Deeq A.

Nomad
  • Content Count

    214,979
  • Joined

  • Last visited

  • Days Won

    13

Everything posted by Deeq A.

  1. Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA) ayaa ku guuleystay in ay khaarajiyaan Horjooge Axmed Dhubad Xidig oo magaciisa afgarashadu ahaa Sheekh Aadan Dheere. Horjoogahan ayaa kooxda Al-Shabaab u qaabilsanaa Maaliyadda gobolka Banaadir, waxaana lagu dilay howlgal si gaar ah loo qorsheeyay oo 27-kii Janaayo ka dhacay deegaanka Daniga Baaloow ee gobolka Shabeellaha Hoose. Ciidanka sida gaarka ah u tababaran ee Gaashaan oo dul tagay guri uu ku dhuumanayay horjoogaha ayaa toogtay, sida lagu xaqiijiyay war-saxaafadeed kasoo baxay hay’adda NISA. “Horjoogahan ayaa isku dayay in uu dagaal kala hor yimaado ciidanka intii uu socday howlgalka qorshaysan, waana toogteen ciidanka,” ayaa lagu yiri qoraalka NISA. Horjoogahan ayaa kooxda Al-Shabaab ku biiray sanadkii 2008-dii, isla markaana muddo dheer ku howlanaa baadda iyo boobka hantida dadweynaha ayaa hore kooxda wakiil dhinaca baadda uga soo noqday gobollada Mudug, Galgaduud, Hiiraan iyo Shabeellaha Hoose. “Ciidanka NISA oo muddo dheer ku raad-joogay Horjooge Axmed Dhubad Xidig, ayaa ugu dambeyn ku guuleystay in ay soo afjaraan noloshiis,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka NISA. Ciidanka hay’adda NISA oo door weyn ku leh gulufka dagaal ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab ayaa sidan oo kale dhawaan howlgal qorsheysan ku dilay labo horjooge oo sare oo ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab. Howl-galkaas oo ka dhacay degmada Jilib ayaa lagu beegsaday Cabdullaahi Cismaan Maxamed, oo magaciisa afgarashadu ahaa Injineer Ismaaciil iyo Cabdikariin Maxamed Xersi (Qoorleex), kuwaas oo ka mid ahaa maskaxda hawl-gallada khatarta badan ee kooxda. Horjooge Injineer Ismaaciil waxa uu ka mid ahaa horjoogeyaasha ugu sarreeya uguna khatarta badan kooxda, isaga oo ahaa horjoogaha iyo maskaxda qaybaha qaraxyada, maleeshiyaadka ay ugu yeeraan Amniyaadka iyo qeybta Al-Kataib. Injineer Ismaaciil oo ka mid ahaa horjoogeyaasha sida gaarka ah loogu doonista badnaa cadowga ayaa madaxii waxa uu saarnaa lacag dhan 5 milyan oo doollar. Sidoo kale waxa uu door weyn ku lahaa abaabulka qaraxii 14-kii October iyo qaraxyo kale oo badan oo lagu beegsaday hantida iyo dhiigga shacabka Soomaaliyeed. Dhanka kale, horjooge Cabdikarin Maxamed Xersi (Qoorleex), oo isna ka tirsanaa qeybta marin-habaabinta kooxda Al-Shabaab, ayaa si gaar ah u qaabilsanaa deegaannada Jubbooyinka. Howl-galkaas oo ahaa mid bartilmaameed ah oo si heer sare ah loo qorsheeyay ayaa u dhacay si guul ah, waxaana lagu soo afjaray halisii iyo dhibaatooyinkii ay horjoogeyaashan ku hayeen ummadda Soomaaliyeed. The post Sidee loo khaarijiyay madaxii maaliyadda gobolka Banaadir ee Al-Shabaab? appeared first on Caasimada Online.
  2. ​Muqdisho, Febaraayo 05, 2026: Xukuumadda Federaalka ah ee Soomaaliya ayaa maanta si rasmi ah u bilowday qorshe ballaaran oo lagu fulinayo awaamiirtii ka soo baxday Madaxweynaha Jamhuuriyadda, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, taas oo ku aaddanayd in mudnaanta kowaad ee shaqada dawladda loo weeciyo gurmadka abaaraha dalka ka jira. ​Tallaabadan ayaa dabo socota booqashadii shalay Madaxweynuhu ku tagay Xarunta Gurmadka Degdega ah ee Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka (SODMA). Madaxweynaha oo ka jawaabayay xaaladda halista ah ee abaarta, taas oo gaartay heer laga cabsado inay macluul isu beddesho, ayaa faray dhammaan hay’adaha dawladda inay gurmadka shacabka ka dhigaan shaqadooda ugu horraysa. ​Xukuumadda ayaa maanta dhaqangelisay amarka Madaxweynaha ee ku saabsanaa in gebi ahaanba canshuurta laga dhaafo deeqaha iyo adeegyada loogu talagalay gurmadka abaaraha ee dalka soo galaya. Hay’adaha maaliyadda iyo kuwa amniga ayaa la faray inay fududeeyaan socodka gargaarka, si loo dedejiyo gaarsiinta shacabka tabaalaysan ee ku sugan degaannada ugu daran ee ay abaartu saamaysay. ​Dhaqdhaqaaqan degdega ah ee ay xukuumaddu ku fulinayso amarka Madaxweynaha ayaa ujeeddadiisu tahay in la iskudubbarido dadaallada ganacsatada, hay’adaha samafalka, iyo saaxiibada caalamiga ah, si looga hortago masiibo bani’aadannimo oo ka dhalata nabaadguurka iyo barakaca baahsan ee dalka ka jira. Source: goobjoog.com
  3. ​Ciidanka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka ee NISA ayaa sheegay in ay dileen Axmed Dhubbad Xiddig, oo loo yaqaannay Sheekh Aadan-Dheere. Horjoogahan oo kooxda Shabaab u qaabilsanaa dhinaca maaliyadda ee gobolka Banaadir ayaa lagu dilay hawlgal gaar ah oo qorshaysnaa oo ka dhacay degaanka Daniga Baaloow oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose, taariikhdu markay ahayd 27kii Janaayo. Hawgalkan oo ay fuliyeen ciidanka sida gaarka ah u tababaran ee Gaashaan ayaa yimid ka dib markii ay dul tageen guri uu ku dhuumanayay horjoogaha, halkaas oo uu iskudayay inuu dagaal kala horyimaado ciidamada balse ugu danbayn ay halkaas ku toogteen. Axmed Dhubbad Xiddig waxa uu kooxda Shabaab ku biiray sanadkii 2008dii, isagoo muddo dheer ku dhex jiray falalka baadda iyo boobka hantida dadweynaha, wuxuuna hore wakiil uga soo noqday dhinaca lacag-ururinta ee gobollada Mudug, Galgaduud, Hiiraan iyo Shabeellaha Hoose. ​Ciidanka NISA oo muddo dheer ku raadjoogay ninkan ayaa ugu danbayn ku guulaystay in ay dilaan. Source: goobjoog.com
  4. Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiiradda Xukuumadda Soomaaliya ayaa kulankoodii maanta kaga hadlay xaaladda daran ee abaaraha dalka ka jira, waxa ayna soo saareen baaq qaran oo ku socda bulshada Soomaaliyeed iyo beesha caalamka. Kulanka oo uu shir guddoomiyay Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa warbixin ka dhagaystay Wasiirka Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha, Maxamuud Cabdiraxmaan. Sida lagu xaqiijiyay warbixinta, abaartu waxay saameysay in ka badan 74 degmo, ku dhowaad 4.8 milyan oo qof. Sidoo kale waxa barakacay in ka badan 200,000 qof, halka in ka badan laba milyan oo xoolo ahna ay si ba’an u saameysay abaartu. Arrintan ayaa si toos ah u halis gelisay amniga nolosha, cunnada, iyo maciishadda shacabka Soomaaliyeed. “Golaha Wasiirradu waxa uu baaq qaran u dirayaa dhammaan shacabka Soomaaliyeed, beesha caalamka, hay’adaha samafalka, iyo saaxiibada caalamiga ah si ay si mug leh uga jawaabaan baahiyaha bani’aadannimo ee ka dhashay abaarta.” Hoos ka aqriso qoraalka oo dhameystiran: Baaqa xukuumadda Golaha Wasiirrada Soomaaliya oo maanta yeeshay kulankiisii caadiga ahaa, isla markaana si qoto dheer u falanqeeyey warbixinta xaaladda abaarta ee ay soo bandhigtay Wasaaradda Qorsheynta iyo hay’adaha kale ee ay khuseyso. Warbixintu waxay muujisay in abaartu ay sabab u tahay yaraanta ama maqnaanshaha roobabkii deyrta, taas oo keentay saameyn baaxad leh oo ku dhacday nolosha dadka, iyo xoolaha. Sida lagu xaqiijiyay warbixinta, abaartu waxay saameysay in ka badan 74 degmo, ku dhowaad 4.8 milyan oo qof, iyadoo ay barakaceen in ka badan 200,000 qof, halka in ka badan laba milyan oo xoolo ahna ay si ba’an u saameysay. Arrintan ayaa si toos ah u halis gelisay amniga nolosha, cunnada, iyo maciishadda shacabka Soomaaliyeed. Kadib gorfeyn qoto dheer, Golaha Wasiirradu waxa uu si cad u qeexay in xaaladda abaartu ay gaartay heer aad u daran oo u baahan gurmad heer Qaran ah, isku-duubni, iyo jawaab mideysan oo heer dowladeed iyo mid bulsho leh. Golaha Wasiirradu waxa uu adkeeyay in abaartu tahay arrin mudnaan qaran leh, loona baahan yahay in si wadajir ah loola tacaalo. Sidaas darteed, Golaha Wasiirradu waxa uu baaq qaran u dirayaa dhammaan shacabka Soomaaliyeed si ay uga qeybqaataan gurmadka, is-garab istaagga, iyo taakuleynta dadka walaalahood ah ay abaartu saameysay; sidoo kalena, waxey baaq caalami ah u jeedinayaan beesha caalamka, hay’adaha samafalka, iyo saaxiibada caalamiga ah si ay si mug leh uga jawaabaan baahiyaha bani’aadannimo ee ka dhashay abaarta. Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamze Cabdi Barre, ayaa faray dhammaan hay’adaha ay quseyso arrinta abaartu, gaar ahaan hay’adaha fulinta iyo kuwa gargaarka, in ay xoojiyaan dadaallada gurmadka ah; mideeyaan qorsheyaasha iyo howlgalka; isla markaana ay mudnaanta koowaad siiyaan badbaadinta shacabka Soomaaliyeed ee ay abaartu saameysay. Xukuumaddu waxa ay mar kale ku celinaysaa go’aankeeda ah in ay si buuxda uga go’an tahay wax ka qabashada abaarta, iyadoo kaashanaysa shacabka Soomaaliyeed iyo saaxiibada caalamiga ah, si loo yareeyo saameynta musiibadan loona badbaadiyo nolosha iyo mustaqbalka dadka Soomaaliyeed. The post DF oo soo saartay baaq qaran oo ku socda beesha… appeared first on Caasimada Online.
  5. ​Baydhabo | 5 Febraayo 2026 – Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa muujiyay walaac aad u xooggan oo ku aaddan dagaalka labadii maalin ee u danbeeyay ka socday magaalada Baydhabo, kaas oo u dhexeeya dhinacyada isku haya siyaasadda Koonfurgalbeed. Goluhu wuxuu tilmaamay in colaaddani ay khatar toos ah ku tahay nolosha shacabka, hantidooda, iyo wadanoolaanshaha bulshada. Goluhu wuxuu carrabka ku adkeeyay in xiisaddan ay salka ku hayso firaaq sharci oo ka dhashay markii uu dhammaaday muddaxileedka maamulka Koonfurgalbeed, iyadoo aan la helin sharciyad lagu cusboonaysiiyay. Arrintan ayaa keentay in maamulku uu noqdo mid nugul oo ku tiirsan Villa Somalia. Qoraalka ayaa lagu dhaleeceeyay Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya, iyadoo lagu eedeeyay inay ka gaabisay mas’uuliyaddii dastuuriga ahayd ee ka saarnayd ilaalinta nidaamka dawladnimada. Goluhu wuxuu walaac ka muujiyay aamusnaanta dawladda, taas oo ay ku sifeeyeen mid muujinaysa jihada khatarta ah ee uu dalku u socdo haddii aan xal degdeg ah la helin. ​ Golaha Mustaqbalka wuxuu aaminsan yahay in jidka keliya ee looga bixi karo hubanti-la’aanta siyaasadeed iyo colaadda ay tahay: ​- In la qabto doorasho loo dhan yahay, oo hufan, isla markaana lagu heshiiyay. ​- In wadahadal lagu dhammeeyo khilaafaadka halkii loo adeegsan lahaa ismaqnuunin siyaasadeed. ​- Ugu danbayn, Goluhu wuxuu hoosta ka xariiqay in xasilloonida dalku ay ku xiran tahay dhowrista sharciga iyo badbaadinta nolosha muwaadiniinta. Source: goobjoog.com
  6. Golaha wasiirrada Puntland oo maanta uu shir guddoomiyay madaxweyne Deni ayaa soo saaray go’aanno la xiriira abaarta ba’an ee jirta deegaannada Puntland. Goluhu wuxuu go’aamiyay in cashuur la’aan laga dhigo calafka xoolaha iyo galleyda Puntland la soo geliyo inta lagu jiro xaaladda abaarta, iyada oo ganactasada lagu booriyay in ay dhimaan sicirka. Sidoo kale golaha wasiirrada Puntland ayaa go’aamiyay in ceelasha biyaha laga dhigo lacag la’aan, iyado oo dowladdu kabayso ceelasha, islamarkaana waxaa loogu baaqay booyadaha in ay dhimaan qiimaha biyaha. Puntland waxay mamnuucday kaamamka barakacyaasha ee ban-ka-oodka ah, waxaana la faray cidda ay quseyso in dadka gargaarka loogu geeyo goobaha ay degan yihiin. Puntland waxay ugu baaqday jaaliyadaha dibadda, ganacsatada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada in ay ka qaybqaataan gurmadka dadka abaartu saamaysay. PUNTLAND POST
  7. Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Mustaqbalka Soomaaliya ayaa bayaan adag kasoo saaray dagaalka labadii maalmood ee u dambeeyay ka socday magaalada Baydhabo ee xarunta maamulka Koonfur Galbeed. Golaha ayaa walaac xooggan ka muujiyay dagaalkan oo sababay khasaare kala duwan, wuxuuna si cad u sheegay in xalka arrinta Baydhabo ka dhacday ay tahay in doorasho si degdeg ah loo qabto. “Goluhu wuxuu xasuusinayaa in muddadii sharciga ahayd ee maamulka Koonfur Galbeed ay dhammaatay, isla markaana aysan jirin sharciyad lagu cusboonaysiiyay muddo-xileedka. Arrintan waxay maamulka gelisay firaaq sharci, nuglaansho siyaasadeed iyo ku-tiirsanaan Villa Soomaaliya,” ayaa lagu yiri bayaanka kasoo baxay Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed. Sidoo kale, Golaha ayaa Dowladda Federaalka Soomaaliya ku eedeeyay inay dayacday mas’uuliyaddii dastuuriga ahayd iyo xilkii ka saarnaa ilaalinta nidaamka dowladnimo iyo kala dambeynta sharciga, taas oo ayandarro uu ku tilmaamay goluhu. “Waxaa walaaca Golaha sii xoojinaya aamusnaanta dowladda federaalka ee ku aaddan dagaalka labadii maalmood socday, taasoo tilmaam ka bixinaysa jihada uu dalku aadi karo, haddii aan heshiis la gaarin ka hor inta uusan dhammaan muddo-xileedka Baarlamaanka iyo Madaxweynaha.” Hoos ka aqriso bayaanka oo dhameystiran: Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu walaac xoogan ka muujinayaa dagaalka labadii maalin ka socday magaalada Baydhabo, caasimadda ku-meel-gaarka ah ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed. Colaaddu waxay halis toos ah ku tahay nolosha muwaadiniinta, waxay burburinaysaa hantida danta guud iyo tan shacabka, waxay dhaawacaysaa wada-noolaanshaha bulshada, waxayna si weyn u wiiqaysaa kalsoonidii dadweynaha ee hay’adaha dowliga ah. Xiisaddani waxay kusoo beegmaysaa xilli dalka uu wajahayo abaar ba’an, khataro amni oo ay ka mid tahay argagixiso, iyo hubanti-la’aan siyaasadeed. Goluhu wuxuu xasuusinayaa in muddadii sharciga ahayd ee maamulka Koonfur Galbeed ay dhammaatay, isla markaana aysan jirin sharciyad lagu cusboonaysiiyay muddo-xileedka. Arrintan waxay maamulka gelisay firaaq sharci, nugayl siyaasadeed iyo ku-tiirsanaan Villa Soomaaliya. Golaha Mustaqbalka Soomaaliya wuxuu aaminsan yahay in jidka keliya ee Koonfur Galbeed uga bixi karto hubanti-la’aanta sharci iyo nuglaanta siyaasadeed ay tahay qabashada doorasho loo dhan yahay, daahfuran, isla markaana lagu heshiiyo. Waxaa ayaandarro ah in dowlada Federaalka ay dayacday mas’uuliyadii dastuuriga ahayd iyo xilkii ka saarnaa ilaalinta nidaamka dowladnimo iyo kala dambeynta sharciga. Waxaa walaaca Golaha sii xoojinaya aamunsnaanta dowlada federaalka ee ku aaddan dagaalka labadii maalin socday, taasoo tilmaam ka bixinaysa jihada uu dalku aadi karo, haddii aan heshiis la gaarin ka hor inta uusan dhamaan muddo xileedka Baarlamaanka iyo Madaxweynaha. Soomaaliya kama gudbi karto colaadda, abaarta, iyo nuglaanta dowladnimo inta muran siyaasadeed lagu xallinayo is-maqnuunin. Xasiloonidu waxay ku dhisan tahay sharciyad, wadahadal, iyo ilaalinta nolosha shacabka. The post Golaha Mustaqbalka oo war culus kasoo saaray xiisadda Baydhaba, sheegay in Lafta… appeared first on Caasimada Online.
  8. Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Puntland ayaa maanta ku dhawaaqay in canshuur dhaaf loo sameeyay calafka xoolaha iyo galleyda Puntland la soo geliyo, xilli Madaxweynaha Soomaaliya uu soo saaray go’aan canshuur dhaaf looga dhigayo deeqaha iyo dhammaan adeegyada loogu talagalay gurmadka abaaraha ee dalka soo galaya. Sidoo kale, golaha ayaa go’aamiyay in ceelasha biyaha dadka looga dhigo lacag la’aan inta lagu jiro abaaraa, iyadoo maamulka uu sheegay inuu kabayo ceelasha inta lagu jiro xaaladdan. Ganacsatada calafka keenta ayaa lagu booriyay in sicirka calafka iyo gelleya ay dhimaan, iyadoo booyadlaydana la faray in ay dhimaan qiimaha biyaha. “Waxaa la joojiyey samaynta kaamamka Barakacayaasha ban-ka-oodka ah, waxaana la faraya laamaha ay khuseyso in la burburiyo kuwa sida khaldan u samaysmay. Dadkana loogu geeyo gargaarka goobaha ay degan yihiin,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Golaha Wasiirrada Puntland. Go’aankan ayaa imanaya saacado kadib markii Madaxweynaha Soomaaliya uu amray hay’adaha maaliyadda dalka in canshuuraha laga dhaafo deeqaha iyo dhammaan adeegyada loogu talagalay gurmadka abaaraha ee dalka soo galaya. Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ugu baaqay dhammaan mas’uuliyiinta, ganacsatada Soomaaliyeed, hay’adaha samafalka iyo saaxiibada caalamiga ah in loo midoobo gurmadka shacabka Soomaaliyeed ee wajahaya duruufaha nololeed ee ay sababtay abaarta dalka ku dhufatay, si looga hortago saamaynta bani’aadannimo ee ka dhalan karta. Sidoo kale, wuxuu faray dhammaan hay’adaha dowladda inay mudnaanta koowaad siiyaan badbaadinta shacabka tabaalaysan. Hoos ka aqriso bayaanka Golaha Wasiirrada Puntland: Madaxweynaha Dowladda Puntland, Mudane Siciid Cabdullaahi Deni oo uu weheliyo Madaxweyne Ku-xigeenka Dowladda Puntland, Mudane Ilyaas Cismaan Lugatoor, ayaa Shir-guddoomiyeey Shirka Golaha Wasiirada oo todobaadkan laga soo saaray go’aamo loogu gurmanayo dadka ay Abaartu sameysay. Kadib markii uu Goluhu warbixin ku saabsan xaaladda Biyaha iyo Abaarta ee Puntland ka dhegaystay Wakaaladda Horumarinta Biyaha ee Puntland, wuxuu Goluhu go’aamiyey:- Goluhu wuxuu go’aamiyey in 3-da Bilood ee Abaartu Jirto in Cashuur la’aan laga dhigo Calafka Xoolaha iyo Galleyda Puntland la soo geliyo, iyadoo ganacsatada Calafka keentana laga boorinayo in sicirka calafka iyo gelleya ay dhimaan. Goluhu wuxuu go’aamiyey in Ceelasha Biyaha dadka looga dhigo lacag la’aan (Bilaash) inta lagu jiro abaarata, Dowladdauna ay kabayso Ceelasha inta lagu jiro xaaladdan. Waxaaana lagu boorinayaa Booyadlada in ay iyana dhimaan qiimaha Biyaha. Waxaa la joojiyey samaynta kaamamka Barakacayaasha ban-ka-oodka ah, waxaana la faraya laamaha ay khuseyso in la burburiyo kuwa sida khaldan u samaysmay. Dadkana loogu geeyo gargaarka goobaha ay degan yihiin. Ugu danbeyn Goluhu wuxuu ugu baaqaya Jaaliyaddaha dibedda, ganacsatada iyo qeybaha kala duwan ee bulshada in ay si mug leh uga qayb-qaybataan gurmadka dadka Abaartu saameysay. The post Kadib go’aankii kasoo baxay madaxweyne Xasan Sheekh, Puntland oo ku dhawaaqday… appeared first on Caasimada Online.
  9. ​Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Soomaaliya, Mudane Cabdisalaan Cali, ayaa maanta magaalada Qaahira kulan wadatashi ah kula yeesha dhiggiisa dalka Masar, Mudane Badr Abdelatty. Kulankan ayaa lagu lafaguray yoolka xiriirka taariikhiga ah iyo iskaashiga istaraatiijiyadeed ee ka dhexeeya labada dal ee walaalaha ah. ​Intii uu socday kulanka, labada wasiir waxay diiradda saareen xoojinta xiriirka labageesoodka ah iyo iskuduubnida laga leeyahay arrimaha gobolka ee taagan. Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Masar ayaa mar kale ku celiyay mowqifka adag ee dalkiisu ka joogo taageerada midnimada, madaxbannaanida, iyo dhowrista bedka dhulka ee Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Soomaaliya. ​Sidoo kale, labada mas’uul ayaa isla qaatay muhiimadda ay leedahay in kor loo qaado dadaallada wadajirka ah ee lagu horumarinayo nabadda, amniga, iyo xasilloonida Gobolka Geeska Afrika. Socdaalkan iyo wadahadalladan heerka sare ah ayaa muujinaya kalsoonida iyo garab-istaagga ka dhaxeeya Muqdisho iyo Qaahira, iyadoo la xoojinayo iskaashiga dhinacyada badan leh ee ka qeybqaadanaya horumarka gobolka. Source: goobjoog.com
  10. Madaxweyne ku-xigeenka JSL ahna ku-simaha Madaxweynaha Maxamed Cali Aw Cabdi iyo wafti u hogaaminayo ayaa maanta safar shaqo ugu baxay magaalada Berbera ee xarunta gobolka Saaxil. Madaxweyne ku-xigeenka JSl ayaa galabta soo xidhi doona Tartanka Kubadda Cagta ee koobka Horyaalka Horyaalada Somaliland oo ka socday Magaalada Berbera. Madaxweyne ku-xigeenka JSL ahna ku-simaha Madaxweynaha iyo waftiga u hogaaminayo ayaa soo dhawayn loogu sameeyey Deegaannada u dhaxeeya Hargaysa ilaa Berbera. Qaran News
  11. Hordhac Sannadkii tagay ee 2025 iyo sannadihii ka horreeyay meelo badan oo Soomaaliya ka tirsan, waxaa ka taagnaa aanooyin qabiil kuwaas oo qasaare nafeed iyo mid hantiyeed geystay. Sida uu Raadiyaha Ergo qorayo, billawgii sanadka 2025 waxaa xaafadda Ceejiye ee ku taalla Shabeellada Dhexe waxaa ka qaxay qoysas beeraley iyo xooladhaqato iskugu jirta oo kor u dhaafaya 400 sababo la xariira aano qabiil. Sida hay´adda Reliefweb ay ku warbixinayso, 250,000 oo qof ayaa barakacay aanooyin qabiil oo dhacay dartood intii u dhaxeysay bisha Janaayo sanadkii 2024 illaa bisha Febraayo 2025, wax ka badan 600 oo qofna waa ku dhinteen. Tirada iska-hor-imaadyada beelaha waxay ka korartay 90 sannadkii 2023 oo waxay gaareen 168 dagaal sannadkii 2024, gaar ahaan gobollada Gedo, Jubbada Hoose, iyo Shabeellaha Dhexe, halkaas oo tabashooyin taariikhi soojireen ah, tartan kheyraad, iyo loollanka siyaasadeed ay sii hurinayaan rabshadahaan. Dhanka kale, bartamaha Soomaaliya ayaa iyaguna qeyb ka ah meelaha laga soo wariyay dhacdooyin murugsan oo ay sababeen aanooyinka qabiil. Bishii Oktoobar ee 2025 waxay Soomaali badan ka naxeen dhacdadii ka dhacday degaanka Xiindheere ee gobolka Galgaduud, halkaas oo ay maleeshiyo beeleed hubaysan ay nafta ku dhaafiyeen hooyo iyo saddexdeeda gabdhood. Waxaa, dhanka kale, xusid mudan in aano qabiil ee ka taagnayd degmada Wanlaweyn ee Shabeellaha Dhexe ay sababtay in nolosha lagu gubo nin waalnaa. Arrintan qariibka ahna waxay qeyb ka ahayd dhacdooyinka murugsan ee laga diiwaangaliyay aanooyinka qabiil ee Soomaaliya ka taagan. Qeybaha hoose ee maqaalka waxaan kaga hadli doonnaa sababta xal waara loogu heli la’yahay iyo sida ay ahaayeen anooyinka qabiileed innaggoo ka eegayna waqtiyadii kala duwanaa ee nolosha Soomaalida. Raacatadii Hore Soomalida iyo Aanooyinka Qabiil Si loo fahmo aanooyinka qabiil ee Soomaaliya, waxaa muhiim ah in wax laga fahmo raacatadii hore ee Soomaalida iyo qaabdhismeedkoodii nololeed ee baaddiyaha ka jirtay. Soomaalidii hore ee miyiga degganaa, waxay u deganaayeen si reero ah oo tolba kan ku dhow ayay isu weheshan jireen. Qaabdhismeedkooda sidaas ah ayay misana ku kala filiqsanaayeen degaanno kala duwan. Dhulka ay degganyihiin waxa uu ahaa dhul oomane ah oo ay daaqa iyo biyuhuba ku yar yihiin. Noloshoodu waxay ku xirnayd dhaqashada xoolaha ee geela iyo arigu ay ugu horreeyaan. Raacatadaas xooladhaqatada ahi inay noloshoodu barwaaqo noqoto ama noqoto mid abaaraysan, waxay ku xiran tahay afarta xilli ee sanadka ee kala ah: deyr, jiilaal, xagaa iyo gu’. Kaliya aayaha nololeed kuma xirna afartaa xilliyood e, sidoo kale waxay go’aamisaa habdhaqankooda iyo dabeecaddooda. Tusaale, xilliyada guga ee dhulka roobsaday oo daaqa iyo biyuhu meel walbo yaallaan, qofka raacatada ahi waa mid deggan oo noloshiisu waxay ku suntan tahay barwaaqo iyo nabad. Guurguurid badan ma jirto iyo dhul la soo sahmiyo maadaamaa uu reerku barwaaqaysan yahay oo dhaqanyahay. Jiilaalku waa xilli abaar darani ay jirto maadaama dhulku biyo gurayo oo daaq iyo biyo helistoodu ay adagtahay. Xilligan raacatada Soomaaliga ahi waxay uga dhigantahay waqti ku astaysan musiibo iyo guurguur badan, maadaamaa uu baadka iyo biyuhuba aysan jirayn waqtigaan. Si uu isu bixiyo qofka xoolaraacatada ah, wuxuu ku qasban yahay inuu dhul kale soo sahmiyo oo ka barwaaqaysan degaanka saldhigga u ah. Ilaa uu ka helo dhul nimco ceegaagto oo reerka uu dajin karo, sidaas ayuu u sahminayaa dhul daaqsin leh. Nafsadda qofka xoolaraacatada ahi xilligani waa mid aan xasilloonayn. Raacatadu noloshooda miyiga ah sidaas ayay u aalli jirtay, oo dagaalka iyo colaadda reeraha ka dhex dhalata inta badan waxay salka ku heysaa daaq, biyo iyo dhul. Dagaallada reeraha qabiileed u dhexeeyaa wuxuu salka ku hayaa loollanka kheyraadka kala duwan ee nolosha qofka miyiga ku nool muhiimka u ah. Waxyaabaha sababi jiray colaadahana waa biyo yaraanta, dhul daaqsinta iyo in la isku qabsado cidda dhulkaan iska leh oo dagaysa. Waxyaabaha kale ee dhimbisha colaadeed hurin jiray waxa ka mid ah xoolaha geelaha ah ee la kala dhici jiray. Nolosha miyiga markii la joogo, qofka xoolaha reerka kale soo dhacaa waxaa loo arki jiray nin rag ah oo geesi geesi dhalay ah. Maadaama uusan jirin sharci dawladeed iyo nidaam adag oo kala danbayn leh, in xoolaha la iska kala dhaco waxay ahayd arrin fudud oo markii la rabo lagu kaco. Wejiga Cusub ee Aanada Qabiil iyo Billawgii Dawladnimada Soomaaliya Soomaalidu markii ay dhabbaha dawladnimada cagta la heshay, waxaa isbaddel badan ku yimid habnololeedkii baaddiyaha ka jiray iyo si guud ba nolosha Soomaalida kale. Dadkii miyiga ku dhaqnaa waxay u soo rati rarteen magaalada maadaama uu waa´ cusub u beryay. Waxay sidoo kale magaalkii u soo rareen qabyaaladdii baaddiyaha ee abaartu ku dillootay. Nidaamkii dawladnimada ee markaas curdinka ahaana waxaa lagu salleeyay dhaqankii geeljirnimada ahaa ee nolosha baaddiyaha ka jiray, oo dawladnimadii markaa la yabyabayay ayaa lagu astaameeyay hal Maandeeq la yiraahdo. Arrintani waxay sababtay in dawladdii loo arko xoolo reer uu leeyahay oo xero ugu oodan, waxay na baddashay daaqii iyo biyaha ee qabiillada kale duwan isku dagaalli jireen. Caqliyadda sameysantay ayaa ahayd in dawladnimadii Soomaalidu u aragto hal geel ah oo reer meel u taal, aysan caqligal ahayn inuu reer kale la wadaago oo ay caanaha ka maashaan. Tanina waxay keentay in reer kastaba uu dawladda u arko hanti iyo xoolo uu isagu leeyahay. Hashii Maandeeq ahayd Soomaalida waa u qeybsami wayday, waxayna keentay in qabiillo aanan dawladda booskoodii ka helin ay dagaal iyo qas abuuraan. Dawladnimaduna waxay qayb ka noqotay waxyaabaha ay qabiilladu isku collaystaan oo aanooyinka qabiil ay inta badan ka dhashaan. Haddii shalay baaddiyaha duurkiisa la isku ceyrsanayay iyadoo xoolo ama dhul daaq iyo biyo leh la isku heystay, maanta waxaa la isku heystaa aaway kursiga uu reerkeennu dawladda ku lahaa. Aafadan Soomaalida ku habsatay waxay aad u sii xidideysatay jeerkii ay dawladdii kacaamiga ahayd talada dalka gacanta ku dhigtay, oo dawladnimadii qabyaaladeysay. Askartii dalka maamulaysay waxay sii xoojiyeen qabyaaladdii, iyagoo si caadi ah u dhaqangaliyay nidaamkii geeljirnimada ee duurka baaddiyaha ka jiray ee dhaca iyo boobku astaanta u ahayd. Waxay keeneen inay qolana aysan qayb ku yeelan hay´adihii dawladda oo laga qadiyo, halka reero qaar ahna ay waxay doonaan helayeen. Taasi waxay keentay in xukuumaddaas si adag looga soo horjeesto, maadaama oo lagu qanci waayay sidii ay wax u maamulaysay, dalkana uu ka dillaacay cudurkii dagaallada sokeeye ee weliba aafeeyay habsamisocodkii dawladnimada. Kooxihii jabhadaha ahaa, iyana, waxay qeyb weyn ka qaateen inay cirka isku sii shareeraan aanooyinka qabiil maadaama ay si gaar ah u beegsanayeen reero ay si gaar ah isku hayeen. Markii dawladdii la riday waxay fursad ka dhex arkeen nidaam-la’aantii dalka ka dhacday, taas na waxay fududaysay in qofkii qof ama qabiil ciil iyo caro u qabay, uu qoriga u qaato si uu uga aarsado. Sidoo kale, waxaa dadka laga dhacayay hantidooda nuuca ay doontaba ha noqotee. Rajiimkii kacaanka ee dalka ka talinayay muddada 20ka sano iyo kooxihii jabhadaha ahaa ee ka danbeeyay waxay geysteen falal aano ah, oo ay ku bartilmaamaydsanayaan qabiillo gaar ah, waxayna qeyb ka noqotay arrintan waxyaabaha sii kala fogeeyay bulshada Soomaalida ah ee wada degta. Boogaha Aanada oo Aan la Dawayn Waxyaabaha sii hurinaya dhimbisha colaadeed ee qabiillada walaalaha ah, waxaa ugu weyn, tabashooyinka iyo dhaawacyada colaadaha ka dhasha dagaalladii ahliga ahaa ee Soomaalida ka dhex dhacay, welina ka jira. Arrintani waxay sii hurinaysaa colaadda ka dhexaysa qabiillada Soomaalida maadaama cuqdad la isku qaadayo. Dagaalladii sokeeye ee dalka ka dhacay waxaa xadgudubyo loo geystay dad Soomaaliyeed oo qabiillo gaar ah ka tirsan, wali na lama xalin dhibaatadii maalinkaas dhacday. Carruur iyo cirroolaba waxay ku baxeen gacmihihii dagaal-oogayaasha ka dhex dagaallamayay magaalooyinka. Xamar iyo magaalo kastaba waxay u kala xirneyd qabiillo isku heysta anigaa dalka ka talinaya iyo ka talin maysid. Qabqablayaashii xasuuqyadii la ogaa Xamar ka geystay cid maxkamad ku soo saartay ama ku eedaysay xadgudubyadii ay geysteen ma jirto. Xeerka iyo sharcigu wuxuu kala xadeeyaa bulshooyinka wada deggan, la’aantiisa waxay ka dhigan tahay in qabiilba qabiilka kale ee uu colaadda u hayo, in uu seefta ka aslo. Tabashooyinkaas aan waxba laga qaban inta is uruursadaan ayay cirka isku sii shareeri doonaan, waxay na kicinaysaa foolkaano ay cid kastaba ku gubanayso. Reeraha Soomaalida ah markii ay colaad soo kala dhexgasho, waxaa inta badan garta gali jiray oo arrimaha la isku heysto kala xallin jiray nabadoonnada iyo ugaasyada, waliba si lillahi ah oo aan laqdabo ku jirin ayay xalka u goyn jireen. Arrintani waxay kaalin lixaad leh ka qaadatay dadaallada lagu doonayo nabadda iyo dib-u-heshiisiinta qabiillada. Sida uu hoggaanku faasid u noqday oo musuqa u barteen ayay nabadoonnadiina isku baddeleen, oo waxay noqdeen kuwo bariiskooda ka dhacsada dagaallada iyo colaadaha u dhaxeeya qabiillada. Inuu dil iyo dagaal dhaco waxay ka dhex arkeen dantooda oo waxay billaabeen in diyada iyo magta la kala qaadanayo uun kaliya ay eegtaan. Tani waxay keentay inaysan xallinta colaadaha aysan si dhab ah u galin maadaama dagaalkaas iyo colaadahaas ba ay faa’iido dhaqaale ka helayaan. Arrintani waxay sababtay uun inay colaaduha sii socdaan. Source: goobjoog.com
  12. Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi hosts Israeli Foreign Minister Gideon Sa’ar in Hargeisa, Jan. 6, 2025. Credit: Israeli Ministry of Foreign Affairs. The East African nation is rich in minerals, oil, gas, marine products, agriculture and energy, President Abdirahman Mohamed Abdullahi says. The East African nation is rich in minerals, oil, gas, marine products, agriculture and energy, President Abdirahman Mohamed Abdullahi says. A “partnership agreement” between Israel and Somaliland is expected soon, Republic of Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi told Reuters. “At the moment, there is no trade, and there is no investment from Israel,” Abdullahi said via video from Dubai on Tuesday. “But we are hoping 100% for their investment, their trade, and hopefully we will engage with the business people and the government of Israel soon.” He continued, “Somaliland is a very rich country in resources—minerals, oil, gas, marine, in agriculture, energy and other sectors. … We have meat, we have fish, we have minerals, and [Israel needs] them. So trade can start from these main sectors … , the sky is the limit.” In return, Abdullahi said, Somaliland would seek access to Israeli technology and perhaps military cooperation. On Dec. 26, Israel became the first country to recognize the African nation’s independence. Somaliland, which lies on the shores of the Gulf of Aden in the Horn of Africa, has functioned as an independent democracy for decades since breaking ties with Somalia. Abdullahi also told Reuters that he had accepted an invitation to visit Israel from Prime Minister Benjamin Netanyahu, but a date has not yet been set. Israeli Foreign Minister Gideon Sa’ar visited Somaliland on Jan. 6. The Somaliland president conveyed his gratitude for recognition by Israel, expressing hope that others would join as well, “including our neighbors, maybe even Somalia, Djibouti, Turkey, Saudi Arabia, Egypt and all other countries in the United Nations,” Reuters cited him as saying. Source JNS Qaran News
  13. Maamulka Koonfur Galbeed ayaa shaaciyay in uu soo afjaray oo ka adkaaday ciidamadii ilaa shalay kula dagaalamayay xaafado ka mid ah magaalada Baydhabo. Wasiirka warfaafinta maamulka Koonfur Galbeed Maxamed Ibraahim Bilaal oo goordhaweyd shir jaraa’id ku qabtay Baydhabo ayaa sheegay in dagaalkii la soo afjatay, islamarkaana magaalada Baydhabo hadda tahay mid degan oo amnigeedu sugan yahay. Ciidamadii ilaa shalay kula dirirayay maagaalada Baydhabo oo qaarkood magaalada ka baxeen ayuu ku tilmaamay kuwa burcad ah oo aan wax siyaasad iyo mucaarad ah ku lug lahayn. Ciidamada maamulka Koonfur Galbeed ayaa gudaha ugalay oo la wareegay guriga wasiirka xannaanada xoolaha Soomaaliya Xasan Eeley oo maanta inta badan uu dagaalku ka socday. Dhanka kale mucaaradka maamulka Koonfur Galbeed oo ku sugan magaalada Muqdisho ayaa mas’uuliyadda dagaalka Baydhabo dusha ka saaray madaxweyne Cabdicasiis Laftagareen. Dagaalka Baydhabo wuxuu sababay dhimasho, dhaawac, burbur hanti iyo barakac, kuwaas oo intooda badan gaaray dad shacab ah oo aan waxba galabsan. PUNTLAND POST
  14. Hordhac Maqaalkan, waxaan kaga warrami doonaa marxalidihii kala geddisnaa ee nolosha Soomaalida soo mara halka ay haweenku kaga jireen iyo si-araggii haweenka loo arki jiray. Waxaan mid mid isku dultaagayaa waqtiyadaas kala duwan ee Soomaalidu soo martay iyo halka nolosha Soomaalidu haweenka kaga jireen. Nolosha Raacatadii Hore iyo Kaalintii Haweenka Xoolaraacatadii hore ee Soomaalida ahayd, habnololeedkooda maalinlaha ah iyo si guud noloshoodaba, waxaa go’aamin jiray degaanka ay ku noolyihiin oo dabiici ahaan ahaa dhul oomane. Afarta xilli ee jiilaalka iyo deyrtu ka mid yihiinna waxay door weyn ka ciyaari jireen noloshooda maadaama ay si weyn ugu tiirsanaayeen. Intooda badan xooladhaqato ayay u badnaayeen oo geela iyo ariga wuxuu halbowle u ahaanoloshooda. Reeraha raacatada ah waxay inta badan u degi jireen si reero reero ah. Qaabdhismeedka noocaas ah wuxuu keeni jiray inay marar badan dagaallo qabiileed la galaan reero kale. Waagii hore, Soomaalidu waxyaabaha ay aad isugu faani jireen waxaa ka mid ahaa dhalmada carruurta. Ninba ninka uu ka carruur iyo xoolo badan yahay, reerkiisa ama qabiilkiisa sharaf ayuu ku dhex lahaan jirey oo waxa ay u arki jireen in uu yahay qof awood iyo sharaf u saaxiib ah oo mararka qaar laga haybaysto. Raggu berigii hore waxa ay ku ducaysan jireen: “Ilaahow ha noo waayin nin rag ah oo ii ciidamiya. Carruurta ay dhalaan, in uu rag ahaado ayay habeen iyo maalin ku ducaysan jireen. Waayo raggu berigaa kaalin muhiim ah ayuu odayga aabbaha ah u buuxin jiray, tanina waxay keentay inuu guursado haween afar ah si uu carruur badan oo waliba rag ah u dhalo. Markii tolka ay qole kale la dagaallamayaan, marka reerka degaan kale loo safrinayo iyo marka xoolaha loo soo dhaaminayo reerka, intaas baarqabka reerka u jooga ayaa lagu tashan jiray. Jacayl gooni ah oo wiilasha u qabeen ma aysan ahayn ee dantooda gaarka ah ayay ka dhex arki jireen. Sababtaas ayaana keentay in odayga reerka uu wiilka jeclaado, markii uu dhashana loo dabbaaldego oo xabbado loo rido. Inanta markii loo yimaaddo, nolosha baadiyaha waxay ka ciidamiso aad bay u kooban yihiin. Hawsha laga rabo uun waxay ku koobnayd, dhisidda aqal Soomaaliga weliba markuu reerku meel salka dhiganayo iyo adeegyada guriga laga qabto oo ay ugu horrayso raashinkarinta. Intaas uun bay door ku leedahay inanta baadiyaha fadhida. Hawlaha inantu qabato raggu faraha lama gali jirin oo waxaa loo arki jiray inay tahay uun shaqo haweenka ay tahay inay qabtaan. Haddii labo reer ay isdagaalaan oo rag la iska dilo, waxaaba mag ahaan loo bixin jiray inanta oo waxay ahayd qalab colaadda lagu demiyo. Nolosha baadiyaha, gabadhu intaas uun bay ka goyn jirtay, tani waxay keentay caqliyadda lagu liidayo inanta, oo odeyga reerka wax qiimo aad u buuran kama uusan dhex arki jirin. “Awal miyay faa’iido lahayd, nin bay berri raacaysaa” ayaa la oran jiray. Degaannada qaarna inanta waxayba u arki jireen, shay baahida looga baxo oo waxaa loo guurin jiray nin oday oo hanti iyo xoolaba leh. Waxa sidaas loo samayn jiray na waxay tahay uun in dhaqaalaha ninkaa gabadha loo dhisay wax laga helo. Dhaqannada noocaas ah weli meelo qaar ah ayuu ku danbeeyaa oo weli xuquuqda iyo ahaanshiyaha gabadha waa la inkiraa. Wax weyn oo micno ah bulshada iyo qoyska uguma fadhin jirin gabadhu, maadaamaa aysan qaban karin shaqooyinka raggu qabto. Xukuumaddii Kacaanka iyo Isbeddelkii ku yimid Sida Haweenka loo Arki Jiray Habkii carruurta loo arki jiray wuxuu isbeddel ku yimid markii uu dadku magaalada u soo qaxay. Isbeddelkani waliba wuxuu cirka isku shareeray markii ay Xukuumaddii Kacaanka ahayd timid, taasoo bilowday inay xaquuqda dumarka ka hadasho. Tallaabadani waxay dhalisay in la arko haween xilal sarsare ka haya dawladda iyo kuwo dhanka tacliinta looga haray. Sidoo kale, Ololihii Horumarinta Reer Miyiga wuxuu keenay in haweenku waxbartaan oo waxay keentay in ragga iyo haweenkuba waxbarashada u sinnaadaan. Xukuumaddii Kacaanka waxay horumar ballaaran ku samaysay waxbarashadii dalka ka jirtay, tanina waxay horseeday in gabadhaha iyo wiilasha ay halka qoys wada dhaleen ay subixii u dareeraan goobaha waxbarashada kala duwan ee jaamacadaha iyo iskuullada. Kacdoonkaan ay dawladdii militariga ahayd ku qaadday dhaqanka Soomaaliga ah, wuxuu keenay in la arko haween nolosha Soomaalida kaalin weyn ku leh oo lagu baxsaday xilliyo qaraar. Tusaalaha aan soo qaadan karo waxaa ka mid ah Dr. Xaawo Cabdi, oo ahayd dhaktarad ay dad badani ku baxsadeen xilligii uu dalku galay dagaalladii Sokeeye. Gurigeedu wuxuu isku baddelay goob lagu xanaaneeyo dhaawacyadii dhibaatadu ka soo gaartay dagaalladii sokeeye, oo waxay xanaanaysay bulsho badan oo Soomaali ahayd ee la tacaalayay xaaladihii murugsanaa ee dalka ka jiray. Sidoo kale, waxaa jirtay haldoorad Caasha Geelle oo iyaduna dadaal xooggan galisay caawinta iyo taakulaynta dadkii ka soo qaxay dagaalladii sokeeye ee Muqdisho iyo gobollada kale ee Soomaaliya ka dillaacay. Waayihii Burburka iyo Halka Inanta Soomaalida ah Nolosha kaga Jiirtay Markii laga soo tago isbaddelkii ku yimid sida haweenka loo arkayay waayihii barismaadka, waayihii burburkana wuxuu qayb ka qaatay isbaddelka ku yimid adduun-aragga inanta Soomaalida. Burburkii markii uu dalku galay, waxaa isbeddel ku yimid noloshii bulshada Soomaalida. Tanina waxay dhashay in doorarkii shaqada ee wiilasha iyo gabdhuhu kala lahaan jireen ay isbeddelaan. Dadku waxay u yara laabteen noloshii baadiyaha oo waxaa hablaha lagu qasbay inay guryaha ka shaqeeyaan, halka wiilashana waxbarashada loo diri jiray. Arrintan labo sababood baa keentay: tan koowaad waxay ahayd, kooxihii islaamiyiinta ahaa ee soo rogay ku dhaqanka shareecada Islaamka iyo fasir khaldan oo ay saareen, kaa oo ka dhignaa inaan haweenka loo oggolayn inay guryaha ka soo baxaan, iyo tan labaad oo ahayd, dagaalladii sokeeye iyo fawdadii dalka ka jirtay inay waalidiintii Soomaalida ku keentay, inay u baqaan gabdhaha yaryar ee ay dhaleen. Iskudarka labadaas arrin waxay keentay in gabdhaha waxbarashada laga joojiyo oo ay guryaha ku sugnaadaan. Dhanka kale, waxaa jiray gabdho ay ku baxsadeen qoysaskoodii Soomaaliya ku sugnaa xilliyadii burburka. Cidda ay gabar dibedda ugu maqan tahay waa ay ka fiicnaayeen cid aan gabar dibedda u jirin, madaama ay reerka xawaaladaha u soo dhigi jireen lacago. Gabdhuhu, badankood, ragga waa ay ka naxariis badan yihiin, oo dibedda markii ay aadaan reero badan ayay biili jireen oo ay wax u qaban jireen, qaarkood na ilmaha qoyska ayay dibadda waxbarasho u geeyn jireen. Dhanka kale, haweenkii Soomaalidu waxay, sidoo kale, qeyb ka ahaayeen dadaalladii dib-u-heshiisiinta ee waqtiyadii burburka socday. Haweenku, berigii hore way adkayd inay qeyb ka ahaadaan geedka lagu hoos qabanayo shir la doonayo in lagu heshiisiiyo labada reer ee is-haya, se waqtiyadii burburka haweenku waxay kaalin muuqda ka geysteen shirarkii dib-u-heshiisiineed ee gudaha iyo dibedda dalka lagu qabtay. Gunaanad Sidaas darteed, haweenku mar kasta waxay ahaayeen udubdhexaadka nolosha Soomaalida, iyaga oo kaalin lagamamaarmaan ah ku lahaa hagidda iyo hagaajinta bulshada Soomaaliyeed. Source: goobjoog.com
  15. Hawlaha gargaarka ee ay wadaan hay’adaha Galbeedka, waxa uu Afrika ka hirgalay lixdamaadkii oo ku suntan, sannad ay dalal badan oo Afrikaan ah gumaystihii Yurub ka qaateen madaxbannaanidooda. Muuq ahaan gumaystuhu meelo badan oo Afrika ah wuu isaga baxay, se wuxuu la yimid siyaasad uu dalalkaas ku sii maamuli lahaa, weliba si aan la dhaaddanayn. Xeeladda uu la yimid waxay ahayd, hawlaha gargaarka ee ay ku andacoodaan inay ku doonayaan fulinta mashaariic horumarineed, si nidaamka dawladnimada Afrika u hanaqaado, oo dalal badan oo Afrikaan ah ay cagahooda ugu istaagaan. Mashaariicdaas waxaa ugu caansanaa mashruucii uu Maraykanku ka hirgaliyay dalal Afrikaan ah oo ay Soomaaliya qeyb ka ahayd, kaasoo loogu yeeri jiray “American Peace Corps”. Laga soo billaabo waqtigaas illaa iyo hadda, Afrika weli gargaarku sidii ayuu ugu socdaa, nidaamkii dawladnimada waa fadhiid oo wax isbeddel la sheegi karo warkoodu waa yaryahay. Bishii Nofeenber ee sannadkii dhammaaday [2025], Aljazeera waxay barteeda Facebook-ga ku baahisay muuqaal warbixineed gaaban oo ay ku dul istaagayso weydiinta ah, MAXAY AFRIKA U NOQOTAY MASRAX DAGAAL oo waliba abaaro, barakac iyo qalaalase siyaasadeed u sii dheertahay. Warbixintan waxay ku soo bandhigtay Aljazeera, inay qaaradda ka dagaallamaan tiro dhan 50 jabhadood oo weli qoryahooda aan dhigin. Dhanka kale, waxay tilmaamaysaa inay qaaraddu noqotay garoon ay ku loollamaan kooxaha hubaysan iyo dhinacyada dawladda. Sida ay warbixintu sheegayso qaaradda dagaallada ka socda waxay barakiciyeen dad gaaraya 44 M, tanina waxay keentay ayay leeyihiin in barakaca dunida ay qaaraddu ka noqoto boqollay dhan 36%. Laga soo billaabo 2023, dagaalka Suudaan ka socda ee u dhwxeeyay dhinacyada jahbadda hubaysan ee RSF iyo ciidamada Suudaan, waxa uu barakaciyay tiro dad gaaraysa 14M oo ay 52% yihiin caruur. Markii qaaradda laga yimaado, warbixinta waxay tooshka ku aadinaysaa xaaladaha murugsan ee Soomaaliya ka jira laga soo billaabo 2009 illaa iyo 2025 iyadoo sheegaysa in tirada barakacu marayo dad gaaraya 4.2M oo 42% ay caruur tahay. Warbixintani, dhanka kale, waxay tibaaxaysaa qalalaasaha siyaasadeed ee dalka ka jira oo ay Alshabaab qeyb ka tahay. Iskudarka foolxumadaas iyo dhacdooyinka murugsan ee qaaraddu la tiicayso, waxay warbixintani ku sababaysay faragalinta shisheeye oo gargaarku qeyb ka yahay iyo musuqyada baahsan ee dalal badanoo Afrikaan ah la daalaadhacayaan. Xaaladdaas murugsan iyo sawirkaas foosha xun ee ay xogtani bixinayso, wuxuu kuu xaqiijinayaa in gargaarku uusan waxba tarin dalal badan oo Afrikaan ah. Dambisa Moyo buuggeeda Dead Aid Why Aid Is Not Working and How There Is a Better Way for Africa,waxay kaga warramaysaa sida uu gargaarku Afrika xal uusan ugu ahayn iyo sida Afrika ay u heli lahayd waddo wanaagsan. Waxay ku tilmaamaysaa dhiganaheedaan, in gargaarku uusan yarayn saboolnimadii Afrika ka jirtay ee u sii xumeeyay xaaladdii murugsanayd ee ay qaaraddu la tiicaysay. Sidoo kale, Dambisa, waxay ku doodaysaa in gargaarkuba uu yahay waxa sababay musuqaan dilooday qaaraddaan maadaamaa lacagaha gargaarka ee tirada badan aan aad la isku la xisaabtamin. Taas na waxay keentay ayay leedahay in madaxdii ay iska fuuqsadaan lacagahaas aysan jirin cid dabagalayso halkii lagu bixiyay iyo wixii lagu qabtayba. Halkani waxaan ka fahmi karnaa sida uu gargaarku musuqa u abuuro iyo madax leh dhaqankaas. Maadaama lacagahani iyo deeqahani aan la dabagalayn waxay keentay dhaqanka xatooyada ah oo la bililiqaysto lacagihii iyo gargaarkii kale ee bulshada Afrika magacooda lagu soo qaatay. Buuggiisa Kalaguurkii Kakanaa, Cabdiweli Cali Gaas wuxuu kaga warramayaa abaartii Soomaaliya ka dhacday sannadkii 2011. Waxa uu sheegayaa inay dadaal badan u galeen oo ay baaq u direen hay’adihii gargaarka iyo Beesha Caalamka, si abaartaan gallaafatay nolosha Soomaali badan wax looga qabto. Isagoo taas ka hadlaya ayuu buuggiisa ku leeyahay, “Dakhliga ugu horreeya ee soo xarooday ee aan ku qiyaasnay 500k in uu gaarayo, ayaan ku bixinnay inaan deeq gaarsiinno labo xero oo barakac ah: xero Badbaado 30k ku dhow ayaa la dajiyay iyo xero Rejo oo la dejiyay 15k illaa 20k. Intaas waxaa la gaarsiiyay adeegyadii asaasiga ahaa. Dhimashadii badnayd na waa ay yaraatay, inkastoo ay weli jireen cudurro. Codsigii hay’adaha caalamiga ah loo diray saddex toddobaad ayaa la aqbalay, markii ay arkeen in muuqaalladdii macluusha ee argaggaxa lahaa ay gaareen caalamka. Dalka waxaa yimid madax kala duwan: Ismaaciil Cumar Geelle, Ordogan iyo Wasiirka Arrimaha Dibedda Iiraan.” Dhanka kale waxa uu tilmaamayaa inay jireen dad jidka u gali jiray deeqihii loogu talagalay bulshadii noloshooda abaaruhu gallaafteen, iyagoo xeryaha mucaawinada lagu qaybin jiray ku soo daadguraynaya dad ay iyagu soo qorteen. Arrintaas asigoo tilmaamaya ayuu leeyahay: Dadaal gargaar badan baa dalka soo gaaray, inkastoo ay jirtay caqabad ah in la leexsado mucaawinadii loogu talogalay dadkii masaakiinta ahaa. Dadka leexsaday waxa ay iskugu jireen: guddoomiyaal degmo, Booliis iyo Millitari. Qowlaysatadaas, waxa ay sameyn jireen in ay soo aruuriyaan dad qaxooti ay ka soo dhigeen, ka dibna iyaga ay iskaga dhigaan horjoogayaal masuulo ah oo u qidmeeya dadkaas. Hadhow markii caawinaadda la siiyo ayay dadkaas inyar inta siiyaan, inta kalana ay gadan jireen. Rag badan oo madax ah oo sidaas ku taajiray ayaa jira oo hadda siyaasiyiin ah. Deeqihii Beesha Caalamku shacabkii tabaalaysnaa ugu talagashay, waxaa jidgooyo u dhigtay dad madax ah, sida uu Cabdiweli noo tilmaamayo. Inay lacagahaa dhacaanna waxaa keentay maadaamaa aysan jirin cid dabagalaysa halka ay lacagahaas ku baxaan. Halkaan waxaa ka abuurmay caqliyadda ah haddii ay madaxdu qortaan codsiyo (proposals) ay ku codsanayaan in wax laga qabto dhibaatooyinka bulshadu wajahayso, ay ku helayaan lacago malaayiin doolar ah. Tanina waxay sawir guud naga siinaysaa siduu gargaarku u abuuro madax mususmaasuq ah. Buugga “The Road to Hell” ee uu qoray Michael Maren wuxuu ku sheegayaa, in gargaarka shisheeye uusan dhisin nidaamka dawladnimo ee naaxiyo nidaamka ay qeybta ka yihiin madaxda musuqmaasuqa caadaysatay maadaamaa uusan jirin isla xisaabtan. Maren buuggiisa waxa u soo qaadanayaa xaaladdii Soomaaliya ka jirtay xiligii 90meeyadii qarnigii tagay ee uu dalku ku jiray dagaalladii sokeeye (civil war). Hay’adihii caalamiga ahaa waxay dalka ku soo daadguureeyeen deeqo kala duwan oo raashin iyo sahay kale iskugu jiray. Si kastaba ha ahaatee, faragelintan oo ujeed wanaagsan laga lahaa ayaa si lamafilaan ah u hurisay colaaddii dalka ka jirtay. Kooxo hubaysan ayaa la wareegay gargaarkii, iyagoo u adeegsaday xoojinta awooddooda iyo maalgelinta hawlahooda. Natiijadii ka dhalatay waxay noqotay in gargaarkii uusan gaarin dadkii sida daran ugu baahnaa, isla markaana uu sii xumeeyay rabshadihii iyo xasilloonidarradii dalka ka jirtay. Wuxuu tibaaxayaa in gargaarku wiiqay nidaamkii bulshada Soomaalida u saamaxayay inay noqoto mid adkeysi leh oo isku filan kuwaas oo taariikh ahaan bulshada Soomaalida ka caawin jiray inay ka badbaadaan abaaraha. Gargaarka shisheeye waxa uu baddelay nidaamkaas jiray isagoo ku beddelaya ku tiirsanaan, taana waxay daciifisay hay’adihii iyo qaabdhismeedyadii bulsho ee jiray. Gabagabadii, arrimahan oo dhan waxay noo caddaynayaan sida gargaarku u daciifiyo oo uu lugaha uga xiro hay’adaha dawladeed ee qaaradda ka jira. Source: goobjoog.com
  16. Golaha Wasiirrada Xukuumadda Federaalka ah ee Soomaaliya ayaa maanta yeeshay kulankoodii joogtada ahaa ayaa lagu soo bandhigay warbixinno ka tarjumaya xaaladda abaaraha ka jira gayiga Soomaaliyeed iyo saamaynta dhanka biyaha iyo cuntada ah ee ay ku yeelatay dalka, iyada oo ay Xukuumaddu qorshaynaso tallaabooyin degdeg ah oo wax looga qabanayo xaaladda taagan. Kulanka oo uu guddoomiyey Ra’iisulwasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa lagu ansixiyey 𝐗𝐞𝐞𝐫n𝐢𝐝𝐚𝐚𝐦𝐢𝐲𝐚𝐡𝐚 𝐒𝐚𝐧𝐝𝐮𝐮𝐪𝐚 𝐐𝐚𝐫𝐚𝐧 𝐞𝐞 𝐌𝐚𝐚𝐫𝐞𝐲𝐧𝐭𝐚 𝐊𝐡𝐚𝐭𝐚𝐫𝐚𝐡𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐌𝐮𝐬𝐢𝐢𝐛𝐨𝐨𝐲𝐢𝐧𝐤𝐚, kaas oo dhigaya hannaan sharci iyo maamul oo mideynaya diyaargarowga, ka-hortagga, iyo wax-ka-qabashada musiibooyinka dabiiciga ah iyo kuwa bani’aadamka sameeyo, iyada oo ujeedka guud yahay isku tashiga bulshada iyo dawladda. Golaha Wasiirrada Xukuumadda Federaalka ah ee Soomaaliya, ayaa meelmariyay heshiisyo iyo siyaasado muhiim u ah horumarka hey’addaha ay khuseyso kuwaas oo lagu tayeynayo adeegyada dowladda waxa ayna kala yihiin. 𝟏. 𝐇𝐞𝐬𝐡𝐢𝐢𝐬 𝐢𝐬-𝐚𝐟𝐠𝐚𝐫𝐚𝐝 𝐨𝐨 𝐮 𝐝𝐡𝐞𝐱𝐞𝐞𝐲𝐚 𝐃𝐨𝐰𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐤𝐚 ah ee 𝐒𝐨𝐨𝐦𝐚𝐚𝐥𝐢𝐲𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐃a𝐰𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐓𝐮𝐫𝐤𝐢𝐠𝐚, 𝐤𝐚𝐚𝐬 𝐨𝐨 𝐤𝐮 𝐬𝐚𝐚𝐛𝐬𝐚𝐧 𝐢𝐬𝐤𝐚𝐚𝐬𝐡𝐢 𝐠𝐚𝐚𝐝𝐢𝐢𝐝𝐤𝐚 𝐛𝐚𝐝𝐝𝐚. 𝟐. 𝐀𝐱𝐝𝐢𝐠𝐚 𝐒𝐡𝐚𝐪𝐚𝐚𝐥𝐚𝐡𝐚 𝐁𝐚𝐝𝐝𝐚 (𝟐𝟎𝟎𝟔). 𝟑. 𝐇𝐞𝐬𝐡𝐢𝐢𝐬𝐤𝐚 𝐂𝐚𝐚𝐥𝐚𝐦𝐢𝐠𝐚 𝐚𝐡 𝐞𝐞 𝐍𝐚𝐢𝐫𝐨𝐛𝐢 𝐞𝐞 𝐤𝐚 𝐬𝐚𝐚𝐫𝐢𝐬𝐭𝐚 𝐛𝐮𝐫𝐛𝐮𝐫𝐤𝐚 𝐦𝐚𝐫𝐚𝐚𝐤𝐢𝐢𝐛𝐭𝐚 𝐞𝐞 𝟐𝟎𝟎𝟕. 𝟒. 𝐀𝐱𝐝𝐢𝐠𝐚 𝐂𝐚𝐚𝐥𝐚𝐦𝐢𝐠𝐚 𝐚𝐡 𝐞𝐞 Ca𝐛𝐛𝐢𝐫𝐤𝐚 C𝐮𝐥𝐚𝐲𝐬𝐤𝐚 𝐌𝐚𝐫𝐚𝐚𝐤𝐢𝐢𝐛𝐭𝐚 𝐞𝐞 𝟏𝟗𝟔𝟗. Sidoo kale, Golaha Wasiirrada ayaa warbixin faahfaahsan ka dhagaystay Guddiga Qaran ee Ladagaallanka Tahriibka iyo Ka-ganacsiga Dadka, oo lagu soo bandhigay xaaladda dhabta ah ee tahriibka iyo dhibaatooyinka ba’an ee ay ku hayaan dhallinyarada Soomaaliyeed, taasi oo iftiimisay halista naf iyo maalba leh ee ay la kulmaan dhallinyarada ku hamisa tahriibka, oo ay ka mid yihiin dhimasho, dhaawac, xabsi, tacaddiyo iyo ka faa’iidaysi bini’aadannimo, kuwaas oo si toos ah u saameeya mustaqbalkooda iyo horumarka dalka. Source: goobjoog.com
  17. Waxaa maanta markii ugu horreysay warbaahinta ka soo muuqday senator Ilyaas Badal Gaboose oo maalmo ka hor dib u helay xorriyadiisa, kaddib muddo sanad ka badan oo ku xirnaa magaalada Kismaayo. Senator Ilyaas oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Kismaayo ayaa sheegay in ay heshiis hor dhac ah gaareen isaga madaxweynaha Jubaland Axmed Madoobe, islamarkaana ay is-afgarad ka gaareen qadiyadii ay isku hayeen. Wuxuu sheegay in uu hadda safar caafimaad ugu baxayo magaalada Nairobi ee dalka Kenya, muddo gaaban kaddibna la dhameystiri doono wada-hadallada iyo heshiiska lagu soo afjaro khilaafkii u dhexeeyay isaga iyo Axmed Madoobe. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in wakhtigan ay shacabka reer Jubaland si gaar ah ugu baahan yihiin midnimo iyo wadajir, isaga oo xusay in horumarka iyo xasilloonida lagu gaari karo oo keliya isu-tanaasul iyo iskaashi dhab ah. Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in guud ahaan ummadda Soomaaliyeed ay lagama maarmaan tahay in ay isku tanaasulaan, una midoobaan gurmadka abaaraha iyo qadiyadaha waaweyn ee horyaalla dalka. Madaxweynaha Jubaland ayaa maalmo ka hor hadal qoraal ah oo uu soo saaray ku yiri “senator Ilyaas Badal Gaboose waxaan isla garannay in danta guud, nabadda, iyo midnimada shacabka Jubaland ay ka sarreeyaan wax kasta oo kale, isla markaana aan si wadajir ah uga shaqeyn doono danta dadka ree Jubaland”. Senator Ilyaas Badal Gaboose wuxuu Nofeembar 2024 sheegtay in loo doortay madaxweynaha Jubaland, xilligaas wixii ka dambeeyay wuxuu xabsi guri ku ahaa magaalada Kismaayo. PUNTLAND POST
  18. Dagaal ayaa ilaa shalay ka socda magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay, kaas oo u dhexeeya ciidamada maamulka Koonfur Galbeed iyo maleeshiyaad gacan ka helay ciidamo ka tirsan dowladda federaalka Soomaaliya. Shalay barqadii waxaaa xaafadda Suuqa-xoolaha ee magaalada Baydhabo ka bilowday dagaal, kaas oo markii hore ku bilowday dhul la dhisayay oo uu mashruuciisa bixiyay Bangiga Adduunka, dagaalkaas oo markii dambe ku faafay qaybo ka mid ah magaalada. Dagaalka ayaa markii hore u dhexeeyay maleeshiyo beeleedka ka amar qaata nin lagu magacaabo Cadow Nuunow oo ka ganacsada hubka iyo ciidamada booliska Koonfur Galbeed, balse waxaa markii dambe ku soo biiray ciidamo ka tirsan milatariga Soomaaliya oo gacan siinaya maleeshiyaadka, kuwaas oo uu hoggaamiyo sarkaal lagu magaaco Cabdiraxmaan Nishow. Dagaalka waxaa ku dhintay inta la hubo 7 qof, sidoo kale waxaa ku dhawacmay dad 15 qof gaaraya oo ku jiraan wasiirka maaliyadda maaulka Koonfur Galbeed Axmed Maxamuud Xuseen iyo dad shacab ah oo ay haleeshay rasaasta iyo madaafiicda ay labada dhinac adeegsanayaan. Maamulka Koonfur Galbeed oo xalay ka hadlay dagaalka wuxuu sheegay in ciidanka amniga sameeyeen howlgal lagula dagaalamay maleeshiyaad dhibaato ku hayay bushada ku nool magaalada Baydhabo. PUNTLAND POST
  19. Mohamed Issa Trunji Boosaaso (PP Comment) — One of the most controversial topics in Somali politics pertains to the Somali union in 1960. Mohamed Isse Trunji, a former judge of the pre-1991 Somali National Security Court, won a reputation as a self-taught historian after writing Somalia: The Untold History 1941–1969 following many years spent in British and Italian archives. His book contains a wealth of historical facts, some of which would have benefited from careful source examination. Recently, Trunji claimed that Somaliland was a sovereign country before the 1960 union. “That is my view,” said Trunji. There is a difference between a historical fact and a political view. When a question of history is under discussion, the historical method remains the most solid approach to finding, checking, interpreting and explaining past events. Mohamed Awale Liban designed the flag of Somalia in 1954. To explain why the ex-British Somaliland Protectorate attained independence on 26 June 1960, the most reliable document is the Somaliland Protectorate Constitutional Conference, 1960. The report makes it clear how negotiations to secure independence for the ex-British Protectorate were hammered out and that the union was consensual. “The Somaliland delegation confirmed their desire to achieve independence and unite with Somalia when that country becomes independent on 1st July, and emphasised that this policy commanded the enthusiastic support of the people of the Protectorate. … They acknowledged that there were many legal, constitutional, and practical problems to be resolved if independence were to be achieved in so short a time, but felt that none of them were insuperable,” reads the report. The precondition for granting independence to the British subjects in the Somaliland Protectorate was union with Somalia, which was undergoing a ten-year trusteeship process that included self-rule in the run-up to independence on 1 July 1960. On 26 June 1960, Mohamed Ibrahim Egal presides over the raising of the Somali flag, marking the independence of British Somaliland Protectorate. Our founding fathers were not oblivious to the challenges that the union would pose to the new polity, not least the two languages used for administration in the North (English) and Italian in the South. Those challenges were formidable, even though the South had political parties and experimented with limited self-rule to prepare the new political class for the soon-to-be-formed republic. The indirect rule in ex-British Somaliland deprived northerners of the opportunity to form political parties of similar calibre to agitate for independence. “There was a great deal of naivety in the Somali leadership… we were new to this idea. They [southerners] were a little better than us because they had local autonomy under the United Nations trusteeship territory for almost five years before the union, so at least they tasted parliamentary practice …” said the former Somaliland President Mohamed Ibrahim Egal, speaking to the South African Broadcasting Corporation in 2000. Abdirashid Ali Sharmarke When ex-British Somaliland was granted independence on 26 June 1960, the flag raised in Hargeisa was the one used by Somalia and designed in Mogadishu by the late Mohamed Awale Liban in 1954. The flag was adopted in October 1954, one month before the signing of the second Anglo-Ethiopian Agreement to hand over the Haud and the Reserved Area to Ethiopia, in violation of the Protectorate Agreements Britain had signed with Somali clans during the latter part of the 19th century. The Founding President of Somalia Aden Abdulle Osman. The independence agreement committed ex-British Somaliland political leaders to honour “the Anglo-Ethiopian Treaty of 1897… [which] should be regarded as remaining in force as between Ethiopia and the successor State following the termination of the Protectorate… It would seem desirable that the Somaliland Government should undertake to recommend to a successor Somali Republic that they in turn should accept the Agreement.” Mohamed H. Ibrahim Egal The political leaders from the North lobbied for making the retaking of territories annexed by Ethiopia with the help of Britain a cardinal tenet of Somalia’s foreign policy. The most eloquent expression of that policy appeared in the preface written by Abdirashid Ali Sharmarke, the former Prime Minister of Somalia (1960–1964). “Our misfortune is that our neighbouring countries… are not our neighbours. Our neighbours are our Somali kinsmen whose citizenship has been falsified by indiscriminate ‘arrangements.’ They have to move across artificial frontiers to their pasturelands. They occupy the same terrain and pursue the same pastoral economy as ourselves. We speak the same language. We share the same creed, the same culture, and the same traditions. How can we regard our brothers as foreigners?” wrote Sharmarke. The process through which what was Italian Somaliland went through before independence was two-fold: trusteeship and self-rule (known as Dakhiliyah). In the case of British Somaliland, the independence process was finalised in May 1960 during the constitutional conference. Ardent Somali secessionists are puzzled by the fact that Hargeisa was the first independent Somali territory where the Somali flag was raised, four days before the union. Paying attention to the historical facts can disabuse them of the flawed argument based on invoking colonial borders after the formation of the Republic of Somalia on 1 July 1960. Present-day Somali secessionists opposed the principle of the “inviolability of colonial borders” because Somali territories had been annexed by Ethiopia through what Mohamed Ibrahim Egal, in a 1968 speech at the Royal African Society in London, described as secret “treaties with Ethiopia … [to cede] to that country a portion of those very lands … [Britain] had undertaken to protect.” © Puntland Post, 2026
  20. Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) iyo weftigii uu hoggaaminayey oo welli ku guda jira safarkiisii shaqo ee Dalka Isu-tagga Imaaraadka Carabta, ayaa ka qayb-galay Casho Sharaf rasmi ah oo ka qabsoontay magaalada Dubai, oo ay ka soo wada-qaybgaleen Prince Edward, Duke of Edinburgh, oo ah Boqorka UK, King Charles III walaalkii. Cashadan rasmiga ah ayaa muujisay heerka sare ee is-dhexgalka diblomaasiyadeed, ixtiraamka caalamiga ah, iyo wada-shaqeynta saaxiibtinimo ee u dhaxaysa Jamhuuriyadda Somaliland iyo Boqortooyada Midowday Ingiriiska (United Kingdom). Sida oo kale, waxa ay iftiimisay xidhiidhka taariikhiga ah ee soo jireenka ah ee ka dhexeeya labada dhinac, kaas oo saldhig u ah iskaashi ku dhisan kalsooni iyo is-ixtiraam. Kulanka Casho Sharafta ah waxa kale oo isaguna ka soo qayb galay Sir Gavin Williamson MP oo ah Mudane ka tirsan Aqalka Hoose ee Baarlamaanka Dalka Ingiriiska isla markaana ah saaxiib dhow oo ay Somaliland leedahay oo ku mayal-adag qaddiyadda madaxbannaanida Somaliland, isla markaana door weyn kaga jira taageerada aqoonsi-raadinta iyo gooni-isu-taagga Jamhuuriyadda Somaliland. Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland ayaa si gaar ah oo milgo iyo qaddarinba leh ugu mahad naqay Sir Gavin Williamson garab-istaaggiisa joogtada ah ee uu siiyo dalka iyo dadka Somaliland, isaga oo had iyo jeer qaddiyadda Somaliland ka dhex muujiya Fagaarayaasha Siyaasadeed ee Caalamiga ah. Kulankan ayaa lagu adkeeyay muhiimadda ay leedahay sii xoojinta iskaashiga dhinacyada kala ah dawladnimada, horumarinta, amniga, iyo xidhiidh bulsho ee u dhexeeya shacabka labada dal, iyada oo la muujiyay rabitaanka wadajirka ah ee lagu hormarinayo dano-wadaag ah iyo mustaqbal waara. Madaxweynuhu waxa uu hoosta ka xarriiqay in Jamhuuriyadda Somaliland ay tahay dal ay ka go’an tahay mabda’a nabad-ku-wada noolaansho, wada-hadal, is-ixtiraam iyo iskaashi caalami ah. Jamhuuriyadda Somaliland waxa ay mar kale caddaysay doorkeeda firfircoon ee ay kaga jirto Saaxadda Diblomaasiyadda Caalamiga ah, iyada oo sii xoojinaysa xidhiidhada ay la leedahay saaxiibada caalamka, gaar ahaan Boqortooyada Midowday Ingiriiska ee UK. 𝐀𝐋𝐋𝐀𝐀 𝐌𝐀𝐇𝐀𝐃 𝐋𝐄𝐇 𝐗𝐮𝐬𝐞𝐞𝐧 𝐀𝐚𝐝𝐚𝐧 𝐂𝐢𝐠𝐞 (𝐃𝐞𝐲𝐫), 𝐀𝐟𝐡𝐚𝐲𝐞𝐞𝐧𝐤𝐚 𝐌𝐚𝐝𝐚𝐱𝐰𝐞𝐲𝐧𝐚𝐡𝐚 𝐉𝐚𝐦𝐡𝐮𝐮𝐫𝐢𝐲𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐒𝐨𝐦𝐚𝐥𝐢𝐥𝐚𝐧𝐝 Qaran News
  21. Dr. Maryan Qasim Axmed waa hoggaamiye qaran, dhakhtar ku takhasusay hooyada iyo dhallaanka (Obstetrics & Gynaecology), iyo siyaasi khibrad ballaaran u leh maamulka dowliga ah, horumarinta bulshada, iyo difaaca xuquuqda aadanaha. Waxay ka mid tahay haweenka Soomaaliyeed ee ugu saamaynta badan dhinacyada caafimaadka, siyaasadda, iyo hoggaaminta hay’adaha qaran. Asalka Aqooneed iyo Mihnadeed Dr. Maryan Qasim waa dhakhtar xirfad sare leh oo muddo dheer ka shaqeysay adeegyada caafimaadka, iyadoo ka soo shaqaysay dalal kala duwan oo ay ka mid yihiin Soomaaliya, Yemen, Netherlands, iyo United Kingdom. Khibraddeeda caafimaad waxay si gaar ah diiradda u saarnayd daryeelka hooyada iyo dhallaanka, taas oo ka dhigtay inay si qotadheer u fahanto baahiyaha caafimaad ee bulshada Soomaaliyeed. Intii ay ku jirtay mihnadda caafimaadka, Dr. Maryan Qasim sidoo kale waxay ahayd macallin jaamacadeed, taas oo muujinaysa isku dhafka aqoon cilmiyeed, waaya-aragnimo shaqo, iyo karti hoggaamineed. Khibradda Siyaasadeed iyo Hoggaamineed Sanadkii 2010, Dr. Maryan Qasim waxay si rasmi ah ugu biirtay siyaasadda, iyadoo ka mid noqotay Dawladdii Kumeelgaarka ahayd (TFG), laguna magacaabay Wasiirka Horumarinta Haweenka iyo Arrimaha Qoyska, xilligii Ra’iisulwasaare Maxamed Cabdullaahi Farmaajo. Waxay door muuqda ka qaadatay dejinta iyo hirgelinta siyaasadaha la xiriira haweenka, qoyska, iyo arrimaha bulshada. 02 Abriil 2012, waxaa loo doortay Guddoomiyaha Xisbiga Tayo (TPP), iyadoo xilkaas hayay illaa 2017, taas oo muujisay kalsoonida siyaasadeed ee ay ku dhex lahayd fagaaraha siyaasadda dalka. 04 Nofeembar 2012, xilligii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, Ra’iisulwasaare Cabdi Faarax Shirdoon (Saacid) ayaa u magacaabay Wasiirka Horumarinta Aadanaha iyo Adeegyada Dadweynaha. Wasaaraddan ballaaran waxay midaysay: Waxbarashada ⁠Caafimaadka ⁠Shaqada iyo Shaqaalaha ⁠Dhalinyarada iyo Ciyaaraha ⁠Haweenka iyo Arrimaha Bulshada Bishii Maarso 2013, iyadoo ah Wasiirka Caafimaadka, Dr. Maryan Qasim waxay daahfurtay Qorshayaasha Istiraatiijiyadeed ee Qaybta Caafimaadka (HSSPs) ee gobollada dalka, kuwaas oo lagu doonayay in muwaadiniinta Soomaaliyeed lagu gaarsiiyo adeegyo caafimaad oo aasaasi ah. Qorshayaashan oo ay taageerayeen hay’adaha Qaramada Midoobay, ayaa qiimahoodu gaarayay $350 milyan USD, iyadoo inta badan lagu maalgelinayey horumarinta adeegyada caafimaadka, kaabeyaasha, iyo tayaynta shaqaalaha caafimaadka. Xilkeeda wasiirnimo wuxuu ku ekaaday 17 Janaayo 2014, ka dib markii wasaaraddii loo kalaqeybiyay lix wasaaradood oo kala madaxbannaan. 21kii Maarso 2017, Ra’iisulwasaare Xasan Cali Kheyre ayaa u magacaabay Wasiirka Gargaarka Bani’aadannimada iyo Maaraynta Musiibooyinka. Taas oo ahayd wasaarad cusub oo lafdhabar u ah isuduwidda hawlaha gargaarka, u-diyaargarowga musiibooyinka, iyo ka-jawaabidda xaaladaha degdegga ah ee bani’aadannimo. Hoggaaminta Xuquuqda Aadanaha 4 Febraayo 2026, Dr. Maryan Qasim ayaa si rasmi ah loo doortay Guddoomiyaha Guddiga Qaran ee Xuquuqda Aadanaha ee Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Soomaaliya, xil muujinaya kalsoonida qaran ee lagu qabo khibraddeeda, aqoonteeda, iyo u heellanaanta ay u leedahay difaaca sharafta iyo xuquuqda muwaadiniinta Soomaaliyeed. Source: goobjoog.com
  22. https://qarannews.com/wp-content/uploads/2026/02/cd2626fb5914e9624c7b8766edeb3d7b.mp4 Qaran News
  23. Hordhac Maqaalkan wuxuu si kooban isu dultaagayaa waxay tahay caqiiddada “Monroe” iyo sababta loo sameeyay. Dhanka kale, wuxuu tilmaamayaa cidda samaysay iyo Maraykanku waxa uu uga golleeyahay caqiiddadan ay sannado badan ku soo caanamaalaysay siyaasadda arrimaha dibadda ee Maraykanka. Janaayo oo saddex maraysa ayay ahayd markii uu Maraykanku soo qabtay Madaxweynihii dalka Venazuela Maduro, arrintan waxay u laabanaysaa mabda’a siyaasadeed ee Monroe lagu magacaabo. Si aan u fahanno waxa Maraykanka ku kallifay in uu tallaabadaan qaado waxaan u baahannahay inaan dib ugu laabanno taariikhda qarnigii 19aad, gaar ahaan sannadkii 1823dii bisha Diseenbar. Taariikhda iyo Asalka Caqiiddada Monroe Madaxweyne Monroe wuxuu soo bandhigay, wax markii dambe loo bixiyay Mabaadi’da ama caqiiddada Monroe (Monroe Doctrine) khudbaddiisii sannadlaha ahayd ee caadiga ahayd ee uu u jeediyay Koongareeska 2dii Diseenbar 1823dii. Khudbaddaas, Monroe wuxuu uga digay quwadaha Yurub inay joojiyaan gumaysiga cusub ama faragelinta dheeraadka ah ee ay ku samaynayaan Qaaradda Galbeed. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in gobolkaasi uusan mar danbe u furnayn hammiga dunidii hore (Old World), isla markaasna loo tixgelin doono aag dan gaar ah u ah Maraykanka. Tan iyo markaas, siyaasaddan waxaa adeegsaday maamullo kala duwan, si ay ugu sababeeyaan faragelinta ay ku sameeyeen Laatiin Ameerika. Markii ugu horraysay waxaa siyaasaddaan si dhab ah a loo tijaabiyay sannadkii 1865, markaas oo Dawladda Maraykanku ka caawisay Madaxweynihii Mexico ee xilligaas, Benito Juárez, inuu afgbiyo Boqor Maximilian, kaas oo ay Dawladdii Faransiisku xilka boqortinimo ee dalka Mexico u dhiibtay. Dabayaaqadii qarnigii 19aad, Maraykanku wuxuu ku biiray halgankii Kuubba ee xornimadoonka ahaa ee ka dhanka ahaa ee looga soo horjeeday quwaddii Isbaanishka, wuxuuna dagaal la galay awoodihii Yurub sannadkii 1898dii. Dagaalkaas wuxuu si dhab ah u soo afjaray joogitaankii gumaystaha Isbaanishka ee gobolka. Dhanka kale, Maraykanku wuxuu si rasmi ah ula wareegay gacan-ku-haynta Puerto Rico, Guam iyo Filibiin, wuxuuna saamayn ballaaran ka helay Kuubba oo ahayd, dal ay hoggaamiyayaasha Maraykanku muddo dheer doonayeen inay ka iibsadaan Isbaanishka—iyadoo loo marayo Heshiiska Platt, taas oo lagu micneeyay ilaalinta madaxbannaanida Kuubba. Madaxweyne Theodore Roosevelt, muddo aan dheerayn ka dib, wuxuu soo bandhigay waxa markii danbe loogu yeeri doono Roosevelt Corollary, oo ah kaabis uu ku samaynayo caqiiddada Monroe ka dib markii deynbixiyayaasha reer Yurub ee dhawr waddan oo Laatiin Ameerika ah, ay ku hanjabeen inay faragelin hubaysan u adeegsan doonaan si u soo urursadan deymaha ay ku leeyihiin dalalkaas. Roosevelt wuxuu arrintaas kaga jawaabay isagoo ku adkaystay xaqa uu Maraykanku u leeyahay inuu isticmaalo “awoodda boliiska caalamiga ah” si uu u xakameeyo waxa uu u arkay inay tahay “xadgudub joogto ah” sida uu ku sheegay farriintiisii ​​​​1904tii ee uu u diray Kongoreeska Maraykanka. Inkastoo ujeeddadii hore ee Mabaadi’da Monroe ay ahayd in quwadaha Yurub laga ilaaliyo Qaaradda Galbeed, haddana Roosevelt oo isaguba ka dagaallamay Kuubba dagaalkii ka dhanka ahaa Isbaanishka lala galay sannadkii 1898dii, ayaa aragtidan wax ku daray si uu u buuxiyo xaquuqda la sheeganayo ee ah inuu Maraykanka ciidamo u diro dalalka la isku yiraahdo Laatiin Ameerika. Noocan la cusboonaysiiyay ee mabaadi’ida Monroe ayaa door weyn ka qaadatay dhabbaha faragalinta militari ee soo noqnoqotay ee Maraykanku ku sameeyay Laatiin Ameerika. In ka badan toban sano gudahood markii Roosevelt uu ku dhawaaqay in Maraykan faragalin ciidan ku sameyn karo waddamada laatiinka, ayaa waxaa ciidamada Maraykanka loo diray Jamhuuriyadda Dominican sannadihii 1903 iyo 1904, Nicaragua sannadkii 1911 iyo Haiti oo sannadkii 1915 loo diray ciidamo. Ka dib Dagaalladii Adduunka, madaxweynayaal kale waxay sheegteen oo ay soo bandhigeen caqiidooyinkooda u gaarka ah oo muujinaya, mawqifka Maraykanka ee ku aaddan faragelinta badan ee laga geysanayo adduunka oo dhan iyadoo ujeedadu tahay, sida uu sheegay Madaxweyne Harry Truman, taageeridda “dadka xorta ah ee iska caabbinaya isku dayga lagu doonayo in la gumeysto” xilli uu billowday Dagaalkii Qaboobaa (Cold War). Aragtidaas hagaysa siyaasadda arrimaha dibadda mararka qaar waxay ahayd cudurdaar muddo dheer soo jirtay oo ku saabsan ficil ka dhaca waddamada Laatiinka, iyadoo la raacayo Mabda’a Monroe, sida dadaallada Maraykanka ee lagu ridayo dawladdii shuuciga ahayd ee Fidel Castro ee Kuubba iyo doorkii ay ku lahayd afgenbigii lagu riday Madaxweynihii Guatemala Jacobo Árbenz sannadkii 1954 iyo Madaxweynihii Chile Salvador Allende sannadkii 1973, kuwaas oo labaduba, hoggaamiyayaasha Maraykanka ay ku shaabbadeeyeen inay yihiin khataro shuuci ah oo ka dillaacay gobolka. Eduardo Gamarra, oo ah bare ku takhasusay siyaasadda iyo xiriirka caalamiga ah, kana tirsan Jaamacadda Florida, ayaa u sheegay idaacadda NPR in istaraatiijiyadda Maraykanka ee Latin Ameerika ay ku dhisnayd xannibaad istaraatiiji ah, taas oo looga gol lahaa in laga hortago ku lug lahaanshaha quwadaha aan Maraykanka ahayn ee arrimaha gobolka. “Qarnigii 19aad, quwadahaas waxa loola jeeday reer Yurub, halka qarnigii 20aadna, gaar ahaan Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib, quwadaha aan Ameerika ahayn loogala jeeday Midowgii Soofiyeed” ayuu yiri ustaad Gamarra. Ruuxdii iyo mabda’ii Monroe ayaa, sidoo kale, ka muuqatay tallaabooyinka uu Maraykanku qaaday intii lagu jiray qalalaasihii ay abuureen gantaalladii Kuubba ee 1962, markaas oo Madaxweyne John F. Kennedy amray in Kuubba lagu soo rogo go’doomin dhanka badda iyo mid cirka ah si looga hortago Midowgii Soofiyeed inuu gantaallo kale keeno jasiiradda. Kennedy wuxuu u arkay qalalaasahan, oo ka dhashay markii Maraykanku ogaaday in Midowgii Soofiyeed si qarsoodi ah uga dhisayay Kuubba saldhigyo laga rido gantaallo; mid ku xadgudbaya xuduudihii taariikhiga ahaa ee Western Hemisphere oo muddo dheer la aqoonsanaa. Si kastaba ha ahaatee, Xoghayihii Arrimaha Dibadda ee Maamulka Obama John Kerry, ayaa ku dhawaaqay in waqtigii Monroe Doctrine uu dhammaaday. “Kalsoonida iyo xiriirka aan doonayno, isla markaasna aan si adag ugu hawlgalnay dhisiddiisa, ma aha mid ku salaysan in Maraykanku go’aamiyo goorta iyo sida uu u faragelinayo arrimaha dalalka kale ee Ameerika” ayuu yiri John Kerry sannadkii 2013. “Waa xiriir ku dhisan in dhammaan dalalkeenna ay isu arkaan kuwa siman, masuuliyad wadaag ah leh, iska kaashata dhinaca amniga ah, isla markaasna aan loo hoggaansamin mabaadi’dii Monroe (doctrine) ee aan go’aannada si wadajir ah u gaarno, si aan u horumarinno qiyamka iyo danaha aan wadaagno” ayuu yiri mudane Kerry. Maamulidda Dalalka Laatiin Ameerika Markii ugu horreysay ee lagu soo bandhigay khudbaddii caadiga ahayd ee loo jeediyay Koongareeska sannadkii 1823, mabaadi’da Monroe ujeedka loo hindisay wuxuu ahaa si looga jawaabo welwelkii ugu weynaa ee xilligaas jiray, hasayeeshee si dhakhso ah ayay u noqotay hal-ku-dheg siyaasadeed oo Maraykanka u isticmaalo gobolka Ameerika, waxaana loo adeegsaday mabda’ siyaasadeed iyo mid sharci, iyadoo loo daliishtay faragelino badan oo ka dhacay Laatiin Ameerika. Markii ugu horraysay ee si dhab ah mabaadi’da loo adeegsado waxay ahayd sannadkii 1865, markaas oo Madaxweyne Andrew Johnson uu saaray cadaadis diblomaasiyadeed iyo mid militari oo culus si uu u joojiyo dadaalladii Boqorka Faransiiska, Napoleon III uu ku doonayay in uu ka dhiso boqortooyo asiga dabadhilif u ah oo matalaysa Mexico, oo uu hogaaminayo Archduke Maximilian oo u dhashay Austria. Dhacdadan si guul leh ayay u soo dhammaatay maadaamaa ciidamada Faransiiska ay ka baxsadeen dalka, halka boqorkii Maximilian la soo qabtay oo lagu fuliyay rasaas dil. Arrintan Maraykanka waxay uga dhigneyd tallaabo guul ah halka Faransiiskana ay guuldarro iyo wajigabaxnimo ay ka raacday. Sannadkii 1898dii, dagaalkii u dhaxeeyay Isbaanishka iyo Maraykanka ayaa calaamad u ahaa soo ifbixidda dhabta ah ee awoodda Maraykan, oo waxay ka dhigtay quwad caalami ah maadaamaa uu soo afjaray gumeystihii Isbaanishka ahaa ee adduunka ka jiray. Dagaalkaas Isbaasnishka iyo Maraykanka u dhaxeeyay ee dhacay xilligii uu talada hayay Madaxweyne William McKinley, wuxuu beddelay siyaasaddii arrimaha dibadda Maraykanka ee kaliya ka soo horjeedi jirtay saamaynta quwadaha Yurub, wuxuuna u rogay siyaasad si firfircoon xukunka gobolka gacanta ku haysa oo xitaa wuxuu gaaray Maraykanku inuu damco dhulalka ka baxsan laatiin Ameerika oo ay ka mid yihiin: Puerto Rico, Guam, iyo Filibiin. Sannado ka dib deynbixiyayaashii Yurub, dhawr dal oo Laatiin Ameerika ah ayay ugu hanjabeen inay faragelin ciidan ku sameeyaan si ay u urursadaan deymahooda. Madaxweyne Theodore Roosevelt si dhakhso ah ayuu u shaaciyay xaqa Maraykanka uu u leeyahay inuu adeegsado waxa uu ugu yeeray “awood booliis caalami ah” si loo xakameeyo wuxuu markaas ku tilmaamay inay yihiin “xadgudub joogto ah”, taas oo lagu caddeeyay waxa hadda loo yaqaan Roosevelt Corollary ee ku lifaaqan Mabda’a Monroe. Si loo muujiyo in Washington ay ka *****say hanjabaaddeeda, ayaa ciidamo ka tirsan ciidamada badda ee Maraykanka ayaa loo diray Santo Domingo sannadkii 1904, Nicaragua 1911, iyo Haiti 1915. Dalalka kale ee Latin America ayaa ficilladan u arkay kuwo shaki iyo walaac ku jiro, oo xiriirka u dhexeeya Maraykanka iyo deriskiisa koonfureed wuxuu weli ahaa mid xadidan oo kacsan sannado badan. Mabaadi’dii siyaasadeed ee ku dhisnaa caqiiddada Monroe waxaa si rasmi ah loo joojiyay sannadihii 1917dii iyo 1941dii, markaas uu Maraykanku ku biiray quwadihii dimuqraadiga ahaa ee galbeedka sii uu kaga dhinac dagaallamo labadii dagaal ee adduunka. Laakiin, Dagaalkii Qaboobaa ee xigay ayaa Monroe mar kale dib loo adeegsaday si loo fuliyo fargelinno siyaasadeed ee uu Maraykanku waday xilligaas. Madaxweyne Trump iyo Caqiiddada Monroe Xilliga ololihiisa iyo inta uu ku jiray kaalkiisii maamul ee ugu horreeyay, Trump wuxuu dib u soo nooleeyay hal-ku-dhegga “America First”—oo hore loo isticmaalay si loo dhiirrigeliyo siyaasado qawminimo iyo mid gooni-isu-taag ah oo ay wadeen dhowr koox iyo siyaasiyaal qarnigii 19aad iyo 20aad, isagoo ku dooday in Maraykanku uu mudnaanta siiyo arrimaha gudaha halkii uu xoogga saari lahaa khilaafaadka caalamiga ah iyo arrimaha hareerihiisa ka socda. Si kastaba ha ahaatee, mawqifkaasi si weyn ayuu isu beddelay xilligii labaad ee Trump, maadaama maamulkiisu uu qaatay hab faragelin ah oo ku wajahan siyaasadda arrimaha dibadda. Xitaa ka hor inta uusan dib ugu soo laaban xafiiska, Trump wuxuu bilaabay inuu soo jeediyo fikradda ballaarinta dhulka Maraykanka, isagoo doonaya in helo Greenland iyo Kanaalka Panama, mana uusan diidin suurtagalnimada ah in xoog militari loo adeegsado arrintaas. Bishii Juun, wuxuu amray weerarro Maraykan ah oo lagu qaaday saddex xarumood oo nukliyeerka Iran ah. Sidoo kale, bilo ka hor qabashadii Maduro, Maamulkiisu wuxuu kordhiyay cadaadiska uu saarayay dowladda Venezuela, isagoo fuliyay weerarro dhimasho sababay oo lagu qaaday doonyo ku sugnaa Badda Kariibiyaanka iyo Badweynta Baasifigga ee bariga, kuwaas oo lagu eedeeyay inay sideen daroogo. Intaa waxaa sii dheer, Maraykanku wuxuu laba jibaaray militarigii gobolka ku sugnaa, wuxuu xannibaad ku soo rogay maraakiib shidaal qaarkood oo gelaya kana baxaya dalka, wuxuuna ku hanjabay tallaabooyin militari oo dheeraad ah inuu qaadi doono. Tallaabooyinkan ayaa, ugu danbayn, horseeday howlgalkii si weyn loo hadalhayay ee ka dhacay caasimadda Caracas, kaas oo Maduro lagu soo qabtay. Ka dib qabashadii hoggaamiyaha Venezuela, Trump wuxuu wariyayaasha u sheegay: “Waxaan maamuli doonnaa dalka ilaa laga gaarayo waqti uu suurtagal noqdo kalaguur ammaan ah oo habboon, oo caqli ku dhisan.” Trump ayaa, sidoo kale, maalmahan danbe wuxuu ku hanjabay inuu samayn doono faragelin dheeraad ah oo ka dhan ah dalal dhawr ah. Wuxuu mar kale ku celiyay rabitaankiisa ah in Maraykanku ku daro Greenland, wuxuuna soo jeediyay inuu qaadi karo tallaabo militari oo uu ku weerarayo Colombia iyo Mexico. Sidoo kale, wuxuu u digay Iiraan in haddii ay dilaan dibadbaxayaasha inta ay socdaan mudaharaadyada ballaaran ee dalka ka jira, “Maraykanku inuu u iman doono si uu u badbaadiyo.” Maamulka Trump wuxuu si ulakac ah ajandihiisa siyaasadda dibadda ugu xiray falsafaddii Monroe. Farriin uu Trump diray bishii Diseenbar si uu u xuso sannadguuradii Monroe Doctrine, ayuu ku sheegay: “Maraykanku weligiis kama leexan doono difaaca dalkiisa hooyo, danihiisa, iyo badbaadada muwaadiniintiisa. Maanta, maamulkaygu wuxuu si sharaf leh u cusboonaysiinayaa ballanqaadkan, annagoo ku hoos shaqaynayna wax aan ugu yeerayno ‘Trump Corollary’ cusub oo ka mid ah Monroe Doctrine: taasoo ah in dadka Maraykanka ay xukumi doonaan mustaqbalka gobolka iyo guud ahaan ba laatiin Ameerika, aysan jiri doonin cid kale oo maamusha.” Tixraacyo https://www.euronews.com/2026/01/07/what-is-the-monroe-doctrine-that-trump-invoked-to-justify-the-maduro-raid https://time.com/7343795/trump-venezuela-monroe-doctrine-history Source: goobjoog.com
  24. Muqdisho (Caasimada Online) – Fal-celin xooggan ayaa ka dhalatay guusha Maryan Qaasim Axmed oo maanta loo doortay Guddoomiyaha Guddiga Xuquuqul Insaanka kadib doorasho ka dhacday gudaha magaalada Muqdisho. Maryan Qaasim oo horay xilal kala duwan usoo qabatay ayaa heshay 5 cod, halka musharixii la tartamay ee Cumar Cabdulle Calasow uu isna helay 4 cod, kadib codeyn ay sameeyeen sagaalka xubnood ee Guddiga Xuquuqul Insaanka. Horay ayaa loo saadaalinayay inay guuleysaneyso Maryan Qaasim, sababo la xiriira aqoonteeda iyo qibradeeda, maadaaama ay horay usoo qabatay xil wasiir, kana soo shaqeysay arrimaha bani’aadanimada dalka. Haddaba sidee looga fal-celiyay guusha Maryan Qaasim? Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa soo dhaweeyay doorashadan, wuxuuna hambalyo u diray Maryan Qaasim isaga oo sheegay in guusheeda ay muujineyso kalsoonida lagu qabo aqoonteeda. “Waxaan hambalyo iyo bogaadin u dirayaa Guddoomiyaha cusub ee Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Soomaaliya, Dr. Maryan Qaasin Axmed, oo ay maanta doorteen xubnaha Guddiga. Doorashada Dr. Maryan waxa ay muujinaysaa kalsoonida lagu qabo aqoonta, waayo-aragnimada iyo hufnaanteeda, si ay u hoggaamiso hay’ad muhiim u ah dowladnimada iyo ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta Soomaaliyeed” ayuu yiri Ra’iisul wasaare Xamza. Sidoo kale wuxuu kusii daray “Xukuumadda DanQaran waxaa ka go’an xoojinta hay’adaha madaxa-bannaan, gaar ahaan kuwa u xilsaaran difaaca, horumarinta iyo dhowrista xuquuqda aadanaha, kuwaas oo ah tiir muhiim u ah nabadda, caddaaladda iyo dowlad-wanaagga. Waxaan Guddoomiyaha cusub u rajeynayaa guul iyo hawl-qabad miro-dhal ah oo ay ku horumariso doorka Guddiga Xuquuqul Insaanka, si loo xaqiijiyo ilaalinta karaamada muwaadinka iyo xuquuqdiisa aasaasiga ah”. Dhanka kale, Wasiirka Wasaaradda Haweenka, Arrimaha Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Marwo Shamso Maxamed Yarow, ayaa iyadana hambalyo iyo bogaadin u dirtay Marwo Maryan Qaasim Axmed iyo xubnaha kale ee kusoo baxay guddoonka Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Soomaaliya. Wasiir Shamso ayaa intaasi ku dartay in guusha Marwo Maryan Qaasim ay tahay tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo difaaca iyo horumarinta xuquuqda aadanaha, isla markaana ay dhiirrigelin u tahay haweenka Soomaaliyeed. Guddoomiyaha Golaha Dhalinyarada Soomaaliyeed, Maxamed Cali Saciid oo isna qoraal soo saaray ayaa sheegay inuu ku kalsoonyahay kartida Maryan Qaasim, wuxuuna u rajeeyay in Alle uu fududeeyo mas’uuiyadda loo igmaday. “Waxaan u hambalyeynayaa Maryan Qaasim oo loo magacaabay Guddoomiyaha Guddiga Xuquuqul Insaanka Qaranka. Maryan Qaasimboo aan wada ognahay howlkarnimadeeda waxaan leeyahay allaha kugu guuleeyo masuuliyaddaan culus” ayuu yiri Maxamd Cali Saciid. Si kastaba, Dhismaha Guddiga Xuquuqul Insaanka ayaa imaanaya xilli Soomaaliya ay kala soo wareegtay QM Maamulka Xuquuqul Insaanka Dalka. The post Sidee looga fal-celiyay guusha Maryan Qaasim Axmed? appeared first on Caasimada Online.