarinta Dhaqaalaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Cabdilaahi Xasan Aadan ayaa Golaha Wasiirrada u sheegay in Colaadaha ka socda Bariga Dhexe ay saamayn karaan dakhliga gudaha iyo koboca dhaqaalaha dalkeena, maadaama qayb weyn oo dakhliga ahi ay ka timaaddo cashuuraha laga qaado alaabada iyo badeecadaha dibadda laga soo dhoofiyo. Wasiirku waxa uu xusay in loo baahan in aynu Qaran ahaan isku tashanno haddii ay colaadaha Bariga Dhexe sii daba dheeraadaan. Dhinaca kale, Wasiirka Wasaaradda Maaliyadda iyo Horumarinta Dhaqaalaha, isaga oo ah Guddoomiyaha Guddida Sare ee Hoggaanka Siyaasadda Hay’adda Caymiska Qaranka waxa uu faahfaahin ka bixiyey muhimadda uu Caymisku Qaranka JSL u leeyahay, isaga oo xusay in Caymiska Qaranku uu yahay Tiir Istiraatiji ah oo lagu xoojinayo Dhaqaalaha iyo Ganacsiga Dalka, ilaalinta Hantida Qaranka iyo suurto gelinta dhaqaale ku taagan tiiraar adag. Wasiirku waxa uu hoosta ka xarriiqay in Hirgelinta Adeegyada Caymiska Qaranku ay tahay barnaamij Qaran oo u baahan in fulinteeda si wadajir ah la iskaga kaashado, maadaama Caymiska Qaranku uu faa’iidooyin badan u leeyahay dadkeenna. (3) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐃𝐚𝐠𝐚𝐚𝐥𝐤𝐚 𝐁𝐚𝐫𝐢𝐠𝐚 𝐃𝐡𝐞𝐱𝐞 𝐢𝐲𝐨 𝐬𝐚𝐚𝐦𝐚𝐲𝐧𝐭𝐚 𝐚𝐲 𝐤𝐮 𝐥𝐞𝐞𝐝𝐚𝐡𝐚𝐲 𝐆𝐚𝐧𝐚𝐜𝐬𝐢𝐠𝐚: Wasiirka Wasaaradda Ganacsiga iyo Dalxiiska Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Xasan Nuur ayaa Golaha Wasiirrada uga xog warramay Xaaladda dagaalka Bariga Dhexe iyo saamaynta suurtagalka ah ee uu ku yeelan karo dhaqaalaha dalka, gaar ahaan dhinacyada maciishadda iyo shidaalka. Wasiirku waxa uu xusay in xiisadaha ka aloosan marin-biyoodyada istaraatiijiga ah iyo dalalka soo saara Shidaalka ay sababi karaan kor-u-kac ku yimaadda qiimaha shidaalka iyo kharashaadka gaadiidka badda, taas oo si toos ah u saamayn karta qiimaha badeecadaha daruuriga ah ee dalka la keeno. Sidoo kale, Wasiirku waxa uu tilmaamay in Wasaaradda Ganacsiga oo kaashanaysa Guddi Sare (Task Force) uu Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland arrintan u xilsaaray ay si dhow ula socdaan isbeddellada suuqyada caalamiga ah, isla markaana ay wado qiimayn joogto ah, wada-tashi ganacsatada ah, iyo qorsheyaal lagu xasilinayo suuqyada gudaha si looga hortago sicir-barar iyo jahawareer ganacsi. Wasiirka Wasaaradda Ganacsiga Jamhuuriyadda Somaliland waxa uu Golaha u sheegay in ay kulan la yeesheen ganacsatada dalka iyaga oo ku adkeeyey in aanay kor u qaadin qiimaha maciishadaha iyo shidaalka, iyaga oo ku salaynaya xiisadda ka taagan Bariga Dhexe. Wasiirku waxa uu ganacsatada ku boorriyey in ay muujiyaan masuuliyad Qaran, isla markaana ay ilaaliyaan xasilloonida suuqyada iyo danta guud ee bulshada. (4) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐆𝐮𝐮𝐝 𝐞𝐞 𝐂𝐚𝐚𝐟𝐢𝐦𝐚𝐚𝐝𝐤𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐤𝐚: Wasiirka Wasaaradda Horumarinta Caafimaadka Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Dr. Xuseen Bashiir Xirsi ayaa Golaha Wasiirrada siiyey warbixin guud oo ku saabsan xaaladda caafimaadka dalka, isaga oo sheegay in hoos u dhac uu ku yimid xanuunka xummadda oo bilihii la soo dhaafay dalka ka jiray. Sida oo kale, Wasiirku waxa uu tilmaamay saamaynta ay Abaarahu ku yeesheen bixinta adeegyada caafimaadka iyo caqabadaha ka dhashay baahida cunto iyo biyo yarida sii kordhaya. Dhinaca kale, Wasiirku waxa uu ka digay in colaadaha Bariga Dhexe ay saamayn ku yeelan karaan helitaanka daawooyinka iyo qalabka caafimaadka, maadaama intooda badan dibadda laga soo dejiyo. Wasiirku waxa uu xusay in Wasaaradda Caafimaadku ay si joogto ah u kormeeri doonto kaydka daawooyinka ee suuqyada dalka si loo hubiyo sugnaanta iyo joogtaynta kaydka daawooyinka muhiimka ah. 5) 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐢𝐱𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐗𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐖𝐚𝐱𝐛𝐚𝐫𝐚𝐬𝐡𝐚𝐝𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐤𝐚: Wasiirka Wasaaradda Waxbarashada, Barbaarinta iyo Sayniska Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Professor Ismaaciil Ducaale Yuusuf ayaa si qoto dheer Golaha Wasiirrada uga warbixiyey saamaynta ba’an ee ay abaaruhu ku yeesheen hab-sami-u-socodka waxbarashada dalka, gaar ahaan deegaanada miyiga iyo bulshada xoolo-dhaqatada ah. Wasiirku waxa uu tilmaamay in Xaaladda Abaaruha ee biyo iyo cunto la’aantu ay sababeen barakac iyo hayaan baahsan, dhaqaale-yari iyo nolosha qoysaska oo adkaatay, taasina ay sababtay in arday badani ka maqnaadaan dugsiyada, taas oo u baahan gurmad iyo qorshe degdeg ah oo lagu badbaadinayo Waxbarashada carruurta ku nool meelaha ay abaaruhu sida gaarka ah u saameeyeen. Wasiirku waxa uu soo jeediyey in Guddida Gurmadka Abaaraha Heer Qaran ay Qorshaha ku darsadaan sidii loo taageeri lahaa Iskuullada ay abaaruhu saameeyeen. 𝐀𝐋𝐋𝐀𝐀 𝐌𝐀𝐇𝐀𝐃 𝐋𝐄𝐇 𝐗𝐮𝐬𝐞𝐞𝐧 𝐀𝐚𝐝𝐚𝐧 𝐂𝐢𝐠𝐞 (𝐃𝐞𝐲𝐫), 𝐀𝐟𝐡𝐚𝐲𝐞𝐞𝐧𝐤𝐚 𝐌𝐚𝐝𝐚𝐱𝐰𝐞𝐲𝐧𝐚𝐡𝐚 𝐉𝐚𝐦𝐡𝐮𝐮𝐫𝐢𝐲𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐒𝐨𝐦𝐚𝐥𝐢𝐥𝐚𝐧𝐝 Qaran News
  10. Turkiga oo sheegay in ay qabteen gantaal laga soo ganay Iiraan Wasaaradda Difaaca Qaranka ee Turkiga ayaa sheegtay in gantaal ballistic ah oo laga soo riday Iiraan kuna wajahnaa Turkiga la soo riday. Wasaaraddu waxay shaacisay in gantaalka ballistic-ga ah ee laga soo ganay Iiraan uu ka gudbay hawada Ciraaq iyo Suuriya ka hor inta aanu u jihaysan hawada Turkiga, halkaas oo ay ku soo rideen cutubyada difaaca hawada iyo gantaallada ee NATO ee ku sugan Bariga Badda Mediterranean-ka. Wasaaraddu waxay sidoo kale sheegtay in qayb ka mid ah difaaca hawada ee lagu burburiyay gantaalka ka yimid Iiraan ay ku dhacday degmada Dörtyol ee gobolka Hatay, balse aysan jirin wax khasaare naf ama dhaawac ah oo ka dhashay dhacdada. Qaran News
  11. Markab ay Iiraan leedahay oo ku quusay Sri Lanka Ciidamada badda ee Sri Lanka ayaa xaqiijiyay in ay soo badbaadiyeen 32 qof kadib markii ay soo waceen markabka ciidamada badda Iran ‘IRIS Dena’ subaxnimadii hore ee saaka. Budhika Sampath, oo ah afhayeenka ciidamada badda ee Sri Lanka ayaa yiri: “In kasta oo ay ka baxsan tahay biyaheenna, waxay ku jirtay gobolkeenna goobidda iyo samatabbixinta. Markaa waxaa nagu waajib ah inaan uga jawaabno sida ku cad waajibaadka caalamiga ah.” Waxa uu intaa ku daray: “Waxaan helnay dad dul sabbeynaya biyaha, waanu soo badbaadinnay, ka dib markii aan weydiinnay waxaan ogaannay in dadkaas ay ka yimaadeen markab laga leeyahay Iran.” Waxa uu sidoo kale sheegay in sida ku cad warqadaha markabka 180 qof la rumeysan yahay in ay saarnaayeen, inkastoo aan la ogeyn tirada saxda ah ee la la’yahay. Qaran News
  12. ​Golaha Mustaqbalka Soomaaliya ayaa si adag u naqdiyey habka loo maray wax-ka-beddelka Dastuurka Federaalka Soomaaliya, iyagoo ku tilmaamay tallaabo si cad u jebinaysa habraacyada dastuuriga ah iyo xeer-hoosaadka Baarlamaanka. Goluhu wuxuu ku dooday inaan la helin aqlabiyaddii loo baahnaa ee laba-meelood saddex (2/3) ee labada Aqal, taasina ay ka dhigayso ansixintaas mid aan sharci ahayn. Waxay ku adkeeyeen in dastuurku yahay heshiis bulsho oo saldhig u ah dowladnimada, loona baahan yahay wadatashi dadweyne oo macno leh intii lagu beddeli lahaa rabitaan koox yar iyo dano siyaasadeed. ​Dhanka kale, Goluhu wuxuu walaac ka muujiyey eedeymo la xiriira cadaadis siyaasadeed, qarda-jeex, iyo cod-iibsasho oo harreeyey hannaanka ansixinta, taas oo ay sheegeen inay dhaawacayso kalsoonida hay’adaha sharci-dejinta. Waxay ugu baaqeen beesha caalamka inay si cad u muujiyaan mowqifkooda ku aaddan jebinta dastuurka, iyagoo hoosta ka xariiqay in aamusnaantu ay tahay oggolaansho dadban. Ugu dambeyn, Golaha Mustaqbalka Soomaaliya wuxuu caddeeyey inay weli aqoonsan yihiin Dastuurka Ku-meel-gaarka ah ee 2012 inuu yahay saldhigga midnimada dalka iyo nidaamka doorashooyinka ilaa laga helayo heshiis qaran oo dhab ah. ​ Source: goobjoog.com
  13. Xildhibaanada iyo senatorrada labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa maanta kulan wadajir ah oo yeesheen ku ansixiyey wax ka baddelka iyo dhamaystirka dastuurka dalka. Wadar ahaan 222 xubnood oo ka kala tirsan labada aqal ayaa ka qeyb qaatay codbixinta, kuwaas oo kala ahaa 185 xildhibaan oo Golaha Shacabka ah iyo 37 senator oo Aqalka Sare ah, xubnahaasi ayaa si aqlabiyad leh ugu codeeyey ansixinta dastuurka cusub. Guddoomiye Aadan Madoobe ayaa ku dhawaaqay natiijada codbixinta, isagoo sheegay in dastuurka rasmiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya si sharci ah loo ansixiyey, isla markaana uu ka dhaqan geli doono dalka. PUNTLAND POST
  14. Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa si rasmi ah u meelmariyey wax-ka-beddelka iyo dhammaystirka Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (JFS). Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Aadan Maxamed Nuur Madoobe, ayaa ku dhawaaqay in wax-ka-beddelka la ansixiyey, isaga oo xusay in laga bilaabo maanta uu dhaqan galay. Guddoomiye Aadan Madoobe ayaa yiri: “221 Xildhibaan ayaa gacanta u taagay dhammaystirka Dastuurka JFS. Dhanka kale, maamul goboleedyada Puntland iyo Jubbaland, iyo sidoo kale qaar ka mid ah mucaaridka ku sugan Muqdisho, ayaa horey u qaadacay hannaanka dhammaystirka dastuurka. Waxay ku doodeen in aan si buuxda loo wada dhammayn, isla markaana ay ka maqan yihiin wadatashi iyo is-afgarad siyaasadeed oo ballaaran. Arrintan ayaa la filayaa inay saameyn ku yeelato xaaladda siyaasadeed ee dalka, iyadoo laga yaabo inay keento dood iyo loollan siyaasadeed oo hor leh oo u dhexeeya dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada. Source: goobjoog.com
  15. Muqdisho, Soomaaliya: Dawladda Federaalka Soomaaliya ayaa xaqiijisay bixinta lacag dhan US$3.88 milyan oo ah caymiska Takaful ee xoolaha. Lacagtan waxaa si toos ah loo gaarsiiyay xoolo-dhaqatada dalka ee ka faidaystay barnaamijka DRIVE ee caymiska xoolaha. Lacagtan waxaa helay 17,734 xoolo-dhaqato ah oo is diwaangeliyay xilliyadii Gu’ga (April 2025) iyo Dayrta (October 2025). Bixinta caymiskan waxay timid kadib markii tusmada abaaraha Takaful ee ku salaysan xogta dayax-gacmeedka uu xaqiijiyay in roob la’aantii dhacday Dayrtii October–December 2025 ay si weyn u baabi’isay dhul-daaqsimeedka gobollo badan. Xoolo-dhaqatadii iibsatay caymiska abaaraha waxaa lacagaha si toos ah loogu shubay akoonnadooda moobilka. Qoysaska helay lacagtan ma aheyn kaalmo la siiyay, balse waa dad horey u iibsaday caymiska Takaful, oo ah nidaam waafaqsan Shareecada Islaamka kuna dhisan mabda’a wadaagga khataraha iyo iskaashiga bulshada. Caymiska Takaful waa aalad maaliyadeed oo lagu xoojinayo adkeysiga dhaqaale ee xoolo-dhaqatada Soomaaliyeed. Barnaamijka DRIVE waa tusaale ka mid ah hindisaha cusub ee Bangiga Adduunka ee la yiraahdo ‘AgriConnect’, kaas oo isku xiraya saddex arrin oo muhiim ah: 1-dib-u-habayn sharciyeed (sida hirgelinta Sharciga Takaful), 2-maalgelin guud iyo mid gaar, iyo 3-maalgashiga kaabayaasha dhijitaalka ah, Waxa uu si isku dhafan isugu xirayaa suuqyada xoolo-dhaqatada, adeegyada maaliyadeed, tignoolajiyada, iyo horumarinta xirfadaha. Source: goobjoog.com
  16. Hay’adda sharcidejinta waa hay’adda ugu da’da weyn nidaamka dawladnimadeenna. Ma golaha ayaa qiimo lahayn, mise dad aan qiimahiisa garanayn ayaa dhex jooga? Sow ma ahan golaha madaxweynaha cod uga baahanyahay si uu madaxweyne u noqdo, ra’iisalwasaaraha iyo xukumaddiisuna ansixin uga baahan yihiin, markii ay si sax ah hawsha u gudan waayaanna awood u leh in uu la xisaabtamo, kana qaado xilka, maxaa keenay in hay’adahaas oo ay dastuur ahaan ka awood sarreeyaan u dabo fadhiistaan dawladnimada? Dhammaan weydiimahaas waa kuwa looga fadhiyo xildhibaannada ummadda Soomaaliyeed ku metela golaha. Mas’uuliyadahaas oo idil iyada oo ay saarantahay, haddana waxaan aragnaa xildhibaanno Soomaaliyeed oo ka arradan xishood, damiir iyo dadnimo—oo ka maqnaada kulamada golaha cudurdaar la’aan—fawdo, firinbi, feer iyo kuleetiga oo la isku dhagana ku suntan.Habdhaqannadaas waxa ay sabab u noqdeen in lagu tusaaleeyo iyagana ay isku tilmaamaan wax walba oo xun sida ciyaalweero, ********, iwm. Inkastoo muddaxileedka oo idil aysan ka marnayn muran iyo isqabqabsi, haddana kuma sii jirto marka la gaaro xilliga kalaguurka. Si la mid ah baarlamaannadii hore, Baarlamaanka 11aad ee Jamhuriyadda Federalkaah ee Soomaaliya, oo ay waqtigiisu ka harsan tahay wax ka yar laba bilood, ayaa dhex heehaabaya mawjado siyaasadeed oo aad u culus iyo rabshado sababay in la ganaaxo badi xildhibaannadii mucaaradka ahaa. Maxaa la isu Qabsadaa Dhammaadka Muddaxileedka: ma ‘Dan Soomaaliyeed’ mise ‘Dibudoorasho?’ Waxa la isku hayo ma ahan dan Soomaalieed ee waa dibudoorasho, waxa is-hayana waa muxaafad iyo mucaarad ee xildhibaanno isma hayaan. Arrintaas waxaa caddayn u ah seddaxda sano ee hore xildhibaannada waa wada muxaafad, waxa ayna quuddareeyaan jagooyin kale sida wasiir, wasiir-ku-xigeen, lataliye iwm. Marka rejadaas soo dhammaato ee sannadka ugu danbeeyo la gaaro inta wax ka heshay nidaamkaas mooyee inta kale ee quusatay ayaa noqda mucaarad, waxa ayna la saftaan madaxda dawladgoboleedyada mucaaradka ah, si ay kursiga xildhibaannimo mar kale u helaan. Garaad Wiilwaal ayaa laga hayaa oraahdii caanka ahayd ee “saca Naasa-adag iyo weedha maxaa kulmiyay?” Hadda maxaa kulmiya buuqa siyaasadeed ee golaha iyo dhammaadka muddo xileedka? Xildhibaanka muxaafadka ah waxa uu rumaysan yahay in hoggaanka talada haya ay siin karaan kursiga, sidaas oo kale kan mucaaradka ahna kursigiisu uu ku heli karo kaliya mucaaradnimo. Musharrixiinta madaxweyne waxa ay aaminsanyihiin inta xildhibaan ay soosaartaan ee ku xirantahay rejadooda madaxnimo. Waana sababta ay galaangal badan ugu yeeshan doorashada xildhibaannada. Ma jirto aragti kale oo kursiga dhaafsiisan iyo dib u doorasho. Yaa Bixiya Kursiga? Xildhibaannadu waxa ay baarlamaanka labadiisa aqal ku metelaan shacabka Soomaaliyeed, kuraastana waxaa iska leh beelo, waa sida nidaamka dawladnimadeennu yahay. Kursiga haddii ay bixiso beesha, maxaa keenaya in ay u doontaan madaxda dawladda federaalka ah, dawladgoboleedyada, iyo xubnaha mucaaradka ah oo aysan beesha uga doonan? Maxaase dhici lahaa haddii kursiga shacabka bixin lahaa, xildhibaannadana ka shaqayn lahaayeen danaha shacabka, sida haddaba ay uga shaqeeyaan danaha madaxda soo siisay. Xildhibaanka afar sano oo uu xor yahay, si sharaf iyo karaamana ugu adeego dadkiisa iyo dalkiisa ma waxaa kala qiimo badnaatay ihaano, gumayn i iyo sharafdhac in uu ku dhammaysto afartaas sano, si uu afar kale u helo? Doorasho mise Xulasho? Marka loo fiiriyo waxa dhacay iyo hannaankii ay kubsoo baxeen xildhibaannada, su’aasha meesha taagan ayaa ah ma loogu yeeri karaa doorasho? Doorashada marka ay si caddaalad ah u dhacdo waa mid xor iyo xalaal ah, markii labo musharrax midkood loo eexdo, ama uu laaluush siiyo codbixiyaaasha waa doorasho musuqmaasuq ah, balse maxaa loogu yeeraa doorasho hal musharrax uu u tartamayo? Waxyaabahaas oo la isu geeyay ayaa loo cuskan karaa in aan la oran karin doorasho oo ay kaga habboon tahay xulasho. Xulidda naf ahaanteeda waxaa xaq u leh beesha kursiga leh. Haddii ay u garato qof iyaga ka mid ah wanaag iyo waxqabadna ku tuhmayaan waa ay wanaagsanaan lahayd, balse marka uu ku soo xulo hoggaamiye maamulgoboleed, ama madaxweyne federaal ah, waxaa ka dhasha waxa maanta taagan oo ah, “qodobkaas ansixi, maalin heblaayo firinbi soo qaado, rabshad samee iwm”. Musuqa Xarkaha Goostay Siyaasiyiintu waa ganacsato oo kale, meel aysan lacagtooda uga soo noqonaynna, badanaa, kuma maalgashadaan. Kursi xildhibaan in milyan doolar lagu bixiyo maxaa ku qasbi kara, annaga oo og in lacagtaas afarta sano ee uu kursiga ku fadhiyo uusan mushaar ahaan u heli karin? Arrintaas waa uun labo midkood: Tan kowaad waa in lacagtaas iyo ka badan uu laaluush ahaan u heli doono dhawr bil kadib, marka la gaaro doorashada madaxtinimo. Tan labaad waa in ganacsato ay ka bixisay halkaas malyan, marka uu kursiga fadhiistana uu difaac adag u noqon doono, si ay u baalmaraan sharciga isaga oo adeesanayana magaca xasaanad. Doorasho Hufan Sidee faragelinta dawladda dhexe iyo dawladgoboleedyada meesha looga saari karaa, si loo helo xildhibaanno tayo leh? Doorasho xor ah waxaa qaban kara guddi madaxbannaan oo aan magaca “guddiga madaxa bannaan” uun wadan; maamulka meeshana loo daayo sugidda amniga iyo fududaynta doorashada. Musharrixiin badan ayaa loo diiday in ay ka degaan garoomada magaalooyinka dalka si ay doorashada uga qeybgalaan. Marka ay arrimaha noocaas ahi dhacaan waa in guddi kaalintiisa qaadan kara, musharraxa u doodi kara imaanshihiisa ku xira doorashada. Sidoo kale, tayada xildhibaannada waxaa qeyb ballaaran ka qaadan kara shuruudaha doorashada lagu xiro. Waa in laga tashadaa xildhibaan noocee ah ayay dadka iyo dalka Soomaaliyeeed u baahanyihiin? Shuruudahaas waxaa ugu muhiimsan waxbarasho, khibradshaqo iyo sumcad wanaag. Sidoo kalana, si sax loo dhaqangeliyaa shuruudaha, meeshana laga saara erayga “ama wax u dhigma”. Ereygaas waxa uu fursad siinayaa kuwa ku guuldarraystay in ay buuxiyaan shuruudahaas, waana halka ay sarta ka qurunsan tahay. Source: goobjoog.com
  17. Xukuumadda Somaliland iyo qaramada Midoobay,ayaa ka wada hadlay saamaynta isbedelka Cimilada iyo la qabsigeeda. Wasiirka Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada Somaliland Mudane Cabdilaahi Jaamac Cismaan(Geelijre,ayaa kulan la yeeshay, wefti ka socday Haya’adda Qaramada Midoobay ee la yidhaahdo UN Capita Development Fund (UNCDF) oo booqasho ku jooga dalka. Kulanka weftiga iyo wasiirka oo ka qabsoomay xafiiska wasiirka wasaaradda deegaanka iyo isbedelka Cimilada Cabdilaahi Jaamac Cismaan,ayaa lagaga wada hadlay isbedelka Cimilada iyo siday uga wada shaqayn lahaayeen Somaliland iyo qaramada Midoobay isbedelka cimilada saamaynta ka dhalata iyo laqabsigeeda. Kulanka wasiirka oo ay ku wehelinyaan Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Deegaanka iyo Isbedelka Cimilada Mudane Abdi Ali Mahdi, iyo La-taliyayaasha Wasaaradda Degaanka iyo Isbedelka Cimilada, ayaa maanta oo ay taariikhdu tahay 03.03.2026 kulan la qaatay Weftigan dhanka UNCDF oo hogaaminayey Dr. Mkhululi Nucbe oo ah Country Manager, iyo Dr. Brend Panella oo aheyd Investment Specialist iyo Mohamed Ahmed oo ah Programme specialist. Kulanka ayaa intii uu socday, waxaa diiradda lagu saaray sidii loo horumarin lahaa iskaashi wax-ku-ool ah oo lagu taageerayo mashaariicda la xidhiidha la qabsiga iyo yaraynta saameynta isbeddelka cimilada (WASH and Climate Resilience). Kulanka waxa uu muujinayaa sida ay Wasaaradda Deegaanka uga go’an tahay xoojinta iskaashiga caalamiga ah iyo helidda maalgelin lagu hirgeliyo mashaariic wax-ku-ool ah oo wax ka tara caqabadaha isbeddelka cimilada, gaar ahaan kuwa saameeya bulshada nugul iyo deegaanka. Qaran News
  18. ​Dalka Iran wuxuu galay bog cusub oo ka mid ah taariikhdiisa casriga ah, ka dib markii uu hoggaanka dalka si rasmi ah ula wareegay Mojtaba Khamenei, isagoo beddelay aabbihiis Ayatollah Ali Khamenei oo la dilay toddobaadkii la soo dhaafay. Isbeddelkan weyn ee ku yimid talada Jamhuuriyadda Islaamiga ah ayaa dhalisay hadal-hayn caalami ah, maadaama uu Mojtaba hadda fadhiyo kursiga go’aanka ugu dambeeya ee dalkaas, isagoo noqonaya hoggaamiyihii saddexaad ee dalku yeesho tan iyo kacankii 1979-kii. ​Mojtaba Khamenei, oo dhashay sannadkii 1969 isagoo ku dhashay magaalada barakaysan ee Mashhad, ma ahan weji ku cusub loolanka awoodda ee Iran. In kasta oo uu muddo dheer ka shaqaynayay daah-gadaashiisa, haddana dilka naxdinta leh ee aabbihiis ayaa qasab ka dhigay inuu masraha soo istaago si uu u badbaadiyo nidaamka. Mojtaba waa wadaad aqoon durugsan u leh culuumta diinta ee magaalada Qom, balse waxa uu ku xoog badnaa dhanka maamulka xafiiska aabbihiis iyo isku xirka laamaha amniga ee ugu awoodda badan dalka. ​Hoggaamiyahan cusub waxa uu garab xooggan ka helayaa Ciidanka Ilaalada Kacanka (IRGC), kuwaas oo u arka Mojtaba inuu yahay qofka kaliya ee xajin kara mabaadi’da adag ee kacanka, isla markaana ka aargoosan kara gacantii ka dambaysay dilkii aabbihiis. Khibraddiisa muddada dheer ee uu ku dhex jiray xafiiska “Beit-e Rahbari” ayaa u saamaxday inuu si degdeg ah u hantiyo kalsoonida Golaha Khubarada, kuwaas oo si degdeg ah u ansixiyay hoggaamintiisa si looga baaqsado firaaq dhanka awoodda ah iyo qalalaaso ka dhasha dilkii Ali Khamenei. ​La wareegidda xilka ee Mojtaba Khamenei waxay soo afjartay loolankii muddooyinkii u dambeeyay ka dhex jiray madaxda sare ee dalka, waxayna Iran u horseeday nidaam cusub oo u muuqda mid dhaxal ah, in kasta oo ay duruufaha amnigu ku khasbeen. Caalamka ayaa hadda indha-dheer ku eegaya sida uu hoggaamiyahan cusub u maareyn doono xiisadaha ka dhalatay dilka aabbihiis iyo mustaqbalka xiriirka Iran ay la leedahay quwadaha waaweyn iyo dalalka gobolka. Source: goobjoog.com
  19. Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiiru-dowlihii Wasaaradda Shaqada iyo Arrimaha Bulshada, ahna xildhibaan ka tirsan Golaha Shacabka Caynaanshe Yuusuf Xuseen oayaa xalay ku dhowaaqay inuu iska casilay xilka wasiiru-dowlaha ee uu ku hayay xukuumadda Dan Qaran, sababa la xiriira xiisadda taagan. Xildhibaan Caynaanshe oo laga soo doorto Puntland ayaa xalay goor dambe ku shaaciyay go’aankan, isaga oo sababta ku sheegay khilaafaka xooggan ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo maamulka uu kasoo jeedo ee Puntland. Waxaa kale oo uu intaasi ku daray inuu la dareen yahay madaxda iyo shacabka Puntland, uuna kasoo horjeedo, sida haatan wax loo wado, maadaama lagu kala aragti duwanaaday wax ka beddalka dastuurka dalka. Sidoo kale, Caynaanshe ayaa u mahad-celiyay madaxwenaha iyo ra’iisul wasaaraha oo ku aaminay xilka uu haatan iska casilay, sida uu ku sheegay shirkiisa jaraa’id. “Kursiga aan ku fadhiyo waxa aan ku metalaa Shacabka iyo Puntland sidaas awgeed waxa ay raalli ka yihiin ayaan raali ka ahay, waxa aan halkaan ku caddaynayaa in aan iska casilay xilka Wasiiru Dowlaha Wasaaradda Shaqada & Arrimaha Bulshada, aniga oo u mahadcelinayo Madaxweynaha JFS iyo Ra’iisul Wasaaraha XFS oo xilkaan igu aaminay” ayuu yiri Caynaanshe Yuusuf Xuseen. Is-casilaadda wasiirkan ayaa kusoo aadeysa xilli xasaasi ah, uuna kasii darayo khilaafka u dhexeeyay Villa Somalia iyo Puntland, kaas oo sii xoogeystay markii Muqdisho lagu xayiray xildhibaannada kasoo jeedo maamulkaasi. Waxaa kale oo xalay dhacday in magaalada Muqdisho lagu xiro Axmed Cabdi Maxamuud Hurre oo ah la-taliye sare oo ka tirsan madaxtooyada maamul-goboleedka Puntland, iyada oo lagu eedeeyay falal carqaladeynaya amniga. Tallaabadan ayaa dhalisay caro xooggan iyo cambaareyn durba kasoo yeertay maamulka Puntland, kuwaas oo falkan ku tilmaamay “afduub” sharci-darro ah oo dhacay xilli habeen ah. The post Wasiir ka tirsan xukuumadda Xamza oo is-casilay + Sababta appeared first on Caasimada Online.
  20. Tehran (Caasimada Online) — Markii ay Israa’iil iyo Mareykanku billaabeen duullaankooda ka dhanka ah Iiraan, ujeeddada asaasiga ah ee laga lahaa waxay ahayd in si degdeg ah xukunka looga tuuro nidaamka Tehraan. In kasta oo natiijadaas ay weli si rasmi ah miiska u saaran tahay, farriimihii ugu dambeeyay ee ka imanaya Washington ayaa muujinaya in dib-u-qiimeyn lagu sameeyay qorshahaas bilowga ahaa. Xaaladda ka jirta dhulka ayaa ku guuldareysatay inay dhaliso naxdintii iyo kacdoonkii shacab ee la filayay inay horseedaan in Iiraan ay gudaha ka dunto. Sida uu dagaalku u galay maalintiisii afaraad, waxa uu u fiday qaab baaxad leh. Beddelkii uu nidaamka Jamhuuriyadda Islaamiga ah burburi lahaa, waxa uu qaatay xeelad adkeysi ah, isagoo weerarro khasaare geystay la beegsaday goobo lala xiriirinayo cadowgiisa. Xaaladdan ayaa ku qasbeysa Mareykanka iyo Israa’iil inay dib u qaabeeyaan qorshehoodii xukun-ka-tuurista iyo fikradihii ay ka qabeen in Iiraan ay oggolaan doonto wadahadal. Geeridii Hoggaamiyihii Sare ee Iiraan, Cali Khamenei, kaddib, Tehraan waxay wada-hadal u aragtaa mid aad u fog. Sidaa darteed, Iiraan ayaa si qabow uga jawaabtay baaqyada diblomaasiyadeed ee dalalka gobolka, iyadoo si cad uga digtay waddamada martigeliya saldhigyada iyo hubka milateri ee Mareykanka. Tani ma ahan oo keliya madax-adayg ku saleysan fikir, balse waa qiimeyn xeeladeed oo xaqiijinaysa in wada-hadal ama xabbad-joojin aan dhalin isbeddel dhab ah ay horseedi karto weerar ka sii weyn mustaqbalka dhexe. Laba arrimood oo la taaban karo ayaa sii xoojinaya walaacan. Marka hore, maamulka Mareykanka laftiisa ayaa qirtay in dagaalku uusan noqon doonin mid gaaban ama xaddidan. Janaraal Dan Caine, oo ah guddoomiyaha Taliyeyaasha Ciidamada Mareykanka, ayaa xarunta Pentagon-ka ka sheegay in “la filayo khasaare dheeraad ah”. Xoghayaha Difaaca Pete Hegseth ayaa isku dayay in uu dejiyo cabsida isagoo yiri, “Kani ma ahan Ciraaq. Ma ahan mid aan dhammaad lahayn.” Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa isna ku celceliyay hadalkan, si loo yareeyo walaaca isa soo taraya ee laga qabo in wejigii koowaad ee weerarrada uusan dhalin guulihii la filayay. Intaa waxaa dheer, Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka Marco Rubio ayaa sii ballaariyay yoolalka howlgalka, isagoo xusay in Mareykanku doonayo in uu tirtiro awoodda gantaallada ballistic-ga ee Iiraan. Rubio waxa uu sheegay inay hayaan bartilmaameedyo ayna qaadi doonaan tallaabo kasta oo lagama maarmaan ah inta ay qaadanayso si loo gaaro yoolalkaas. Tani waxay caddaynaysaa in Mareykanka iyo Israa’iil ay aad uga fog yihiin xaqiijinta natiijooyinkii istaraatiijiyadeed ee ay markii hore dejiyeen. Farqiga u dhexeeya yoolalka iyo xaqiiqada ayaa abuuray culeys ah in la helo waddo cusub oo looga baxo dagaalka. Israa’iil ayaa muddo dheer ku doodayay in la rido nidaamka Iiraan ay aakhirkii u baahan doonto ciidamo dhulka ah. Xaaladdan dhexdeeda, in Washington ay istaraatiijiyadeeda ku darto kooxaha mucaaradka Iiraan iyo Kurdiyiinta ayaa u muuqata mid soo ifbaxeysa. Hadalkii Rubio ee ahaa in aysan hadda diyaar u ahayn ciidamo dhulka ah balse madaxweynuhu leeyahay ikhtiyaaro uusan meesha ka saarayn, ayaa soo jeedinaysa in Mareykanku laga yaabo inuu diyaar u yahay inuu wajaho khatar weyn iyo dagaal dheer si uu u kabo gaabiska istaraatiijiyadeed ee bilowga ah. Dhaqdhaqaaqa Iiraan ayaa dhankeeda isbeddelay, iyadoo go’aansatay in ay ka tanaasusho weeraradii goosgooska ahaa ee cuslaa ee ay ku haysay Israa’iil, ayna ku beddesho weerarro joogto ah oo baahsan kuwaas oo loogu talagalay in lagu daaliyo awoodaha difaaca cadowga. Sarkaal sare oo ka tirsan milateriga Iiraan ayaa si furan u qirtay in kastoo isgaarsiinta xarumaha taliska ay go’day markii hore, unugyada ciidamadu ay sameeyeen qorsheyaal beddel ah oo ay ku howlgaleen, haatanna la soo celiyay isku-xirka. Sarkaalka ayaa yiri: “Awooddeenna ayaa noo oggolaanaysa in aan dagaalkan gobolka ka wadno bilo. Waxaan bixinnay qiimihii ugu sarreeyay – waxaan waynay hoggaamiyaheennii. Laakiin khasaaraha Mareykanka ayaa ka sii badnaan doona. Kaydkeenna iyo qorsheyaasheenna waa kuwa is-waafaqsan.” Tijaabada adkeysiga Iiraan ayaa mar hore laga dareemay gobolka. Weerarrada naafeynta ah ee Iiraan ay ku beegsatay ugu yaraan lix saldhig milateri oo Mareykanku ku leeyahay Bariga Dhexe ayaa shaki geliyay awoodda difaac ee waddamada Khaliijka ee martigeliya hantida Mareykanka. Dalalka Imaaraadka Carabta iyo Qatar ayaa la soo sheegayaa inay wajahayaan khatar ah inuu si dhaqso ah u dhammaado kaydkooda hubka difaaca qaarkood, ayna raadsadeen taageero. Wadahadal dhex maray Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin iyo madaxda Imaaraadka iyo Qatar, waxaa la soo wariyay in Imaaraadku ka cawday in dalkooda la weeraro iyadoo aan loo adeegsan goob laga weeraro Iiraan, Putin-na uu u ballanqaaday inuu farriintaas gaarsiin doono Tehraan. Tani waxay muujinaysaa in Iiraan ay si ula kac ah u carqaladaynayso shabakadaha isbahaysiga Mareykanka ee gobolka, iyadoo xusuusinaysa dalalka Khaliijka in haddii Iiraan ay ka badbaaddo wejigan, ay mar kasta geysan karto khasaare intaas ka badan. Tamarta iyo ganacsiga badda ayaa weli ah aaladda ugu khatarta badan ee xeeladda Iiraan ay ku kordhinayso qiimaha dagaalka. Digniinaha Iiraan ee ku wajahan maraakiibta maraya Marinka Hormuz ayaa cabsi weyn geliyay suuqyada iyo shirkadaha caymiska. Sicirka shidaalka iyo gaaska ayaa cirka isku shareeray, iyadoo Sucuudiga uu xiray warshadiisii ugu weyneyd ee sifeysa saliidda, halka Qatar ay xirtay xaruntii ugu weyneyd adduunka ee soo saarta gaaska dabiiciga ah ee dareeraha ah (LNG). Tehraan ayaa rumeysan in xitaa haddii khasaaraha milateri ee Mareykanka uu xaddidan yahay, carqaladeynta ganacsiga caalamiga ah ay labalaabi doonto qiimaha siyaasadeed iyo dhaqaale ee dagaalka. Dhanka gudaha Iiraan, iyadoo aysan muuqan kacdoon shacab oo weyn oo ka dhan ah dowladda, haddana arrin layaab leh ayaa noqotay wadahadallo dhanka khadka taleefanka ah oo la sheegay in Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu la yeeshay hoggaamiyeyaasha Kurdiyiinta. Ilo u hadlay Israa’iil ayaa xusay in qowmiyadaha Azaariyinta, Kurdiyiinta, Luuriyiinta, iyo kooxaha Sunniga ah ee waqooyi-galbeed ay u diyaar garoobeen in la kiciyo. Iiraan ayaa qorshahan ku tilmaantay mala-awaal ay Israa’iil ka iibinayso dadka laga tirada badan yahay. Iiraan ma aysan beegsan oo keliya saldhigyada Mareykanka ee Ciraaq, balse waxay sidoo kale weerartay ugu yaraan shan xero oo ku yaalla meel u dhow magaalada Erbil oo ay leeyihiin kooxaha mucaaradka Kurdiyiinta Iiraan ee KDPI iyo PAK. Ugu dambeyntii, muuqaalka soo baxaya ayaa tilmaamaya in jiheynta dagaalka aysan go’aamin doonin guulo ciidan oo degdeg ah, balse ay ku xirnaan doonto isku-geynta khasaaraha labada dhinac. Mareykanka ayaa dagaalka u arka mid dhalin kara khasaare muddo dheer socda, halka Iiraan ay ugu jawaabayso in ay waqtiga dheereyso oo ay culeyska u qaybiso wejiyo kala duwan oo isku xiran: dhaqaalaha, shidaalka, iyo isbahaysiga gobolka. Su’aasha ugu weyn ee haatan taagan ayaa dhaafsan Iiraan: Sidee ayay khayraadka iyo baylahda uu dagaalkani banaanka soo dhigay u saameyn doonaan qorshaha istaraatiijiyadeed ee Washington ee ku wajahan Shiinaha? Sidaa darteed, dhibaatada Iiraan ma ahan oo keliya tijaabo goboleed, balse waa tijaabo adag oo lagu eegayo xadka awoodda dhabta ah ee Mareykanka. The post Xeeladda cusub ee Iiraan ee Mareykanka ku qasbi doonta in uu ka laabto dagaalka appeared first on Caasimada Online.
  21. Bangiyada iyo shirkadaha adeegyada maaliyadeed ee Maraykanka ayaa galay feejignaan amni oo sare kadib markii ay soo baxeen walaacyo ku saabsan suurtagalnimada weerarro internet (cyberattacks) oo la xiriira colaadda sii xoogeysanaysa ee u dhaxaysa Maraykanka iyo Iiraan. Warbixin ay baahisay wakaaladda wararka Reuters ayaa sheegaysa in hay’adaha maaliyadeed ee Maraykanka ay kordhiyeen kormeerka amniga internetka, maadaama khataraha weerarrada cyber-ka ay inta badan kordhaan marka ay jiraan xiisado siyaasadeed ama dagaallo caalami ah. Xiisadda cusub ayaa ka dhalatay kadib weerar cirka ah lagu dilay hoggaamiyaha sare ee Iran, Ayatollah Ali Khamenei, toddobaadkii hore, taas oo sii hurisay colaadda Bariga Dhexe isla markaana saameyn ku yeelatay suuqyada dhaqaalaha ee caalamka. Saraakiil ka tirsan waaxda bangiyada ayaa sheegay in bangiyadu si gaar ah uga walaacsan yihiin weerarro ay fulin karaan kooxo hackers ah oo taageersan Iran, ayadoo Weeraradaas ay ka mid noqon karaan kuwa loo yaqaan DDoS (Distributed Denial-of-Service), oo ah marka server ama website lagu daadiyo xog aad u badan si loo hakiyo shaqadiisa. Todd Klessman, oo ka tirsan ururka shirkadda maaliyadda ee SIFMA, ayaa sheegay in hay’adaha maaliyadeed ay had iyo jeer feejigan yihiin, gaar ahaan marka ay kordhaan khataraha amniga internetka ee caalamiga ah. “shirkaduhu mar walba waa diyaar inay ka jawaabto khataraha cyber-ka, gaar ahaan marka ay sare u kacaan khataraha amniga ee caalamka,” ayuu yiri Klessman. Qiimeyn ay sameeyeen hay’adaha sirdoonka Maraykanka ayaa tilmaamaysa in kooxo hackers ah oo taageersan Iiraan ay suurtagal tahay inay qaadaan weerarro heer hoose ah oo ka dhan ah shabakadaha Maraykanka, inkastoo aysan weli muuqan weerarro waaweyn. Hay’adda qiimeynta deymaha ee Morningstar DBRS ayaa sidoo kale ka digtay in colaadda sii socota ay kordhin karto khataraha cyber-ka ee bangiyada iyo shirkadaha maalgashiga caalamka. Warbixin kale oo ay soo saartay ururka FS-ISAC sanadkii 2025 ayaa muujisay in waaxda adeegyada maaliyadeed ay ahayd bartilmaameedka ugu weyn ee weerarrada DDoS sanadkii 2024, iyadoo dagaallada ka socda Ukraine iyo Gaza ay kordhiyeen weerarrada hackers-ka ee loo yaqaan “hacktivism”. Inkasta oo aan dhawaan la arkin weerar cyber oo si weyn u curyaamiya nidaamka maaliyadeed ee Maraykanka, haddana weerarro yaryar iyo kuwa madax-furasho (ransomware) ah ayaa hore u saameeyay qaybo ka mid ah suuqyada maaliyadda. Xeeldheerayaasha amniga internetka ayaa sheegaya in bangiyada iyo hay’adaha maaliyadeed ay sii xoojinayaan difaacyadooda si loo ilaaliyo nidaamyada lacag bixinta, suuqyada ganacsiga iyo nidaamyada kale ee muhiimka u ah dhaqaalaha Maraykanka. Source: goobjoog.com
  22. Muqdisho (Caasimada Onlien) – Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa shaaca ka qaaday in ay xabsiga dhigeen la-taliye sare oo ka tirsan madaxtooyada maamul-goboleedka Puntland, iyagoo ku eedeeyay falal carqaladeynaya amniga. Tallaabadan ayaa dhalisay caro xooggan iyo cambaareyn durba kasoo yeertay maamulka Puntland, kuwaas oo falkan ku tilmaamay “afduub” sharci-darro ah oo dhacay xilli habeen ah. Qoraal rasmi ah oo kasoo baxay ciidanka booliska ayaa lagu caddeeyay in ay gacanta ku dhigeen Axmed Cabdi Maxamuud Hurre, oo ah la-taliyaha madaxweynaha Puntland ee dhanka arrimaha bulshada. Booliska ayaa ku dooday in sarkaalkan uu ku guda jiray “falal liddi ku ah amniga,” isla markaana uu haatan kiiskiisu ku socdo baaritaan. “Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed oo gudanaya waajibaadkiisa qaran ayaa caawa soo qabtay eedaysane Axmed Cabdi Maxamuud Hurre oo ku howlanaa falal amniga lid ku ah, waxaana ku socota Baaris,” ayaa lagu yiri qoraal uu taliska booliska soo dhigay barta facebook oo uu la socday sawirka Hurre. Dhanka kale, dowladda Puntland ayaa si adag u beenisay sheegashada booliska, iyadoo ku eedeysay hay’adaha amniga ee dowladda federaalka inay weerar gaadmo ah oo aan marmarsiiyo lahayn ku qaadeen hoteelka Airport ee magaalada Muqdisho, abaaro 3:00 habeenimo ee saqdii dhexe ee Arbacada. Maamulka Puntland ayaa sheegay in ciidamada federaalku ay gacan-qaad iyo jirdil u geysteen xildhibaanno ka kala tirsan labada aqal ee baarlamaanka Soomaaliya oo deganaa hoteelkaas, kadibna ay si xoog ah ku kaxeysteen Mudane Hurre. “Falkan waa mid ugub ku ah Dowladdnimada, iyadoo aan sifo sharci ah loo soo marin oo uusan jirin wax danbi ah oo ay geysteen waxaa hotel AirPort loogu daatay Xildhibaannada iyo Senatarada Puntland, waxaa halkaasi ka dhacay jirdil iyo Afduub,” ayuu maamulka Puntland ku yiri bayaan uu soo saaray, Puntland ayaa ka digtay in xariggan xasaasiga ah ee dhacay saqdii dhexe uu halis ku yahay inuu kasii daro xiisadda siyaasadeed ee muddooyinkii dambe u dhexaysay dowladda dhexe ee fadhigeedu yahay Muqdisho iyo maamul-goboleedkaas. Bayaanka kasoo baxay Puntland ayaa loogu hanjabay dowladda dhexe, iyadoo lagu yiri ““Waxkasta oo ka dhasha falkaasi foosha xun waxaa masuuliyadeeda qaadaysa Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya.” The post Booliska oo Muqdisho ku xiray la-taliyaha Saciid Deni appeared first on Caasimada Online.
  23. Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa khadka taleefanka kula xiriiray hoggaamiyeyaasha Kurdiyiinta ee dalka Ciraaq, si ay uga wada hadlaan dagaalka ay Mareykanka iyo Israa’iil ku qaadeen Iiraan iyo wejiyada xiga ee uu dagaalkaas yeelan karo. Ilo xog-ogaal ah oo la hadlay warbaahinta Axios ayaa xaqiijiyay in wadahadalladan ay dhaceen maalin uun kadib markii uu bilowday ololaha duqeymaha culus ee ka dhanka ah xukuumadda Tehran. Kurdiyiinta ayaa kumanaan askari ku leh xuduudda ay wadaagaan Iiraan iyo Ciraaq, waxayna maamulaan deegaano istaraatiiji ah oo door weyn ka ciyaari kara isbeddelka awoodeed ee dagaalka. Sidoo kale, Kurdiyiinta Ciraaq ayaa xiriir qotodheer la leh bulshada laga tirada badan yahay ee Kurdiyiinta Iiraan. Saddex ilo-wareed ayaa xaqiijiyay in Trump uu la hadlay labada hoggaamiye ee ugu weyn garabyada Kurdiyiinta Ciraaq, kuwaas oo kala ah Mascuud Barzani iyo Bafel Talabani. Mid ka mid ah ilaha xog-ogaalka ah ayaa wadahadalladan ku tilmaamay kuwo “xasaasi ah,” isagoo ka gaabsaday inuu bixiyo faahfaahin dheeri ah oo ku saabsan nuxurka xogaha la isweydaarsaday. Maskaxda qorshahan Wadahadalladan taleefanka ayaa dhashay kadib olole hoose iyo riixid diblomaasiyadeed oo bilooyin qaatay, taas oo uu daaha gadaashiisa ka waday Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu. Israa’iil ayaa tobanaan sano xiriir dhaw oo dhanka amniga, milateriga, iyo sirdoonka ah la lahayd Kurdiyiinta ku kala sugan Suuriya, Ciraaq, iyo Iiraan. Sarkaal ka tirsan maamulka Mareykanka ayaa xusay in aragtida guud, gaar ahaanna midda Netanyahu, ay tahay in Kurdiyiintu ay hubka qaadan doonaan, kacdoonna ay ka dhex ridi doonaan Iiraan. Bafel Talabani, oo ah hoggaamiyaha xisbiga Midowga Waddaniyiinta Kurdistan (PUK), ayaa maalintii Talaadada xaqiijiyay inuu Trump kala hadlay dagaalka Iiraan. Sida ku cad bayaan kasoo baxay xisbiga PUK, Talabani ayaa kulan uu xisbigiisa la yeeshay uga warramay in Madaxweyne Trump uu si cad u qeexay ujeedooyinka Mareykanka ee dagaalkan haatan socda. Netanyahu, oo u ololeynayay in duqeymo lagu qaado Iiraan nidaamkana la tuuro, ayaa ahaa shakhsigii ugu horreeyay ee qadiyadda Kurdiyiinta hordhigay Trump xilligii ay ku kulmeen Aqalka Cad. Sarkaalka ayaa yiri, markii uu Netanyahu la fariistay Trump saacado badan, wuxuu u muuqday inuu wax walba sii diyaariyay, isagoo sii qorsheeyay cidda beddelaysa nidaamka iyo doorka Kurdiyiinta oo uu u kala qaybiyay dhowr kooxood oo kacdoon samayn doona. Afhayeenka Aqalka Cad, Karoline Leavitt, oo si gaar ah wax looga weydiiyay wicitaanada Trump ee Kurdiyiinta, ayaa ka gaabsatay inay bixiso tafaasiil, balse waxay u sheegtay Axios in Madaxweyne Trump uu maalmihii lasoo dhaafay xiriir la sameynayay xulafo iyo saaxiibo badan oo ku sugan gobolka. Midowga Kurdiyiinta Dhanka kale, Xisbiga Xorriyadda Kurdistan oo ah koox mucaarad ku ah Iiraan, saldhigna ku leh ismaamulka Kurdistan ee Ciraaq, ayaa Axaddii ku eedeeyay Tehran inay ku qaadday olole duqeymo gantaallo iyo Drones ah oo aargoosi ah. Lix maalmood un ka hor inta uusan dagaalku qarxin, shan kooxood oo ka tirsan mucaaradka Kurdiyiinta Iiraan oo gabaad ka dhiganaya Ciraaq ayaa ku dhawaaqay dhismaha Isbaheysiga Xoogagga Siyaasadda ee Kurdistan-ta Iiraan, si ay ula dagaallamaan xukuumadda Tehran. Kurdiyiinta ayaa ah qowmiyadda labaad ee ugu weyn dalka Ciraaq iyo mid ka mid ah kuwa ugu weyn Iiraan, waxaana inta badan lagu tilmaamaa qowmiyadda ugu weyn caalamka ee aan lahayn dal u gaar ah, iyadoo dhulkooda taariikhiga ah uu isku xiro koonfur-bari Turkiga, waqooyiga Suuriya, waqooyiga Ciraaq, iyo waqooyi-galbeed Iiraan. Kurdiyiinta ayaa maamula dhul is-maamul ah oo ku yaalla waqooyiga Ciraaq, kaas oo suurto-galay kadib duulaankii Mareykanka ee 2003-dii lagu riday kaligii-taliye Saddam Hussein. Dagaalyahannada Kurdiyiinta oo loo yaqaanno “Peshmerga” – oo macnaheedu yahay ‘kuwa wajaha dhimashada’ – ayaa leh khibrad dagaal oo tobanaan sano ah, iyagoo kasoo dagaallamay Ciraaq iyo Suuriya xilligii ay la dagaallamayeen kooxda Daacish (ISIS). Ka-qaybgalka dagaalyahannadan ruug-caddaaga ah ee jooga furumaha hore ayaa dagaalka dhulka siin doona awood muhiim ah oo kaabta duqeymaha cirka ee Mareykanka iyo Israa’iil ay bilaabeen Sabtidii. Tallaabadan ayaa u eg tii uu Mareykanku adeegsaday Dagaalkii Afghanistan ee 2001-dii, markaas oo uu taageero xooggan oo dhanka cirka ah siiyay xoogagga dhulka ee qowmiyadaha laga tirada badan yahay si ay u ridaan nidaamkii Daalibaan. Caqabadda Turkiga Si kastaba ha ahaatee, Kurdiyiinta ayaa cilaaqaad aad u xun la leh dalka Turkiga oo xulafo la ah Mareykanka, kana tirsan isbaheysiga NATO, taas oo abuuri karta caqabad weyn oo dhanka diblomaasiyadda ah. Sarkaalka ayaa xusay in Madaxweyne Trump uu la hadlayo dhinac walba, isagoo wada-hadallo la yeeshay madaxda Kurdiyiinta iyo waliba Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan. Sidoo kale, ku-dhawaaqistii isbaheysiga Kurdiyiinta Iiraan ayaa toddobaadkii hore xiisad ka dhex abuurtay iyaga iyo kooxaha mucaaradka ah ee dibad-joogga ah ee uu hoggaamiyo dhaxal-sugihii hore ee Iiraan, Reza Pahlavi. Inkastoo dejiyeyaasha siyaasadda Mareykanku ay aaminsan yihiin in Netanyahu laga yaabo inuu si xad-dhaaf ah u buunbuuniyay tirada Kurdiyiinta ee hubka ka qaadan doona Iiraan, sarkaalka ayaa caddeeyay in arrintani aysan ahayn mid la dhayalsan karo. Wuxuu hadalkiisa kusoo xiray in doorka dhabta ah ee ay Kurdiyiintu ku yeelan karaan dagaalka amaba xilliga Iiraan-ta dagaalka kadib, uu yahay arrin miisaan culus leh oo u baahan qiimeyn qotodheer. The post TRUMP oo codsi u diray kooxaha kurdiyiinta xilli ay xaaladdu is-beddeshay appeared first on Caasimada Online.
  24. Puntland ayaa sheegtay in dowladda Federaalka Soomaaliya weerar ku qaaday xildhibaannada ku metela labada aqal ee diidan wax ka baddelka dastuurka, islamarkaana loo gaystay jirdil iyo afduub. Puntland waxay tilmaantay in xildhibaannada iyo senatarada loogu daatay Hotel Airport ee Muqdisho oo ku yaalla xarunta Xalane. Sidoo kale waxay Puntland ku eedeeysay dowladda Federaalka afduub ay sheegtay in loo geystay La-taliyaha Madaxweynaha Puntland ee arrimaha Bulshada Axmed Cabdi Hurre. Qoraal maanta ka soo baxay madaxtooyada Puntland ayaa lagu yiri “Dowladda Puntland ee Soomaaliyeed waxay siweyn u cambaareynaysaa weerarka saaka (03:00am) Dowladda Federaalka Soomaaliya ku qaaday, Xildhibaannada Puntland ku metela labada Aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya ee ku sugan Hotel Airport (Muqdisho), iyo Afduubka loo geystay La-taliyaha Madaxweynaha Puntland ee arrimaha Bulshada Mudane Axmed Cabdi Hurre”. “Falkan waa mid ugub ku ah Dowladdnimada, iyadoo aan sifo sharci ah loo soo marin oo uusan jirin wax danbi ah oo ay geysteen waxaa hotel AirPort loogu daatay Xildhibaannada iyo Senatarada Puntland, waxaa halkaasi ka dhacay jirdil iyo Afduub” ayaa la raaciyay. Qoraalka ayaa lagu soo gabagabeebay “Waxkasta oo ka dhasha falkaasi foosha xun waxaa masuuliyadeeda qaadaysa Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya”. PUNTLAND POST
  25. Muqdisho (Caasimada Online) — Dowladda Shiinaha ayaa Talaadadii shaacisay in si nabad ah lagu soo furtay markab kalluumeysi oo ay kooxo hubeysan ku afduubteen xeebaha Soomaaliya maalintii Isniinta, iyadoo ka digtay in isku day kasta oo lagu carqaladeynayo xiriirka labada dal uu fashilmi doono. War-saxaafadeed kasoo baxay Safaaradda Shiinaha ee Soomaaliya ayaa falkan afduubka ah lagu cambaareeyay, laguna tilmaamay “fal arxan darro ah oo qaawan” kaas oo halis geliyay badqabka shaqaalihii saarnaa markabka iyo guud ahaan isku-socodka maraakiibta caalamiga ah. Xukuumadda Beijing ayaa caddeysay inay sii wadi doonto qaadista tallaabo kasta oo lagama maarmaan ah si ay si adag ugu difaacdo xuquuqda sharciga ah iyo danaha muwaadiniinteeda iyo shirkadaheeda ka hawlgala dibadda. Waxay sidoo kale tilmaantay inay la kaashanayso dhinacyada ay khusayso si loo sugo amniga badaha. “Isku day kasta oo lagu doonayo in lagu wiiqo ama lagu carqaladeeyo iskaashiga u dhexeeya Shiinaha iyo Soomaaliya waa mid fashil ku dambayn doona,” ayaa lagu yiri qoraalka safaaradda, iyadoo tixraacaysa saaxiibtinimada soo jireenka ah iyo tan qotada dheer ee ka dhexaysa labada waddan. Safaaradda ayaa xustay in dowladda Shiinuhu ay wada-shaqeyn dhow la yeelatay mas’uuliyiinta Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamul-goboleedka Puntland intii lagu guda jiray dhacdadan, taas oo ka dhacday biyaha u dhow xeebaha maamulkaas. Sida laga soo xigtay hawlgalka diblomaasiyadeed ee Shiinaha, xukuumadda Muqdisho ayaa dib u xaqiijisay in maraakiibta kalluumeysiga ee Shiinuhu ay uga hawlgalaan biyaha Soomaaliya oggolaansho rasmi ah, ayna si buuxda u dhawraan shuruucda maxalliga ah ee dalka. Dowladda Soomaaliya ayaa sidoo kale sheegtay inay si dhab ah u tixgelinayso walaaca dhinaca amniga ah ee Shiinaha, ayna diyaar u tahay inay ka wada shaqeeyaan meelaha labada dhinacba faa’iidada u ah, oo ay waaxda kalluumeysigu ugu horreyso. Ugu dambayn, dowladda Shiinaha ayaa wacad ku martay inay sii wadi doonto iskaashiga ay la leedahay xukuumadda Muqdisho ee dhinacyada kala duwan, si loo sii xoojiyo isbahaysiga istaraatiijiyadeed iyo wax-wada-qabsiga u dhexeeya labada qaran The post Shiinaha oo ka digay qorshe lagu wiiqayo xiriirka DF kala dhaxeeya kadib afduubkii… appeared first on Caasimada Online.