-
Content Count
215,018 -
Joined
-
Last visited
-
Days Won
13
Content Type
Profiles
Forums
Calendar
Everything posted by Deeq A.
-
Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa maanta xarigga ka jaray dhismaha cusub ee taliska qaybta booliska gobolka Mudug. Taliyaha Ciidanka Booliska Puntland, Gen. Muumin Cabdi Shire, ayaa madaxweynaha uga mahadceliyay furitaanka dhismahan cusub, isagoo xusay in xaruntani ay si weyn u xoojin doonto hawlaha amniga, hoggaaminta iyo isku-duwidda shaqada ciidanka booliska ee Gobolka Mudug. Taliyuhu waxa uu intaas ku daray in dhismahani uu yahay mid kor u qaadaya tayada adeegga amni ee ay boolisku u hayaan bulshada, isla markaana muujinaya dadaalka joogtada ah ee xukuumadda Puntland ku horumarinayso hay’adaha amniga. Dhanka kale madaxweynaha Puntland wuxuu maanta dhagax dhigay dhismaha cusub ee xarunta garsoorka gobolka Mudug. PUNTLAND POST
-
WQ: Aw Dacar Qore iyo Saxafi Hordhac Kooban Magaalada Muqdisho waxay markhaati ka tahay isbeddel weyn oo dhinaca jihada difaaca dalka ah, iyada oo Golaha Wasiirrada ay si wadajir ah u ansixiyeen magacaabista Jeneraal Ibraahin Maxamed Maxamuud inuu noqdo taliyaha cusub ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed. Tallaabadan oo timid xilli dalku ku jiro xaalad kalaguur ah oo dhinaca amniga ah, ayaa calaamad u ah bilowga waa cusub oo lagu kalsoonaanayo hoggaan dhallinyaro ah, balse xanbaarsan khibrad aqooneed iyo mid ciidan oo qotadheer. Isbeddelkan ayaa dhacaya iyadoo ciidanka dalku uu ku jiro guluf weyn oo dalka looga sifaynayo kooxaha nabaddiidka ah, taas oo ka dhigaysa magacaabista Jeneraalka mid fure u ah mustaqbalka amniga Qaranka. Hoggaamiyaha cusub ma ahan oo kaliya sarkaal furimaha dagaalka soo maray, balse waa shaqayaqaan (technocrat) milatari oo isku darsaday aqoon casri ah iyo fahan xeeldheer oo ku aaddan maamulka difaaca. Jeneraal Ibraahin oo haysta shahaadooyin Master ah oo dhinaca amniga iyo maammulka ayaa waxaa laga filayaa inuu keeno aragti cusub oo ku dhisan qorshayn istaraatiiji ah iyo casriyaynta saadka ciidanka. Xilalkii kaladuwanaa ee uu ka soo qabtay hoggaanka sare ee Ciidanka Xoogga Soomaaliya (CXDS) iyo xarunta Ciidamada Rigliga Bariga Afrika (EASF), waxay markhaati ka yihiin inuu yahay sarkaal yaqaana sidii la isugu dubbaridi lahaa xoogagga dalka iyo taageerada saaxiibbada caalamiga ah. Xilliga uu xilka la wareegayo Jeneraal Ibraahin waa ammin ay indhaha caalamka iyo kuwa shacabka Soomaaliyeedba ku soo jeedaan furimaha dagaalka ee gobollada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe. Iyadoo ciidanka laga dareemayo abaabulkii ugu xoogganaa ee lagu xoraynayo magaalooyin istaraatiiji ah sida Maxaas iyo Moqokori, ayaa waxaa taliyaha cusub horyaalla imtixaankii ugu horreeyay ee hoggaamintiisa. Haddaba, warbixintan waxay si qotadheer u falanqaynaysaa qofka uu yahay Jeneraalkan aqoonyahanka ah, qorshaha dawladdu ka leedahay dib-u-habaynta ciidanka, iyo sida magacaabistiisu ay u xoojinayso gulufka dib-u-xoraynta dalka ee hadda socda. Waa Kuma Taliyaha Cusub? Jeneraal Ibraahin Maxamed Maxamuud ma ahan magac ku cusub taliska ciidanka, balse waa sarkaal ku soo dhex koray nidaamka iyo taliska ciidanka oo leh khibrad aqooneed oo heerar kaladuwan leh. Jeneraalku waxa uu dhashay 1dii bishii Febraayo, sannadkii 1989kii, isagoo ku dhashay magaalada Muqdisho. Waa mas’uul dhallinyaro ah balse leh waaya-aragnimo ku dhow 18 sano oo adeeg ciidan ah. Waxa uu si heer sare ah ugu hadlaa luuqadaha Soomaaliga, Ingiriiska, iyo Turkiga, isagoo, sidoo kale, aqoon fiican u leh luuqadda Carabiga. Tani waxay siinaysaa awood uu si toos ah ula macaamilo saaxiibbada caalamiga ah. Hoggaamiyaha cusub ee CXDS waa mid kamid ah saraakiisha ugu aqoonta sarreeya ciidanka maanta, isagoo isku darsaday aqoonta xeeladaha dagaalka iyo midda maamulka dawladnimada: Aqoonta Ciidanka: Wuxuu Master degree ka qaatay Cilmiga Amniga iyo Staff College, isagoo ka qalin-jabiyay Jaamacadda Difaaca Turkiga (2019-2020). Waxa kale oo uu soo qaatay koorsooyin heerar kaladuwan leh, sida Combat Infantry Officer (2007), Company Commander (2011), iyo Battalion Commander (2016). Aqoonta Madaniga: Waxa uu haystaa shahaadada mastarka ee Cilmiga Siyaasadda iyo Xiriirka Caalamiga ah (Turkey) iyo shahaadada kowaad (Bachelor) ee Maamulka Dadweynaha oo uu ka qaatay Jaamacadda Muqdisho (2009). Dariiqa uu u soo maray hoggaanka sare waa mid muujinaysa kalsoonida lagu qabi karo kartidiisa. Jeneraalka ayaa soo maray jagooyin kaladuwan, midaas oo ka marag kacaysa khibraddiisa ciidan ee kala heerarka ah: Taliyaha Taliska Taakulaynta (2024–2026): Wuxuu ahaa maskaxda ka danbaysay qorshaynta saadka (Logistics), isagoo maamulayay cuntada, shidaalka, iyo rasaasta ciidanka, islamarkaana xiriir dhow la lahaa UNSOS iyo saaxiibada caalamiga. Khibradda Heer Gobol (2022–2024): Wuxuu ka soo shaqeeyay xarunta Ciidanka Rigliga Bariga Afrika (EASF) ee Nairobi, isagoo ahaa Madaxa Qorshaynta. Taliska Guud: Wuxuu ahaa Madaxa Kabinetka ee xafiiska Taliyaha CXDS, Madaxa Maaliyadda iyo Maamulka (Chief J8), iyo Ku-xigeenka Madaxa Hoggaanka Ciidanka (Deputy J1). Madaxtooyada: Wuxuu ahaa sarkaalka Qorshaynta iyo Iskudubbaridka Amniga ee xafiiska Madaxa Shaqaalaha ee Madaxtooyada Soomaaliya (2017-2018). Qorshaha Dawladda Iyo Dib-u-habaynta CXDS Magacaabista Jeneraal Ibraahin ma ahan oo kaliya isbeddel shakhsi oo ka dhex dhacay hoggaanka sare ee Ciidanka Xoogga Dalka, balse waa isbeddel “aragti” oo qeyb ka ah qorshaha ballaaran ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Xukuumadda Federaalka ah. Dawladdu waxay hiigsanaysaa inay dhisidda ciidanka ka dhigto mid ku dhisan aqoon iyo nidaam casri ah, si looga gudbo caqabadihii hore u ragaadiyay cududda difaaca qaranka. Jeneraal Ibraahi, oo nah sarkaal bartay cilmiga amniga iyo istaraatiijiyadda, ayaa loo arkaa inuu yahay ninka ugu habboon ee fulin kara hiigsigaas fog. Tiirka kowaad ee dib-u-habaynta dawladdu wuxuu salka ku hayaa hufnaanta maaliyadda iyo daryeelka askarta. Maadaama uu Jeneraalku hore u soo qabtay xilka maaliyadda iyo maamulka ee Taliska Guud, waxa uu aqoon durugsan u leeyahay daldaloolada maamul ee u baahan in la awdo. Dawladdu waxay rabtaa inay xoojiso nidaamka mushaharka askarta, iyadoo la hubinayo in qof kasta oo u dhimanaya dalka uu xuquuqdiisa ku helo si hufan, waqtiyaysan, islamarkaana aan la dhex-gali karin. Dagaalka lagu ciribtirayo “askarta aan jirin” ama kuwa loo yaqaan “ghost soldiers” waa mudnaanta koowaad ee dib-u-habaynta ciidanka. Jeneraal Ibraahin waxaa loo igmaday inuu dhammaystiro diiwaangelinta casriga ah ee dhaayacabbirka (biometric), taas oo meesha ka saaraysa musuqmaasuqa iyo ku takri-falka dhaqaalaha ciidanka. Marka la ogaado tirada rasmiga ah ee ciidanka, dhaqaalaha la badbaadiyay waxaa loo weecin doonaa qalabaynta askariga dhabta ah ee furinta ku jira, taas oo kordhinaysa cududda dhabta ah ee CXDS. Qorshahan cusub wuxuu hubinayaa in askarigu haysto rasaas, raashin, iyo shidaal ku filan xilli kasta, isagoo aan ka welwelin gurmadka ka danbeeya. Jeneraalka cusub wuxuu hiigsanayaa inuu abuuro nidaam ay isku xiran yihiin xarumaha saadka iyo jiidaha hore ee dagaalka, taas oo dammaanadqaadaysa in cutub kasta oo ciidan ah ay helaan agabka ay u baahan yihiin kahor inta aysan rasaastu ka dhammaan. Tani waxay askariga siinaysaa kalsooni uu ku haysan karo deegaanka uu xoreeyay isagoo aan ka baqayn go’doomin. Dib-u-habaynta ciidanka ee hoos imanaysa Jeneraal Ibraahin waxay, sidoo kale, diiradda saaraysaa qorshaynta hawlgallada iskudhafan. Maadaama uu khibrad weyn u leeyahay qorshaynta ciidamada caalamiga ah (sida EASF), waxa uu ka shaqayn doonaa sidii loo isku-dhafi lahaa Ciidanka Xoogga Dalka iyo kuwa Difaaca Shacabka (Macawiisley). Isku-duwidda labadan cudud ee hal talis hoos imaanaya waxay sahlaysaa in hawlgallada Hiiraan iyo meelaha kale ay noqdaan kuwo leh hal hadaf iyo hal jihayn, taas oo daciifinaysa awoodda cadowga. Sidoo kale, dawladdu waxay xoogga saaraysaa u diyaargarowga ka bixitaanka ATMIS. Maadaama ciidanka caalamiga ah ay dalka ka baxayaan, Jeneraal Ibraahin waxaa horyaalla dhisidda ciidan nidaamsan oo la wareegi kara mas’uuliyadda amniga guud. Qorshaha dib-u-hawlgalinta ciidanka qaranka wuxuu u baahan yahay hoggaamiye yaqaana farsamooyinka isku-xirka ciidanka iyo maaraynta difaaca heerka istaraatiiji ah, taas oo ah takhasuska rasmiga ah ee taliyaha cusub. Dhinaca kale, casriyaynta ciidanka waxay qeyb ka tahay kor u qaadista tababbarka iyo anshaxa askarta. Jeneraal Ibraahin oo soo qaatay tababaro heer staff college ah, wuxuu xoogga saari doonaa in askarta la baro xeerarka dagaalka iyo sidii ay u ilaalin lahaayeen kalsoonida shacabka. Ciidan anshax leh oo helaya daryeel dhamaystiran ayaa ah laf-dhabarta guusha dagaalka lagu jiro, waana sababta ay dawladdu u dooratay sarkaal leh aragti aqooneed oo casri ah. Dhaqdhaqaaqa hadda ka socda Matabaan ee loogu diyaargaroobayo xoraynta Maxaas iyo Moqokori waa tijaabadii ugu horraysay ee qorshaha cusub ee taliyaha. Halkaas waxaa lagu arkay ciidankii ugu badnaa oo haysta qalab dhamaystiran, taas oo muujinaysa in silsiladdii saadka ee Jeneraal Ibraahin uu dhisayay ay hadda bilaabatay. Hubinta in guutada u dhaqaaqday Maxaas aysan ka dhammaan agabka dagaalka iyo saadka waa hawsha ugu weyn ee hortaalla taliska cusub lixda bilood ee soo socota. Magacaabista Jeneraalka waa fariin cad oo ku socota cadowga iyo saaxiibbada caalamkaba. Dawladdu waxay go’aansatay inay “muruqa” askariga ku darto “maskaxda” taliyaha, si loo helo ciidan nidaamsan, hufan, oo sahaydu u dhammaystiran tahay. Taliyaha cusub waxa uu wajahayaa hawl adag, balse sooyaalkiisa iyo qorshaha dawladdu u dhistay waxay rejagelinayaan in CXDS uu u gudbi doono weji cusub oo dhabar-jab ku ah argaggixisada, laguna xaqiijinayo nabad waarta. Gulufka Cusub ee Dawladda Xilli uu hoggaanka cusub xilka la wareegayo, waxaa furimaha dagaalka ka socda hawlgallo culus oo lagu tilmaamay “boorqaadiddii ugu weynayd.” Magaalada Matabaan ee Gobolka Hiiraan ayaa marti-gelineysa ciidankii ugu badnaa sannadkan. Ciidanka Xoogga Dalka iyo kuwa Difaaca Shacabka (Macawiisley) ayaa loo dhammaystiray qalabkii dagaalka iyo gaadiidka. Ujeedka: In la xoreeyo dhulka maqan ee gobolka, gaar ahaan Magaalooyinka Maxaas iyo Moqokori. Hoggaanka Furinta: Taliyaha Ciidanka Dhulka, Jeneraal Sahal Cabdullaahi Cumar, iyo saraakiil ay kamid yihiin Korneyl Maxamed Dhagaweyne iyo Gaashaanle Dhexe Cali Axmed Xaashi (Cagey) ayaa ciidamada u diyaarinaya inay marka hore kooxda al-Shabaab (AS) ka sifeeyaan inta u dhaxaysa Matabaan iyo Maxaas. Degmada Maxaas waxay ku taallaa xuduudda Hiiraan iyo Galgaduud. Waa marin halbowle u ah al-Shabaab, halkaas oo ay ka galaan degaanka Jowle (albaabka koonfurta Mudug) iyo magaalada Ceelbuur. Haddii Maxaas gacanta dawladda lagu soo celiyo, waxaa la jari doonaa xiriirka kooxda ee u dhaxeeya Hirshabelle, Galmudug, iyo gobollada koonfureed. Dhanka kale, ciidamada Kumaandooska Danab iyo Gorgor ayaa xaqiijiyay amniga deegaanka Alanley ee hoostaga Warsheekh iyo Jabad Godane. Tallaabadan ayaa fashilisay iskudaygii kooxda AS ay ku doonayeen inay ku jaraan waddada xeebta ee xiriirisa Muqdisho iyo Gobollada Dhexe. Maxaa horyaalla Jeneraal Ibraahin? Jeneraal Ibraahin waxa uu xilka ugu sarreeya ee Ciidanka Xoogga Dalka la wareegayaa xilli Soomaaliya ay ku jirto isgoys taariikhi ah, kaas oo u baahan hoggaan isku darsaday xeelad dagaal iyo mid maamul. Imtixaanka ugu horreeya ee horyaalla waa guul ka gaarista hawlgalka ballaaran ee dib-u-xoraynta degmada Maxaas iyo deegaannada ku xeeran, taas oo hadda ah xudunta abaabulka ciidan ee gobollada dhexe. Maxaas ma ahan oo kaliya bartilmaameed ciidan, balse waa dhibicda lagu qiyaasi doono kartida taliyaha cusub ee dhanka hoggaaminta jiidda hore iyo sida uu u maareeyo iskuxirka ciidanka dawladda iyo xoogagga difaaca shacabka ee Macawiisleyda, si loo soo afjaro dhibaatada kooxda AS ee ragaadiyay gobolka Hiiraan. Marka laga soo tago dagaalka tooska ah, Jeneraal Ibraahin waxaa horyaalla culayska ah dhisidda kalsoonida askariga Soomaaliyeed, taas oo ah laf-dhabarta guul kasta oo milatari. Waxaa looga fadhiyaa inuu askari kasta oo ku jira furinta dareensiiyo inuu leeyahay talis aqoon ku dhisan, kaas oo mudnaanta siinaya daryeelka, agabka, iyo xuquuqda askariga. Marka uu askarigu ogaado in taliskiisu ka warqabo baahidiisa joogtada ah, waxaa kordha niyadda iyo dhiirranaanta dagaalka, taas oo ah ujeedka weyn ee laga leeyahay dib-u-habaynta lagu sameeyay hoggaanka sare si loo abuuro jawi is-aamin oo dhex mara madaxda iyo cutubyada fulinta. Sidoo kale, sarkaalkan oo lagu tilmaamay sarkaal farsamo (technocrat), sababo la xiriira aqoontiisa baaxadda leh, waxaa mas’uuliyad weyn ka saaran tahay xoojinta xiriirka caalamiga ah ee dhanka amniga. Waxaa horyaalla inuu sii xoojiyo oo uu isku dubbarido taageerada milatari ee ay bixiyaan Turkiga, Mareykanka, iyo Midowga Yurub, kuwaas oo fure u ah tababbarka, qalabaynta, iyo sirdoonka ciidanka. Khibraddiisa hore ee xiriirka ciidammada gobolka iyo aqoonta uu u leeyahay nidaamka saaxiibbada caalamka ayaa u sahli doonta inuu Soomaaliya u soo jiido taakulayn tayo leh oo ku aaddan dhisidda ciidan qaran oo awood u leh inay isku filnaadaan. Arrinta ugu xasaasisan ee miiska u saaran taliyaha cusub waa u diyaargarowga ka bixitaanka ciidanka ATMIS iyo la-wareegidda amniga guud ee dalka. Jeneraal Ibraahin waa inuu naqshadeeyaa qorshe ciidan oo hufan kaas oo CXDS u saamaxaya inay si buuxda u hantiyaan goobaha laga baxayo iyadoo aanay dhicin firaaq amni. Tani waxay u baahan tahay dhisidda ciidan nidaamsan oo u diyaarsan qarniga 21-aad, kuwaas oo leh agab casri ah iyo nidaam talis oo midaysan, si loogu kalsoonaado in cududda qaranku ay keligeed xaqiijin karto xasiloonida dalka kadib marka ay baxaan ciidammada shisheeye. Ugu danbayntii, magacaabista Jeneraal Ibraahin waxay qeyb ka tahay qorshe ka ballaaran isbeddel shakhsi, waana dib-u-hawlgalin lagu samaynayo nidaamka difaaca dalka. Maadaama uu yahay sarkaal yaqaana halka ay ka dhiman yihiin saadka iyo maamulka, waxaa looga fadhiyaa inuu meesha ka saaro musuqmaasuqa iyo askarta aan jirin, isagoo xoogga saaraya tayaynta askariga dhabta ah. Haddii uu ku guulaysto inuu iskudabbaro guulaha furimaha dagaalka iyo dib-u-habaynta gudaha, hoggaankiisu wuxuu noqon doonaa dhaxalkii lagu soo afjari lahaa argaggixisada, laguna yagleeli lahaa ciidan Soomaaliyeed oo leh haybad iyo cudud lagu faano. Source: goobjoog.com
-
Wasiirkii hore ee arrimaha dibadda Gedu Andargachew oo u guuray dalka dibadiisa ayaa hadda mucaarad ku ah xukuumadda Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed. Qoraalka sawirka,Wasiirkii hore ee arrimaha dibadda Gedu Andargachew oo u guuray dalka dibaddiisa ayaa hadda mucaarad ku ah xukuumadda Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed 4 Saacadood ka hor Wasiirkii hore ee Arrimaha Dibadda Itoobiya Gedu Andargachew ayaa beeniyay khudbaddii Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed uu ka hor jeediyay baarlamaanka, taas oo uu ku sheegay inuu farriin u diray Asmara isagoo dalbanaya in la joojiyo xasuuqa ciidanka Eritereya ay ka geysteen Dagaalkii Tigray. Gedu, oo qirtay in loo diray Eritereya xilligaas, ayaa sheegay in farriinta uu ka helay Ra’iisul Wasaaraha ay ahayd in “la sameeyo taxaddar wadajir ah” oo lagaga hortagayo “olole dacaayad ah oo la xiriira xadgudubyada xuquuqda aadanaha.” Wasiirkii hore ayaa sheegay in xilligii dagaalka, ciidanka Eritereya ay “wada shaqeeyeen” ciidamada difaaca Itoobiya “sidii iyagoo hal waddan ah,” ayna ku dagaallameen “ilaa inta laga gaarayo Debre Tabor.” Gedu, oo hadda mucaarad ku ah xukuumadda Ra’iisul Wasaare Abiy, ayaa jawaabtan ku bixiyay warqad ku taariikhaysan Arbacadii. Gedu Andargachew, oo hadda ku sugan dalka Mareykanka, ayaa u xaqiijiyay BBC-da in warqadda ku wareegeysa baraha bulshada ay isaga ka timid, ayna tahay mid dhab ah. Mas’uulkii hore ayaa warqaddiisa ku qoray in Ra’iisul Wasaare Abiy, oo bixiyay jawaabtan, uu u haystay “mid la aamini karo” uuna sharraxaad ka bixiyay xilli uu khudbad ka jeedinayay Aqalka Wakiillada Shacabka maalintii Talaadada. Ra’iisul Wasaaraha, isagoo xubnaha baarlamaanka kala hadlayay arrinta Itoobiya iyo Eritereya, ayaa wuxuu sheegay in “dhibaatada” labada dal u dhexaysa ay bilaabatay xilligii Dagaalka Tigray. Askarta Eritereya, oo xilligaas la safnaa dowladda, ayaa lagu eedeeyay inay “xasuuq baahsan u geysteen dhalinyaro” ku sugnaa magaalada Axum. Sidoo kale, waxaa lagu eedeeyay inay burburiyeen warshado iyo guryo ku yaalla magaalooyinka Shire, Adwa, iyo Adigrat. Abiy ayaa sheegay inuu “ergooyin dhowr ah u diray Eritereya” ka dib weerarradaas; mid ka mid ah ergooyinkaasna uu ahaa xubintii hore ee golaha wasiirada Gedu. Abiy ayaa laga maqlay isagoo leh, “Mudane Gedu wuxuu ahaa Wasiirka Arrimaha Dibadda xilligaas. Labo jeer ayaan u diray Eritereya. Waxa uu u siday waxay ahayd, ‘Ha dhibaatayn dadkayga Tigrayga ah, ha dhicina hantidooda, caasinimadu waxay ka timid TPLF, ee ma aha dadka Tigrayga ah.'” “Ato Gedu hadda nala ma joogo, laakiin damiir ayuu leeyahay. Haddii uu maanta qariyo, taariikhda ayaa bannaanka keeni doonta. Isagu wuu ogyahay sababta uu u aaday si uu arrinta ugala hadlo, shacabka waa ogyahay, annaguna waan ognahay,” ayuu yiri, isagoo raaciyay in wasiirkii hore ee Arrimaha Dibadda laga yaabo inuu marqaati furo. Marka laga soo tago Ato Gedu, Ra’iisul Wasaare ku-xigeenkii hore “Demeke Mekonnen” iyo “labo ama saddex qof oo hadda ku jira nidaamka” ayaa iyaguna u safray Eritereya iyagoo wada farriin la mid ah. Gedu oo ka jawaabayay khudbadda Ra’iisul Wasaare Abiy, ayaa beeniyay inuu isagu ahaa Wasiirka Arrimaha Dibadda ee xilligaas. Xigashada Sawirka,Office of the Prime Minister-Ethiopia Qoraalka sawirka,Ra’iisul Wasaare Abiy ayaa khudbaddiisii baarlamaanka ku yiri “Ato Gedu hadda nalama joogo, laakiin dun buu leeyahay, damiir buu leeyahay, hadduu maanta qariyo, taariikhda ayaa soo bixin doonta”. Gedu, oo loo magacaabay Wasiirka Arrimaha Dibadda bishii Abriil 2019, ayaa xilkaas hayay ilaa bilowgii Dagaalka Tigray. Maalin ka dib markii uu dagaalku bilaabmay, waxaa lagu dhawaaqay in loo magacaabay Wasiirka La-taliyaha Amniga Qaranka ee Ra’iisul Wasaaraha. Warqaddiisa, Gedu wuxuu ku xaqiijiyay inuu u safray Asmara isaga iyo “masuul ka tirsan wasaaradda arrimaha dibadda” si uu farriin uga sido Ra’iisul Wasaaraha oo ku socotay Madaxweynaha Ereteriya Isaias Afwerki. Si kastaba ha ahaatee, waxay beeniyeen in farriintii ay xilligaas geeyeen Asmara aysan ahayn tii uu ku dhawaaqay Ra’iisul Wasaare Abiy. “Waxay iigu yeereen inaan marqaati furo si loo caddeeyo inay Ereteriya iigu soo direen farriin oraneysa, ‘Ha dhibin dadkayga.’ Ra’iisul Wasaaruhu isna khalad weyn ayuu ka galay arrintan,” ayuu yiri. Sida uu sheegay Gedu, farriintii loo diray Ereteriya “waxay diiradda saartay saddex arrimood.” Dulucda koowaad ee farriinta uu xusay waxay ahayd dareen farxadeed. Waxaan rabaa inaan u gudbiyo hambalyo Madaxweyne Isaias oo ku aaddan guusha aan ka gaarnay hawlgalkii wadajirka ahaa ee aan ka fulinnay Woyane,” ayuu ku sharraxay farriinta koowaad. Farriinta labaad waxay ku saabsanayd “u mahadcelinta dawladda iyo shacabka Ereteriya,” ayuu yiri Gedu. Wuxuu sheegay in mahadcelinta loo jeediyay dawladda Ereteriya “daryeelkii ay u fidiyeen iyo sidii ay u dawayn jireen ciidanka intii uu socday weerarkii Taliska Waqooyi” iyo “taageerada walaaltinnimo ee ay bixiyeen si loogu diyaar garoobo weerar-celin.” Dulucda saddexaad ee farriinta ayaa ah “olole sumcad-dil ah oo baahsan” kaas oo lagu bilaabay “xiriirka ka dhashay xad-gudubyada xuquuqda aadanaha,” sida uu sheegay mas’uulkii hore ee sare. Farriinta ayaa lagu sheegay in ololahan ay bilaabeen “qaar ka mid ah taageerayaasha Woyane iyo xoogag shisheeye oo aan rabin xiriir wanaagsan oo dhex mara Itoobiya iyo Ereteriya iyadoo loo marayo ururro caalami ah iyo warbaahin kala duwan.” Wasiirkii hore ee Arrimaha Dibadda ayaa sheegay in loo dhiibay farriinta ah, “Waxaan u baahannahay inaan taxaddarno sababtoo ah tani waxay ku dambayn kartaa inay na dhibto labadeennaba.” Xigashada Sawirka,Ministry of Foreign Affairs of Ethiopia Kadib markii ay fariimahan heleen, waxay sidoo kale weydiiyeen su’aasha ah, ‘Maxaan si cad ugu sheegi la’nahay dawladda Eritereya inay ciidankeeda kala baxdo?'” “Laakiin waxay iiga digeen inaan ku weydiiyo inaad ciidankaaga la baxdo,” ayuu yiri, isagoo sharraxaya jawaabtii uu helay. “Markaas ayaan kala tagnay ka dib hawlgalkii ay ii soo dhiibeen.” Wuxuu intaas ku daray, “Marka laga reebo tan, ma jirin farriin ay ii soo dhiibeen ama ay igala hadleen oo ku saabsan dadka Tigreega,” isagoo beeniyay khudbaddii Ra’iisul Wasaare Abiy uu ka jeediyay baarlamaanka. “Walaacaaga xilligaas wuxuu ahaa cawaaqibka ka dhalan kara xad-gudubyada xuquuqul bini’aadanka ee nalagu soo eedeeyay, laakiin dhibaatada dadka Tigreega marnaba kuma jirin ajandahaaga,” ayuu ku eedeeyay raysal wasaare Abiy. Gedu wuxuu xusay inay Eritrea u safreen iyagoo wada farriintii ay ka soo qaadeen Ra’iisul Wasaaraha, ayna u gudbiyeen Madaxweyne Isaias. Markii uu u gudbinayay Madaxweynaha Eritereya, wuxuu yiri, “Ma jirin wax nagu dhibay farriintii aan sidnay.” Marka laga hadlayo ololaha la sheegay ee “xad-gudubka xuquuqul bini’aadanaha” ee la bilaabay, jawaabtii Madaxweynaha Eritereya waxay ahayd, “Waxaan ku amri doonaa qaab-dhismeedka naga hooseeya inay noqdaan kuwo taxadara intii suurtagal ah, sidii aan aniga iyo Abiy ku heshiinayna, weli shaqo badan ayaa noo dhiman.” Wuxuu xusay inuu jawaabtan u diray Ra’iisul Wasaare Abiy. Warqaddiisa, Gedu wuxuu sidoo kale ku xusay ka qaybgalka ciidanka Eritereya ee dagaalkii Tigray. “Uma malaynayo inay jirtay waqti ay ciidanka Eritereya garab istaagin ciidamada difaaca Itoobiya tan iyo bilowgii dagaalkii Tigray ilaa intii uu ka dhammaanayay heshiiskii Pretoria,” ayuu yiri. Wuxuu sheegay in Ciidanka Difaaca Itoobiya iyo Ciidanka Eritereya ay “joojiyeen samaynta hawlgallada millatari ee wadajirka ah” ka dib markii la saxiixay heshiiskii Pretoria. “Ilaa markaas, waxay ahaayeen kuwo wada jira sidii inay yihiin ciidan dal qura leeyahay,” ayuu ku qoray warqaddiisa. Source Bbcsomali Qaran News
-
Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya ayaa tacsi u dirtay shacabka iyo Dawladda Bakistaan kaddib qarax ka dhacay agagaarka Masaajidka Imam Bargah ee ku yaalla degaanka Tarlai, Shehzad Town, duleedka caasimadda Islamabad ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Bakistaan. Qaraxaasi ayaa sababay dhimashada ugu yaraan 31 qof, halka ay ku dhaawacmeen 169 kale, sida ay xaqiijiyeen ilo rasmi ah, waxayna Dawladda Soomaaliya tacsi tiiraanyo leh u dirtay qoysaska iyo ehelada dadkii ku geeriyooday dhacdadan naxdinta leh, iyadoo sidoo kale caafimaad degdeg ah u rajeysay dhammaan dadka dhaawacyadu soo gaareen. Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya ayaa sidoo kale si adag u canbaaraysay dhammaan falalka rabshadaha watay ee lagu bartilmaameedsado rayidka iyo goobaha cibaadada, kuwaas oo lid ku ah qiyamka bini’aadantinimo, nabadda iyo wada noolaanshaha bulshooyinka. “Soomaaliya waxay, mar kale, adkaynaysaa garab-istaaggeeda buuxa ee ay la leedahay Dawladda iyo Shacabka Bakistaan, gaar ahaan dadaallada lagu xaqiijinayo nabadda, amniga iyo isdhexgalka bulshada” ayaa lagu yiri warsaxaafadeed ay soosaartay Wasaaradda Arrimaha Dibeddu. Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya ayaa caddeysay inay si buuxda ula wadaagayso Bakistaan murugada ka dhalatay masiibadan, isla markaasna ay mar walba taageero u muujinayso dadaallada lagula dagaallamayo xagjirnimada iyo falalka argagixisada. Source: goobjoog.com
-
Mudanayaasha labada Aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta xarunta Golaha Shacabka ku yeeshay kalfadhiga 7-aad, kulankiisa 11-aad ee wadajirka ah, waxaana shir Guddoominayey Guddoomiye kuxigeenka koowaad ee Golaha Aqalka Sare Mudane Cali Shacbaan Ibraahim oo ay wehliyaan Guddoomiye kuxigeenka labaad ee Golaha Shacabka Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdullaahi Cumar Abshirow iyo Guddoomiye kuxigeenka labaad ee Golaha Aqalka Sare Mudane Cabdullaahi Xirsi Timacadde. Ajendaha kulanka wadajir ah ee maanta waxa uu ahaa Dib U eegista Dastuurka, gaar ahaan marxaladda labaad ee ka doodista soo jeedimaha wax ka badalka dastuurka iyo sidoo kale cutubka 4-aad ee wax ka baddel kooban oo ku saabsan Qodobada 49-aad, 50-aad iyo 54-aad ee Dastuurka Kmg ah. Ugu horreyn Guddoonka guddiga Baarlamaanka labadiisa Aqal u qaabilsan dib u eegista iyo la socodka dastuurka iyo Guddiga madaxa banaan ee dib u eegista iyo hirgelinta dastuurka ayaa mudanayaasha labada Aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, waxa ay la wadaageen warbixinta wax ka baddel kooban oo ku saabsan Qodobada 49-aad, 50-aad iyo 54-aad ee Dastuurka. Intaasi ka dib mudanayaasha labada Aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa ka dooday qodobada wax ka bedelka kooban lagu sameeyey ee 49-aad, 50-aad iyo 54-aad, islamarkaana ay soo jeediyeen guddiyada ku shaqada leh. Guddoomiye kuxigeenka koowaad ee Golaha Aqalka sare Mudane Cali Shacbaan Ibraahim oo kulanka soo xiray ayaa sheegay in dooda ay sii socon doonto islamarkaana lasii amba qaadi doono kulanka kan xiga ee dhici doona maalonta isniinta ah. Source: goobjoog.com
-
Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa maanta kulan la qaatay Sii-hayaha Safiirka Dowladda Maraykanka u qaabilsan Soomaaliya, Danjire Justin Davis, waxa ayna ka wada-hadleen xoojinta xiriirka labo-geesoodka ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Maraykanka. Kulanka ayaa intii uu socday waxaa diiradda lagu saaray arrimaha amniga iyo la-dagaallanka argagixisada oo dowladda Soomaaliya oo kaashanaysa saaxiibada caalamiga ay ka gaartay guulo wax-ku-ool ah. Ra’iisul Wasaaraha, ayaa warbixin ka siiyey Danjiraha horumarrada laga gaaray amniga dalka, dagaalka ka dhanka ah kooxaha Khawaarijta ah iyo dadaallada Xukuumadda ee lagu xasilinayo deegaannada laga xoreeyay cadowga, isaga oo xusay, kana mahadceliyay in taageerada Dowladda Maraykanka iyo doorka muhiim ah ee ay ka qaadatay tababbarka, qalabeynta iyo xirfadaynta ciidamada Qaranka. Ra’iisul Wasaaraha ayaa is-dultaagay muhiimadda weyn ee dowladda u leedahay in xoogaha xagjirka ah laga saaro dhul beereedka si dalka u gaaro isku filnaansho dhanka maalgashiga iyo cunnada ah. Dhankiisa, Sii-hayaha Safiirka Safaaradda Maraykanka ee Soomaaliya, ayaa bogaadiyey guulaha is-daba-joogga ah ee ay gaartay Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ee dhinacyada amniga, siyaasadda iyo doorashooyinka dadweynaha, isaga oo xaqiijiyay in dowladda Maraykanka ay sii wadi doonto taageerada ay siiso shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed ee dhinacyada amniga, taakulaynta ciidamada iyo gargaarka bini’aadantinimo oo xilligan ay dowladda Soomaaliya dadaal ugu jirto sidii gurmad loo gaarsiin lahaa bulshada ay saamaysay. Danjire Justin ayaa ku adkeyay in dowladda Maraykanka si buuxda u taageersantahay midnimada iyo madaxbanaanida dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Ugu dambeyntii kulanka ayaa si qoto-dheer loogu wada-hadlay xaaladaha bini’aadannimo ee dalka ka taagan iyo sidii samofal loo gaarsiin lahaa malaayiinta qof ee ay abaaraha saameeyeen, iyada oo uu Ra’iisul Wasaare Xamsa, ka dhowaajiyay in Xukuumadda DanQaran, ay hirgalisay qorshe ballaaran oo isku tashi shacab iyo dowlad ah oo bulshada lagu garab-istaagayo, iyada oo saaxiibada caalamka oo uu Maraykanka ugu horeeyana looga baahanyahay in ay gacan ka gaystaan. Source: goobjoog.com
-
Muqdisho (Caasimada Online) -Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre ayaa maanta guddoomiyey kulan looga hadlayo soo bandhigidda iyo dardargelinta Biyo-Mareenka magaalada caasimadda ah ee Muqdisho, kaasi oo lagu marti qaaday Guddoomiyaha Gobolka Banaadir. Kulankan oo sidoo kale ay ka qayb-galeen inta badan Golaha Wasiirad ayaa waxaa ugu horreyn warbixin looga dhagaystay Wasaaradda Howlaha Guud, Dib-u-Dhiska iyo Guriyeynta XFS, maamulka Gobolka Banaadir iyo xeel-dheerayaal ka socda mashruucda NAGAAD , taasi oo ku saabsan farsamada iyo qorshaha guud ee Biy-mareenka Naqshadda, baaxadda iyo marxaladaha hirgalinta. Duqa Magaalada Muqdisho, Mudane Xasan Maxamed Xuseen, ayaa sharaxay in lagu guuleystay furitaanka dhuumihii hore ee biyo-mareenada ee xirmay, balse loo baahanyahay in la dhiso kuwo cusub iyo goobo waara, si looga hortago fatahaadaha markasta dhaca ee dhibaatada naf iyo maalba leh. Dhankiisa Wasaaradda Maaliyadda ayaa soo bandhigay maalgelinta dhaqaale ee loo qorsheeyay, kaalinta looga baahanyahay in dowladda Soomaaliyeed buuxiso iyo heerka kaalmadda Bangiga Adduunka uu ku leeyahay hawshan baaxadda leh, oo ka socota magaalooyin kala duwan oo dalka ah. Sidoo kale Wasaaradaha kala ah Dhaqaalaha Buluugga, Duulista iyo Gaadiidka Hawada, Amniga Gudaha iyo Gaashaandhigga oo door ku leh hawshan ayaa soo jeediyay warbixinno ku saabsan hawlaha qaran ee socda saamayntooda iyo sida la-isu waafajin karo. Intaas kadib Ra’iisul Wasaare Xamze Cabdi Barre, oo kulanka ka hadlay ayaa sheegay in loo baahanyahay dib-u-soo celinta billicda caasimadda iyada oo dib loo furayo biyo-mareennadii hore ee xirmay si loo helo tuubooyin biyaha qaada oo tayo leh, isaga oo faray hey’adaha ku shaqada leh in ay si degdeg ah uga howl-gallaan hirgalinta mashuurcan oo muhiimad weyn u leh caasimadda. Mashruuca biyo-mareennada caasimadda oo leh ahmiyad Qaran ayaa si toos ah u taabanaya badqabka, nadaafadda iyo horumarka guud ee caasimadda, maadaama uu door weyn ka qaadanayo ka hortagga fatahaadaha, yaraynta cudurrada ka dhasha biyaha wasakhda ah, ilaalinta deegaanka iyo kaabayaasha dhaqaalaha sida waddooyinka, guryaha iyo goobaha ganacsiga. Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya waxaa ka go’an in mashruucan uu noqdo mid la taaban karo oo guuleysta loona hirgaliyo sida ugu wanaagsan si magaalada Muqdisho u noqoto caasimad u diyaarsan maalgashi. The post Muxuu ahaa ujeedka shirka uu guddoomiyay R/W Xamza ee looga yeeray Muungaab? appeared first on Caasimada Online.
-
Author: U.S. Secretary of State Marco Rubio During the Cold War, few negotiations proved as complex as those between the United States and the Soviet Union to limit and reduce their vast nuclear arsenals. They required trust between adversaries who had little reason to believe each other’s words, and they relied on intricate, constant systems to verify compliance. American statesmen persevered and reached a series of agreements first with the Soviet Union and then the Russian Federation that left the United States safer. Everything has its season though and yesterday, New START expired. Arms control advocates and many voices in the media have tried to cast the expiration as a sign that the United States is initiating a new nuclear arms race. These concerns ignore that Russia ceased implementing the New START treaty in 2023, after flouting its terms for years. A treaty requires at least two parties, and the choice before the United States was to bind itself unilaterally or to recognize that a new era requires a new approach. Not the same old START, but something new. A treaty that reflects that the United States could soon face not one, but two, nuclear peers in Russia and China. China’s rapid and opaque expansion of its nuclear arsenal since New START entered into force has rendered past models of arms control, based upon bilateral agreements between the United States and Russia, obsolete. Since 2020, China has increased its nuclear weapons stockpile from the low 200s to more than 600 and is on pace to have more than 1,000 warheads by 2030. An arms control arrangement that does not account for China’s build-up, which Russia is supporting, will undoubtedly leave the United States and our allies less safe. President Trump has been clear, consistent, and unequivocal that future arms control must address not one, but both nuclear peer arsenals. Our call for multilateral nuclear arms control and strategic stability talks, presented today in Geneva, reflects the principles President Trump has laid out. First, arms control can no longer be a bilateral issue between the United States and Russia. As the President has made clear, other countries have a responsibility to help ensure strategic stability, none more so than China. Second, we will not accept terms that harm the United States or ignore noncompliance in the pursuit of a future agreement. We have made our standards clear, and we will not compromise them to achieve arms control for arms control’s sake. Third, we will always negotiate from a position of strength. Russia and China should not expect the United States to stand still while they shirk their obligations and expand their nuclear forces. We will maintain a robust, credible, and modernized nuclear deterrent. But we will do so while pursuing all avenues to fulfill the President’s genuine desire for a world with fewer of these awful weapons. We understand that this process can take time. Past agreements, including New START, took years to negotiate and were built upon decades of precedent. They were also between two powers, not three or more. However, just because something is hard does not mean we should not pursue it or settle for less. No one understands that difficult deals are often the only ones worth having more than President Trump, who has repeatedly underscored the awesome power of nuclear weapons and his desire to reduce global nuclear threats. Today in Geneva, we are taking the first steps into a future where the global nuclear threat is reduced in reality, not merely on paper. We hope others will join us. Marco Rubio was sworn in as the 72nd Secretary of State on January 21, 2025. The Secretary is creating a Department of State that puts America First. Qaran News
-
Intuusan dagaalkii labaad caalamka ka qarxin afar sano ka hor, waxaa caalamka ku soo biiray dhallaan yar oo taariikhda gumaystaha iyo siday Afrika u arkaan wax ka baddeli doona. Bisha Diseenbar kol ay 8 marayso, sannadkuna yahay 1941 waxaa magaalada Likasa, ee berigii gumaystaha Biljimka loo aqoon jiray Jadotville, ku dhashay Valentin Mudibe. Waagaa mashruucyadii gumaystaha Afrika, waxaa qeyb ka ahaa mashruucii kaniisadaha ee lagu doonayay in lagu faafiyo diinta Kirishtanka, oo waxay iskuullo badan ka furteen waddamo badan oo qaaradda ku yaalla, oo Koongo ay qeyb ka tahay. Valentin wuxuu ka mid ahaa ardaydii laga qoray mid ka mid ah iskuulladaas Kirishtanka Kaatooligga ah, wuxuuna markaas ku biiray dariiqada Benedictine monastery oo ka mid ah xerta wadaadka St. Benedict. Isaga oo xerow 17 jir ah ayuu siminaar gaaban iyo safar kooban oo diin kororsi ah kaga qeybgalay dalka Rwanda. Muddadii uu Rwanda ku sugnaa wuxuu daraaseynayay fiqiga diinta kirishtanka iyo daraasaadkii kalaasigga ahaa, taasoo u fududaysay inuu dhex mirqo luuqadaha Laatiinka iyo Giriigga. Safarkan tacliineed wuxuu u sahlay inuu wax ka dheehdo dhigaalladii ay qoreen falaasifadii waaweynaa ee Giriigga u dhashay. Waqtigaa uu xerowga diineed ahaa waxaa uu Mudibme la kulmay dhacdo noloshiisa wax weyn ka baddeli doonta. Sannadkii 1959kii waxaa colaad ka dhex dillaacday bulshadii Tutsiga iyo qabiilka Hutuga, taasoo keentay in la laayo bulsho badan oo Tutsi ah. Wuxuu qeyb ka ahaa dadkii gacmihiisa ku duugay dadkii xasuuqa loo geystay. Kaniisaddii Kaatooligga waxaa loo arkayay oo u muuqatay mid taabacsan qabiilka Hutuga, tanina waxay ku sababi doontaa inuu Valentin fahmo dibindaabyada uu gumaystuha kala dhex dhigayo bulshada Afrikaanka ah ee dalka wada daga iyo sida ay bulshada u qeybinayaan. Waxaa qaadanwaa’ ku noqotay kaniisaddii diineed ee qeybta ka ah xasuuqa socda oo weliba dhinac ka afuufaysa dhimbisha colaadeed ee dhex taalla labada qabiil. Dhacdadan doogta iyo damaqa leh waxay ku sababaysaa inuu iskaga baxo kaniisadda oo halkaas wuxuu ku soo afjarayaa xerownimada iyo ka mid ahaanshiyaha dariiqada Benedictine Monastery iyo tacliintii uu ka dhiganayay jaamacadda kaniisaddu maamulaysay ee Lovanium oo hadda loogu yeero Jaamacadda Kinshasa. Marka uu tallaabadan qaadanayo waa inan labaatan jirsaday oo waxay taariikhdu ku beegan tahay sannadkii 1962dii. Mudimbe, safarkii Rwanda wuxuu u ahaa bar ay ka hanaqaadi doonto afkaartiisa gumays-la-dirirka ah iyo dirirta uu la galay sida uu gumaystuhu u qeexay Afrika. Safarkiisii Tacliineed iyo Waayihiisii Yurub Dhacdadii Rwanda ka dhacday ka dib wuxuu u jeesanayaa dhanka Yurub, oo waxa uu halkaas ka billaabayaa barashada Falsafadda jaamacadda Louvain ee dalka Biljimka ku taalla. Markii uu darajada labaad dhammeeyo waxa uu billaabayaa darajadiisa PhD inuu ka diyaariyo falsafadda jaamacadda Paris ee dalka Faransiiska. Waxa uu ku soo laabanayaa dalkii uu ku dhashay markii uu soo dhammeysto safarkiisa waxbarasho sannadkii 1970, si uu wax uga dhigo jaamacadda Lovanium. Madaxweynihii dalka Koongo ee xilliyadaas hoggaanka hayay, ayaa sannaddii 1973dii qarameeyay labo jaamacad oo ay gacanta ku hayeen kaniisadda Kaatooligga iyo Protestant-ga ee lagu kala magacaabi jiray Lovanium iyo Congo Free, isaga oo ku daray Jaamacadda Dawladda ee Lubumbashi, si dhammaantood loogu mideeyo hal jaamacad qaran oo loo bixiyay Jaamacadda Qaranka ee Zaïre (UNAZA). Markaas ka dib, Valentin wuxuu noqday hoggaanka kulliyadda culuunta aadanaha. Valentin, wuxuu ahaa filasoofar ku caanbaxay darsidda iyo naqdinta gumaystaha iyo aragtiyaha uu ka qabo Afrikaanta, laakiin kacaannimadan aqooneed ee uu waday waxaa ka horyimid hoggaankii dalka oo kalitalisnimo ku suntanaa. Tanina waxay ka hortimid dhaqdhaqaaqii uu Valentin waday, waxayna horseedday in sannadkii 1980meeyadii uu dalka iskaga cararo isagoo raacay xaaskiisii oo Mareykan u safraysay. Waayihii tacliineed iyo waxsoosaarkiisaba waxay ku bulaaleen oo ay ku koreen gudaha dalka Mareykanka iyo Jaamacadda Duke oo uu barasare ka ahaa, isaga oo wax ka dhigayay daraasaadka Afrika iyo tacliinta falsafadda. Waxsoosaarkiisii Dhaxalgalka Noqday Imaanshiyihiisii Mareykan waxay u ahayd fursad uu aqoon ahaan iyo maskax ahaanba u koro maadaamaa uu ahaa dhul uu ka helay xorriyad fikir, tacliin sarraysa iyo cid aqoontiisa ka dhegaysata. Sannadkii 1988dii, wuxuu soosaaray buuggiisii caanbaxay ee lagu magacaabo the Invention of Africa. Buuggiisan wuxuu ku jiraa buugta lafdhabarta ah ee daraasaysa Afrika iyo, sidoo kale, daraasaadkii gumaystaha kadib. Valentin buuggiisa wuxuu ku soo bandhigaya sida nidaamka tacliineed ee Galbeedku u dhisay aragtida iyo si-u-aragga Afrika caalamku ka heysto. Wuxuu ku tilmaamayaa buuggiisa sida aragtida Afrikaanku naftooda ka heystaan uu gumaystaha Yurub u abuuray asigoo u maraya adeegsiga Kaniisadaha, antroboolojiga iyo falsafadda. Valentin dhiganihiisan wuxuu dib-ka-tir ku samaynayaa tacliinta gumaystaha ee u saamaxday inay, mar kale, dib Afrika kaga maamulaan. Waxsoosaarkan Valentin uu qalinka u qaatay wuxuu ka mid yahay dhiganayaasha ugu muhiimsan ee daraasaadkii gumaystaha Yurub ee uu Afrika kaga tagay. Sannad ka dib, wuxuu soosaaray sheekafaneed uu ku qoray af Faransiis oo lagu magacaabo Shaba deux. Wuxuu kaga warramayaa sheekafaneeddan, dagaalladdii iyo khilaafyadii ka taagnaa dalka Koongo sannadkii 1978dii iyo sida dagaalladaas u saameeyeen nafsadda iyo ruuxda shacabkii Zaire ee hadda Koongo loo yaqaanno. Sannado ka dib waxaa soo baxay dhigane kale oo kii hore aad xiriir ula leh oo lagu magacaabo The Idea of Africa. Valentin wuxuu buuggan ku soo bandhigayaa sida ay u samaysantay fikradda iyo aragtida ay gumaystaha Galbeed ka haystaan bulshada Afrikaanta iyo sida ay Afrikaanka laftirkoodu isu arkaan. Dhiganahani waa mid uu, sidoo kale, ku lafagurayo tacliinta gumaystaha iyo sida ay u soosaartay aqoonyahanno ku hubaysan tacliin gumayste, in nidaamkaas aqooneed dib loo baaro oo laga guuro ayuu ku talinayaa. The Invention of Africa iyo The Idea of Africa, waa labo dhigane oo tiirar u ah maaddooyinka lagu daraaseeyo cilmibaaristii gumaystaha ka dib iyo, si guud, daraasaadka Afrika. Gunaanad Valentin Mudimbe waxa uu ka mid yahay tiirarka aqooneed ee qaaradda Afrika ku taagnayd, wuxuuna udubdhexaad u ahaa suugaantii ku dhisnayd gumaysi-la-dirirka iyo in la iska xoreeyo raadkii gumaystaha. Waqtigiisii, intii uu noolaa oo dhan, waxa uu foogganaa in uu qaaraan badan ku darsado daraasaadka Afrika iyo suugaanta gumaystaha ka dib (post-colonial literature). Waxaa aad loogu xusuusan doonaa labadiisa dhigane ee uu sida aadka ah ugu faaqiday tacliinta gumaystaha iyo bulshada Afrika. Valentin wuxuu ahaa filasoofar, suugaanyahan gabayada iyo sheekafaneedda qora iyo aqoonyahan daraasaddiisu ku foorarto Afrika iyo daraasaadka gumaystaha ka dib (post-colonial studies). Sannadkii 2025 bisha Abriil oo 22 maraysa ayuu ku geeriyooday North Carolina ee dalka Maraykanka. Source: goobjoog.com
-
Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre, ayaa maanta la kulmay Sii-hayaha Safiirka Dowladda Maraykanka u qaabilsan Soomaaliya, Danjire Justin Davis, isaga oo u xaqiijiyay in dowladdiisa ay sii wadi doonto taageerada ay siiso Soomaaliya. Labad mas’uul ayaa si gaar ah kulankooda diiradda ugu saaray xoojinta xiriirka labo-geesoodka ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Maraykanka, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya. Inta uu socday kulanka waxaa sidoo kale lagu soo qaaday arrimaha amniga iyo la-dagaallanka argagixisada oo haatan maraya meel wanaagsan, iyada oo dowladda Soomaaliya ay kala kaashanayso saaxiibada caalamiga ah. Sidoo kale, Xamza ayaa warbixin guud ka siiyey Danjiraha horumarrada laga gaaray amniga dalka, dagaalka ka dhanka ah kooxaha Khawaarijta ah iyo dadaallada Xukuumadda ee lagu xasilinayo deegaannada laga xoreeyay cadowga, isaga oo xusay, kana mahadceliyay in taageerada Dowladda Maraykanka iyo doorka muhiim ah ee ay ka qaadatay tababbarka, qalabeynta iyo xirfadaynta ciidamada Qaranka. Waxaa kale oo uu Ra’iisul wasaaruhu is-dultaagay muhiimadda weyn ee dowladda u leedahay in xoogaha xagjirka ah laga saaro dhul beereedka si dalka u gaaro isku filnaansho dhanka maalgashiga iyo cunnada ah. Sii-hayaha Safiirka Safaaradda Maraykanka ee Soomaaliya, ayaa dhankiisa bogaadiyey guulaha is-daba-joogga ah ee ay gaartay Dowladda Federaalka Soomaaliya ka gaartay dhinacyada amniga, siyaasadda iyo doorashooyinka dadweynaha. Danjire Justin Davis ayaa sidoo kale xaqiijiyay in dowladda Maraykanka ay sii wadi doonto taageerada ay siiso shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed ee dhinacyada amniga, taakulaynta ciidamada iyo gargaarka bini’aadantinimo oo xilligan ay dowladda Soomaaliya dadaal ugu jirto sidii gurmad loo gaarsiin lahaa bulshada ay saamaysay. Dhanka kale waxa uu adkeeyay in dowladda Maraykanka si buuxda u taageersantahay midnimada iyo madaxbanaanida dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Ugu dambeyn, kulankan ayaa si qoto-dheer loogu wada-hadlay xaaladaha bini’aadannimo ee dalka ka taagan iyo sidii samofal loo gaarsiin lahaa malaayiinta qof ee ay abaaraha saameeyeen, iyada oo uu Ra’iisul Wasaare Xamsa, ka dhowaajiyay in Xukuumadda DanQaran, ay hirgalisay qorshe ballaaran oo isku tashi shacab iyo dowlad ah oo bulshada lagu garab-istaagayo, iyada oo saaxiibada caalamka oo uu Maraykanka ugu horeeyana looga baahanyahay in ay gacan ka gaystaan. The post Mareykanka oo hal arrin u xaqiijiyay R/W Xamza + Sawirro appeared first on Caasimada Online.
-
Muqdisho (Caasimada Online) – Qaar kamid ah xildhibaannada mucaaradka oo maanta shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa qaylo dhaan afka furtay, iyaga oo si adag ua fal-celiyay arrintii maanta ka dhacday xarunta Baarlamaanka, kadib markii guddoonka sare uu sheegay in xubnaha labada Gole ay ka doodeen wax ka beddalka cutubka 4-aad ee Dastuurka KMG ka ah. Xildhibaannada ayaa beeniyay warkaasi, waxaana ay sheegeen in maanta aan wax Dastuur ah laga wada xaajoon, sida ay ku doodeen. Cabdiraxmaan Cabdisakuur oo kamid ah mudanayaasha hadlay aya sheegay in wixii maanta dhacay ay kala qaybinayan dalka iyo dadka. “Maanta Dastuur aan laga wada xaajoonin dadkii lagu kala qaybiyo oo aanan wax dan ah laga gelin oo midnimada la fiirin ee lagu dhaqaaqay in si ula kac loo sii kala qaybiyo dalka iyo dadka” ayuu yiri Cabdiraxmaan Cabdishakuur. Waxaa kale oo uu kusii daray “”Saaka waxaan sii marnay 9 isbaaro, tani waa dowlad ku dhaqmayso awood ciidan oo dastuurka aan ilaalineyn, wixii saaka dhacay wax lagu tilmaamo lama yaqaano”. Dhankiisa, Senator Cabdi Ismaaciil Samatar oo isna hadalka qaatay ayaa ku baaqay in laga hortego damaca madaxweyne Xasan Sheekh oo uu ku eedeeyay in dalka uu ku wado meel halis ah. “Xasan hala iska qabto, dalka halis ayuu ku wadaa, Siyaad Barre isaga ayaa ka daran, wixii maanta dhacay waa wixii qarankeena dumiyay” ayuu yiri Samatar. Arrimahan ayaa kusoo aadayo, xilli weli xildhibaannada diidan Dastuurka ay buuq iyo fawdo ka wadaan golaha dhexdiisa, waxaana maanta xarunta la geeyay ciidamo dheeraad ah oo Boolis ah, si loo xakameeyo dhaq-dhaqaaqa. Si kastaba, Lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase guddoonka sare ee Baarlamaanka uu u muuqdaa inuu qaatay go’aan uu kusii wadayo meelmarinta wax ka beddalka Dastuurka oo haatan xiisadda ugu wayn ay ka taagan tahay. The post Xildhibaanada mucaaradka oo qaylo dhaan afka furtay kana horyimid go’aanka… appeared first on Caasimada Online.
-
Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdiladiif Muuse Nuur (Sanyare) oo ka tirsan Mudanayaasha Golaha Shacabka Soomaaliya oo live kasoo dhex-galay xarunta Villa Hargeysa oo lagu waddo in goor dhow ay shir ku yeeshaan labada Gole ee Baarlamaanka ayaa ka hadlay xaaladda meesha ka jirta. Xildhibaanka oo soo bandhigay muuqaalka guud ee xarunta oo ciidamo ay ku dhex-jiraan, isla markaana uu ka socdo dhaq-dhaqaaq culus ayaa sheegay in maanta ay u diyaar garoobeen dagaal, haddii lasii wado doodda Dastuurka. “Saaka dagaal baan u diyaar garoobay wax jaakad la yiraahdo ma jiraan, lama waxeynayo” ayuu yiri Xildhibaan Cabdiladiif Muuse Nuur (Sanyare). Isaga oo ka hadlayay ciidamada lasoo geliyay gudaha xarunta wuxuu yiri ”Haaheey saaka iyo hoolka Baarlamanka sidaasaa Alle u qadaray, askartii waxayba leeyihiin mobile-da idinka qaadaynaa. Ha beensanina hadaa aragtaan anoo askari mobile-ka iga qaatay saakay. Intii la yaqaanay waa ka gudubtay”. Xildhibaan kale oo ka hadlay goobta ayaa isaguna nasiib darro ku tilmaamay xaaladda adag weli ka jirta Baarlamaanka, wuxuuna sheegay inay ka hortagi doono wax kasta oo sharci darro ah, gaar ahaan wax ka beddalka Dastuurka. “Farriinteyda waxaa weeye Soomaaliyeed in Baarlamaanka la suurad xumeeyay laga dhigay meel qashin ah askar laga soo buuxiyay annaga oo rabna inaan si nabad ah u diidno, kana hor imaaneyno sharci darrada” ayuu yiri xildhibaan kale oo live-ka ka dhex-hadlay. Guddoonka sare ee Baarlamaanka ayaa markii saddexaasd isku dayayo in la guda galo ansixinta ajendaha, si looga doodo Dastuurka, gaar ahaan cutubyadiisa 5-aad ilaa 9-aad ee haatan lasoo jeediyay in wax laga beddalo. Arrintan ayaa keentay in xildhibaannadu ku kala qaybsamaan, waxaana kasoo horjeedo kuwa mucaaradka oo u badan xubnaha laga soo doorto Jubbaland iyo Puntland. Sidoo kale waxa ay arrintan sababtay in xalay guddoomiye ku-xigeenka 2-aad ee Golaha Shacabka Cabdullaahi Cumar Abshirow uu soo saaro go’aan rasmi ah oo uu illaa 19 xildhibaan uga joojiyay kulamada Baarlamaanka Soomaaliya. Xildhibaannadaas ayaa toos looga mamnuucay ka-qaybgalka 12 kulan oo ah fadhiyada wada-jirka ah ee labada gole, iyo fadhiyada kale Golaha Shacabka oo ka bilaabanaysa maanta oo Sabti ah oo taariikhdu tahay 07/02/2026, iyada oo lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen qalalaasihii ka dhacay fadhigii u dambeeyay ee wadajirka ahaa. Horay waxaa sidoo kale fadhiyada Baarlamaanka, 12 kulan looga joojiyay 18 xildhibaan iyo 2 Senator oo iyana ku lug lahaa qalalaase ka dhacay golaha. Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad xasaasi ah, waxaana dib u dhacay wada-hadalladii la filayay inay u bilowdaan Villa Somalia iyo Golaha Mustaqbalka oo qorshuhu ahaa in heshiis ay ku garaan labada dhinac. The post Xildhibaan live kasoo galay BF oo sheegay inay dagaal u diyaar garoobeen + Video appeared first on Caasimada Online.
-
Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxtooyada Soomaaliya ayaa si kulul u beenisay sheegashada Madaxweynihii hore ee dalka, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, ee ahayd in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ka codsaday inuu joojiyo olole taageero loogu ururinayay, si guri loogu dhiso. Afhayeenka Madaxtooyada, Cabdicasiis Golfyare, ayaa ku tilmaamay hadalka kasoo yeeray Farmaajo mid “ka fog xaqiiqada,” isaga oo meesha ka saaray inuu jiro wax wadahadal ah oo dhex maray labada mas’uul oo ku saabsan dhismaha guriga la sheegay in ay shacabka u dhiseen. Murankan ayaa soo shaac-baxay kadib markii Madaxweynihii hore, Farmaajo, uu shalay sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu lasoo xiriiray, kana codsaday inuu hakiyo ololaha “Mahadsanid Madaxweyne”, isaga oo ku dooday in mashruucaasi uu “dareenkii shacabka ka qaatay dowladdii cusbeyd.” Hase yeeshee, Villa Somalia ayaa war qoraal ah oo ay soo saartay beenisay eedeyntaas. “Ma jiro wadahadal dhex maray Madaxweynaha JFS iyo Madaxweyne hore Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo ku saabsan dhismaha guriga la sheegay,” ayuu yiri Afhayeen Golfyare. Waxa uu intaas ku daray in xilliga uu Farmaajo sheeganayo, Madaxweyne Xasan Sheekh uu ku mashquulsanaa arrimo masiiri ah sida “dagaalka lagula jiro Khawaarijta (Al-Shabaab), dadaallada deyn cafinta, iyo qaadista cuna-qabataynta hubka.” Villa Somalia ayaa sidoo kale weerar afka ah ku qaaday Madaxweynihii hore, iyadoo ku eedeysay inuu raadinayo “hadal-hayn warbaahineed” oo aan xaqiiqo ku dhisnayn. Hadalladan la is-dhaafsaday ayaa imanaya xilli shalay xarigga laga jaray guri laga dhisay deegaanka taariikhiga ah ee Ceeljaalle, degmada Marka, kaas oo ay taageerayaasha Farmaajo ugu dhiseen hadiyad ahaan, sida la sheegay. Sida uu sheegay xafiiska Madaxweynihii hore, dhismaha guriga oo loogu magac daray “Mahadsanid Madaxweyne” ayaa ku kacay lacag dhan $295,000, iyadoo wadarta guud ee ay shacabku iska ururiyeen ay gaartay $300,000. Madaxtooyada Soomaaliya ayaa dhaleeceysay soo bandhigista gurigan xilligan, iyadoo ku tilmaamtay tallaabo aan ka turjumayn mas’uuliyadda hoggaamineed. “Waa ayaan-darro in la soo bandhigo guri ay ku kacday $300,000 xilli dadka Soomaaliyeed ay la daalaa-dhacayaan abaaro iyo duruufo adag,” ayaa lagu yiri bayaanka afhayeenka Villa Somalia. Dhankiisa, Farmaajo oo u mahadcelinayay dadkii ka qeyb-qaatay dhismaha ayaa sheegay in ololahani uu astaan u yahay in “dowladnimadu ay tahay hanti ay wada leeyihiin muwaadiniintu.” The post Villa Somalia oo beenisay warkii uu Farmaajo shalay ka sheegay madaxweyne Xasan appeared first on Caasimada Online.
-
Kulan ay maanta yeesheen xildhibaanada labada aqal ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya oo la doonayay in looga doodo wax ka beddelka qodobo ka mid ah dastuurka ayaa waxaa hareeyay buuq iyo sawaxan. Xildhibaanada mucaaradka ah oo ku dhawaad 20 ka mid ah loo diiday in ay qaybgalaan kulanka ayaa weli diidan ajandaha, iyaga oo ku doodaya in qorshaha wax ka baddelka dastuurka uusan marin wadatashi iyo habraac sharci, halka xildhibaanada muxaafidka ah doonayaan in wax ka baddel lagu sameeyo cutubyada 5-aad ilaa 9-aad ee dastuurka. Kulanka waxaa ka maqan guddoomiye Aadan Madoobe oo safar dibada ah jira, waxaana hoolka baarlamaanka ku jira ciidamo badan oo boolis ah, kuwaas oo ay cabasho ka muujiyeen qaar ka mid xildhibaanada. Waa kulankii saddexaad oo oo xiriir ah oo baarlamaanka labada aqal ee federaalka yeeshaan oo uu hareeyo buuq iyo sawaxan la xiriira wax ka beddelka qodobo ka mid ah dastuurka. Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa dhowr jeer ugu baaqay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud in uu gebi ahaanba joojiyo wax ka baddelka dastuurka kumeel gaarka ah ee dalka, hase ahaatee madaxweynahu wuxuu dardargeliyay sii wadida qodobkaas. Golaha Mustaqbalka oo ay ku mideysan yihiin Puntland, Jubaland iyo Madasha Samatabixinta waxay wax ka baddelka dastuurka ku tilmaameen mid lagu carqaladeynayo gogosha ay aqbaleen ee taalla Muqdisho. PUNTLAND POST
-
Muqdisho (Caasimada Online) — Lix muwaadin oo u dhashay dalka Marooko kuwaas oo ku xiran xabsiga weyn ee magaalada Garowe ee xarunta maamul goboleedka Puntland, ayaa codsi degdeg ah u diray dowladda dalkooda, iyagoo sheegay inay weli u xiran yihiin si sharci darro ah. Raggan oo muddo dheer ku jiray xabsiga ayaa sheegay in inkastoo labo sano ka hor ay maxkamadi ku weysay eedihii argagixisada ee loo heystay, isla markaana lagu xukumay in dalka laga tarxiilo, ay weli ku go’doonsan yihiin gudaha xabsiga. Mid ka mid ah maxaabiistan oo lagu magacaabo Maxamed Al-Busadi ayaa muuqaal dhowaan lagu baahiyay baraha bulshada ku sheegay in wakiillo ka socda Guddiga Caalamiga ah ee Laanqayrta Cas (ICRC) ay booqdeen bishii Jannaayo ee sannadkan. Al-Busadi ayaa xusay in loo sheegay in dhammaan galalka dacwadooda iyo dukumentiyadooda sharciga ah loo gudbiyay safaaradda Marooko ay ku leedahay magaalada Nairobi ee dalka Kenya. Sida uu sheegay maxbuuskan, mas’uuliyiinta Laanqayrta Cas ayaa u xaqiijiyay in dhammaan nidaamkii maamul la soo afjaray, balse ay hadda sugayaan oo kaliya waraaqaha aqoonsiga safarka iyo tikidhada diyaaradda si ay dalkooda ugu laabtaan. Waxa uu intaas ku daray in dowladda Marooko ay horay u oggolaatay inay bixiso kharashka ku baxaya dukumentiyadaas. Baaq loo diray boqorka Maxamed Al-Busadi ayaa baaq toos ah u diray Boqorka dalka Marooko, Maxamedka Lixaad, isagoo ka codsaday inuu soo dhex galo arrintooda si loo soo afjaro dhibaatada ay ku jiraan. “Laba sano ka hor ayaa nala bari-yeelay, waxaana naloogu xukumay in dalka naga la tarxiilo. Dhammaan faylasheenii waa diyaar, waxaan u dhiman nahay oo kaliya tigidhada diyaaradda,” ayuu yiri Al-Busadi oo muuqaalka ka soo muuqday isagoo ka walwalsan xaaladdiisa. Maxaabiistan ayaa sidoo kale ka cabanaya duruufaha nololeed ee ka jira gudaha xabsiga, iyadoo dhowaanna la filayo inay dhalato bisha barakaysan ee Ramadaan. Al-Busadi ayaa xusay inay la tacaalayaan cunno iyo biyo yari baahsan, taas oo ka dhigaysa noloshooda mid aad u adag. “Xaaladda halkan ka jirta waa mid aad u qallafsan. Biyaha iyo cuntadu waa gabaabsi. Waxaan ku jirnaa xanuun iyo dhibaato weyn, gaar ahaan anagoo ka fog qoysaskayadii iyo dalkayagii,” ayuu raaciyay. Muuqaalkan ayaa dhaliyay falcelin ballaaran oo ka dhex dhalatay shacabka dalka Marooko iyo baraha bulshada. Inkastoo dad badan ay muujiyeen dareen naxdin leh, iyagoo ugu baaqay dowladda Marooko inay degdeg u soo celiso muwaadiniinteeda, haddana waxaa jira dad kale oo su’aalo iska weydiinaya qaabkii ay raggan ku tageen Soomaaliya. Dadka qaarkood ayaa ku doodaya in loo baahan yahay in si cad loo sharxo duruufaha ku xeeran safarkooda iyo sababtii markii horeba loo xiray, iyadoo dadka qaar ay baraha bulshada ku qoreen: “Arrintani shaki ayay xambaarsan tahay. Maxay halkaas u tageen? Wax aan is-qabanayn ayaa jira.” Ilaa hadda, maamulka Puntland iyo dowladda Marooko midna si rasmi ah ugama hadlin cabashadan cusub ee ka soo yeertay maxaabiistan ku xiran xabsiga Garowe. The post Daawo: 6 qof oo Moroccan ah oo lagu haysto Garowe oo baahiyay muuqaal naxdin leh appeared first on Caasimada Online.
-
Saddex waddan oo Afrikaan ah ayaa lagu wadaa inay aqbalaan qaadashada kumannaan qof oo isugu jira dambiilayaal iyo muhaajiriin sharci-darro ah ka dib markii UK ay ugu hanjabtay inay ku soo rogi doonto cunaqabatayn u eg tii Trump ee dhanka fiisaha. Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo (DRC), Namibia iyo Angola ayaa heshiis ku galay inay dib ula soo laabtaan muwaadiniintooda ka dib markii ay diideen hanjabaad ka timid Shabana Mahmood, Xoghayaha Arrimaha Gudaha, oo mamnuucaya fiisaha wasiirrada, diblomaasiyiinta iyo dalxiisayaasha dalalkaas. Wargeysyada UK ayaa daaha ka qaaday bishii Disembar in Ms Mahmood ay xayiraad fiisaha ku soo rogtay DRC ka dib markii ay markii hore iska caabisay hanjabaadaha. Waxay meesha ka saartay hab-raacii fiisaha mudnaanta leh ee dublamaasiyiinteeda iyo wasiiradeeda, waxayna ka mamnuucday muwaadiniinteeda inay si degdeg ah u galaan UK. Ilaa 4,000 oo dambiilayaal ah oo ay ku jiraan gacan ku dhiiglayaal, dambiilayaal kufsi iyo tahriibayaal sharci darro ah, oo ka yimid saddexda waddan ayaa hadda loo musaafurin karaa waddamada Afrika. Kadib guushii hanjabaadaha cunaqabataynta, Ms Mahmood waxay uga digtay waddamada kale inay la kulmayaan xayiraad la mid ah fiisaha haddii ay sii wadaan inay diidaan inay dib u soo ceshadaan dambiilayaasha, muhaajiriinta sharci darrada ah iyo magangalyo-doonka la diiday. Hindiya, Pakistan, Nigeria, Bangladesh, Soomaaliya, Masar iyo Gabon ayaa la tilmaamay inay ka gows adeygayaan dib ula laabashada muhaajiriinta sharci darrada ah, waxaana laga yaabaa inay la kulmaan cunaqabatayn bilaha soo socda. Muhaajiriinta sharci darrada ah iyo dambiilayaasha khatarta ah hadda waa la saari doonaa waxaana dib loogu celin doonaa Angola, Namibia iyo Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo, waxaan sameyn doonnaa waxa ay ku qaadato si aan u soo celiyo nidaamka iyo xakamaynta xuduudaha.” Duulimaadkii ugu horeeyay ee masaafurinta ah ayaa horay u aaday Namibia waxaana saraakiishu ay ka shaqeynayaan sidii qaar kale loogu qaadi lahaa Angola iyo DRC. Ms Mahmood waxay xoojisay cunaqabataynta fiisaha iyadoo Wasaaradda Arrimaha Guduhu ku dhawaaqday ku dhawaad in 60,000 oo muhaajiriin sharci-darro ah iyo dambiilayaal ajnabi ah la tarxiilay ama laga saaray dalka tan iyo markii ay Labour-ku xukunka la wareegeen. Xil ka qaadista dambiilayaasha oo ay ku jiraan gacan ku dhiiglayaasha iyo dambiilayaasha kufsiga ayaa kor u kacay 32 boqolkiiba, halka masaafurinta muhaajiriinta sharci darada ah ay kor u kacday boqolkiiba 45 oo ay gaareen ilaa 15,200. Ms Mahmood waxay tiri: “Waxaan wacad ku maray inaan sare u qaadi doono saarista muhaajiriinta sharci darrada ah – waana haynaa jidkaas. Si kastaba ha ahaatee, waa inaan sii wadnaa sidii aan meesha uga saari lahayn kuwa aan xaq u lahayn inay dalkeena joogaan”. Xigashada Sawirka,EPA/Shutterstock Qoraalka sawirka,Shabana Mahmood Xafiiska arrimaha gudaha wuxuu sameeyay halbeeg lagula tacaamuli doono marka xayiraad fiisaha ah la saarayo waddamada diida inay dib u qaataan soo galootiga sharci darrada ah. Marka hore, waxaa la siiyaa ogeysiis bil ah oo ku saabsan xannibaadda fiisaha. Dabadeed dublamaasiyiinta iyo VIP-da ayaa laga xayuubiyaa mudnaanta ay ku leeyihiin nidaamka fiisaha UK, xitaa booqashooyinka dalxiiska, taas oo ku khasabta inay safaf galaan bannaanka safaaradaha. Ka-hortagga dadka socotada ah ee adeegyada degdegga ah waxay la macno tahay in aanay lacag bixin karin si ay u helaan dukumeentiyadooda si degdeg ah. Waddamada leh hubinta amniga ee xooggan, tani waxay u horseedi kartaa dib u dhac dheer. Cunaqabataynta waa la sii kordhin karaa si meesha looga saaro xuquuqda gelitaanka UK ee diblomaasiyiinta iyo VIP-da, oo ay ku xigto heerka ugu dambeeya ee mamnuucida dhammaan fiisaha. Yvette Cooper, oo ah xoghayaha arrimaha dibadda, ayaa u sheegtay dublamaasiyiinta safaaradaha in ay qaataan hab “wax is-dhaafsi” ah oo dheeraad ah oo ku saabsan fiisaha si wax looga qabto socdaalka sharci darrada ah haddii dalalku ay hor istaagaan soo celinta dembiilayaasha iyo muhaajiriinta. Tusaalooyinka wada shaqayn la’aanta waxaa ka mid ah safaaradaha oo ku guul darraysta in ay diyaariyaan waraaqaha wakhtiga loo baahan yahay iyo ogolaanshaha qaaditaanka shasiyaadka la celinayo. Khamiisti ayey Wasaaradda Arrimaha Guduhu waxay soo saartay muuqaal muujinaya duulimaad u socday Yurubta bari oo laga saarayo bariga Yurub dhawaad 50 dembiilayaal ajnabi ah iyo magangalyo-dooneyaal fashilmay oo diyaarad lagu galbiyay. Xukunka lagu riday dadkaas la tarxiilay ayaa gaarayay ku dhawaad 70 sano waxaana ay isugu jireen dambiyo daroogo iyo sidoo kale musuqmaasuq, xatooyo iyo haysashada hub. Bbcsomali Qaran News
-
Ciidamo cusub oo ka tirsan Booliska Puntland ayaa lagu wareejijay guud ahaan amniga gobolka Mudug, kuwaas oo oo isugu jira ciidamo dhawaan tababar ku soo kala qaatay xerada Xorgoble ee Qardho iyo kulliyadda Carmo. Ciidamadan ayaa la geeyay todobada degmo gobolka Mudug ee Puntland, waxayna la wareegeen dhammaan saldhigyada, rugaha iyo baraha kantaroolada Booliska ee gobolka. Ujeedada ciidamadan loo geeyay Mudug ayaa lagu sheegay in ay wax ka qabtaan xaaladda amni ee gobolka oo ay ka mid tahay magaalada Gaalkacyo, iyo sidoo kale in dib loo tababaro ciidamadii booliska ee hore uga shaqaynayay gobolka. PUNTLAND POST
-
Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni oo ku sugan magaalada Gaalkacyo ayaa caawa kulan la qaatay mas’uuliyiinta dowladda ee gobolka Mudug. Kulanka waxaa looga hadlay adkeynta amniga, dardargelinta adeegyada dowliga ah iyo dhameystirka mashaariicda horumarinta ee gobolka Mudug. Kulanka waxaa ka qaybgalay xubno ka tirsan goleyaasha dowladda Puntland iyo taliyaha ciidamada booliska Gen. Muumin Cabdi Shire. Madaxweyne Deni ayaa gobolkaas u tagay ka qaybgalka munaasabadda caleemo-saarka Ugaaska Beelaha Tanade Daarood (Leelkase), Ugaas Cabdiraxmaan Ugaas Maxamed oo lagu wado in ay 8-da bishan ka dhacdo degmada Galdogob. PUNTLAND POST
-
Madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa gaaray magaalada Doha ee caasimadda dalka Qatar. Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muddada uu jooga dalka Qatar, waxa uu kulamo la yeelan doonaa mas’uuliyiinta kala duwan ee dalkaasi, isaga oo kala hadli doono xoojinta iskaashiga dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo siyaasadda, sida lagu sheegay qoraal ka soo baxay Villa Somalia. Safarka madaxweynaha ayaa la xusay inuu qayb ka yahay booqashooyin uu ku marayo qaar ka mid ah dalalka caalamka, kuwaas oo uu diiradda ku saarayo adkeynta iskaashiga dhinacyada kala duwan, horumarinta danaha qaranka iyo taageeridda dadaallada lagu ilaalinayo midnimada iyo madax-bannaanida Soomaaliya. PUNTLAND POST
-
Kusimaha Guddoomiyaha Golaha Shacabka, ahna Guddoomiye Kuxigeenka 2aad ee Baarlamaanka JFS, Mudane Cabdullaahi Cumar Abshirow, ayaa soosaaray wareegto rasmi ah oo xildhibaanno gaaraya 19 mudane looga joojiyay kaqeybgalka fadhiyada Baarlamaanka. Sababta Go’aanka: Go’aankan ayaa yimid ka dib markii xildhibaannadan lagu eedeeyay inay qeyb ka ahaayeen qalalaase iyo is-hortaag lagu sameeyay fadhigii wadajirka ahaa ee Labada Aqal ee qabsoomay taariikhdu markay ahayd 02/02/2026. Wareegtada ayaa lagu sheegay in falkaas uu xadgudub ku ahaa Xeer-hoosaadka Golaha, uuna khatar geliyay nabadgelyada iyo sharafta mudanayaasha. Xildhibaanada liiska ku qoran ayaa laga joojiyay kaqeybgalka 12 fadhi oo isugu jira kuwa wadajirka ah ee Labada Aqal iyo fadhiyada caadiga ah ee Golaha Shacabka, laga bilaabo taariikhda 07-02-2026. Taxa hoose waa liiska dhammaystiran ee 19ka Xildhibaan ee laga joojiyay fadhiyada Golaha Shacabka iyo kuwa wadajirka ah, sida ku cad wareegtada rasmiga ah: Xil. Abdirashid Mohamed Hidig Xil. Mohamed Jaamac Mursal (Geele) Xil. Abbas Ali Ibrahim Xil. Ali Mahdi Mohamed (Qalato) Xil. Nasra Mahdi Arale Xil. Ali Haji Dahir Saleban Xil. Abdirashid Jire Khalinle Xil. Mariam Aweis Jama Xil. Faduma Farah Adan (Faduma Nine) Xil. Said Ali Muse Xil. Ifrah Mohamed Awed Xil. Faisal Ahmed Mohamud Xil. Yusuf Mohamed Ismail (Barakaale) Xil. Ahmed Osman Ibrahim (Daqare) Xil. Yusuf Hussein Ahmed (Gama’diid) Xil. Daud Abdikarim Sh Omar Xil. Khadra Ahmed Mohamud Xil. Hassan Hurre Ugas Xil. Mohamed Abdirahman Nadif Source: goobjoog.com
-
State Department HomeState Department Home se Home…Sudan Humanitarian Fund Call to Action Event Sudan Humanitarian Fund Call to Action Event Press Statement Thomas “Tommy” Pigott, Principal Deputy Spokesperson The scale and severity of the humanitarian crisis in Sudan requires an urgent, sustained response. The United States yesterday hosted an event with allies and partners with raised pledges of $1.5 billion in new assistance contributions. We continue spearheading efforts of the international community in stepping up action, securing access to the people and areas most in need, and ensuring burden sharing. The United States invited more than 20 donors to the Donald J. Trump Institute of Peace where we announced $200 million in additional support through the Sudan Humanitarian Fund (SHF) alongside generous contributions from other donors. While we remain proud of America’s unmatched generosity, President Trump has made it clear that other nations must also shoulder a greater share of the burden for this lifesaving work. We applaud the significant contributions to the SHF and its critical humanitarian response activities from regional and international partners, particularly the United Arab Emirates, the Kingdom of Saudi Arabia, Qatar, Kuwait, Egypt, Chad, the United Kingdom, Norway, among others. Our commitment is part of the Department’s December 2025 landmark memorandum of understanding and $2 billion pledge to pooled funds managed by the UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA). As part of the MOU, OCHA has agreed to enact vital reforms to make UN humanitarian work more impactful, efficient, and accountable to American taxpayers. The SHF is one of the funds supported by the initial U.S. anchor pledge and will allow OCHA to respond to the most urgent humanitarian needs in Sudan with speed and flexibility. We look forward to the April 15 meeting in Berlin and for more countries to join this important humanitarian effort. Qaran News
-
Deegaanka Ceeljaalle ee magaalada xeebeedka Marka, gobolka Shabeellaha Hoose waxaa laga hirgeliyay guri loo dhisay madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, kaas oo ay maalgeliyeen taageerayaasha Nabad iyo Nolol. Hoggaamiyeyaasha bulshada iyo mas’uuliyiinta deegaanka Ceeljaalle ayaa ka qaybgalay munaasabad xarigga looga jaray dhisama guriga oo lagu dhisay olole loogu magacdaray “Mahadsanid Madaxweyne”. Dhismaha gurigan waxaa la bilaabay 21 Luulyo 2023, waxaana ku baxday lacag dhan $ 295,000, iyadoo wadarta guud ee kharashka loo uruuriyay uu gaarayay $300,000 USD, sida ay sheegeen shakhsiyaadkii howshan waday. Madaxweyne hore Farmaajo oo ka hadlay dhisamaha gurigan ayaa sheegay in ololaha “Mahadsanid Madaxweyne” uu joojiyay markii uu socday dhowr todobaad, kaddib markii madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ka codsaday arrintaas. Farmaajo wuxuu u mahadceliyay dadkii ka qaybqaadatay ololaha lagu dhisay gurigan, isagoo xusay in uu tagi doono xiliyadda uu fasaxa yahay. PUNTLAND POST
-
Ciidanka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka ee NISA oo kaashanaya saaxiibada caalamka ayaa howlgal qorsheysan oo dhinaca cirka iyo dhulka ah ka fuliyay deegaanka Arabow oo hoostaga magaalada Bu’aale ee gobolka Jubbada Dhexe. Howlgalkan oo ahaa mid bartilmaameedkiisu cad yahay ayaa lagu guuleystay in lagu burburiyo xarumihii ugu waaweynaa ee kooxda Shabaab ay ku lahayd deegaankaas, kuwaas oo ahaa goobaha laga soo abaabulo falalka argagixiso ee lagu dhibaateeyo shacabka Soomaaliyeed. Xarumaha sida rasmiga ah loogu baabi’iyay howlgalkan waxaa ka mid ahaa xaruntii siyaasadda iyo maamulka ee kooxda, xaruntii diyaarinta qaraxyada, xafiisyadii marin-habaabinta ee Al-kataa’ib, iyo xero weyn oo lagu tababari jiray maleeshiyaadka. Sidoo kale, ciidanka ayaa burburiyay dhisme ay degganaayeen horjoogeyaal sare oo qaabilsanaa dhinaca tababarada, waxaana intii uu howlgalku socday halkaas lagu dilay siddeed ka tirsan maleeshiyaadka Shabaab ee ku sugnaa xarumahaas la beegsaday. Guushan laga gaaray gobolka Jubbada Dhexe ayaa qeyb ka ah dadaallada joogtada ah ee lagu daciifinayo awoodda kooxda Shabaab, iyadoo ciidanka amnigu ay muujiyeen karti dheeri ah oo lagu beegsanayo saldhigyada ugu muhiimsan ee ay kooxdu ku dhuumaalaysato. Hay’adda NISA ayaa ugu dambeyn ugu baaqday muwaadiniinta Soomaaliyeed inay sii xoojiyaan wada-shaqaynta ay la leeyihiin laamaha amniga. Source: goobjoog.com
