-
Content Count
215,387 -
Joined
-
Last visited
-
Days Won
13
Content Type
Profiles
Forums
Calendar
Everything posted by Deeq A.
-
Maraykanku waxa laga yaabaa inay qaar ka mid ah nidaamkiisa difaaca gantaallada u rarto meel kale arrintanina waxay dhalisay walaac ka jira dalka Kuuriyada Koonfureed. Maraykanka ayaa dib u raraya qaybo ka mid ah nidaamka difaaca gantaallada ee lagu rakibay Kuuriyada Koonfureed si loogu wareejiyo Bariga Dhexe, sida ay sheegeen saraakiil ay soo xigteen wargeyska Washington Post iyo warbaahinta Kuuriyada Koonfureed. Tallaabadan la sheegay ayaa timid 12 maalmood kadib markii uu bilowday dagaalka u dhexeeya Maraykanka iyo Israa’iil ee ka dhan ah Iiraan, waxayna daba socotaa warar sheegaya in Iiraan ay burburisay raadaar muhiim ah oo ka tirsan nidaamka difaaca gantaallada ee loo yaqaan Terminal High-Altitude Area Defense, ama Thaad, kaas oo yaallay Urdun. Nidaamka Thaad waxaa markii ugu horreysay lagu rakibay Kuuriyada Koonfureed sannadkii 2017 si looga ilaaliyo khataraha ka imanaya Kuuriyada Waqooyi oo hub nukliyeer leh. Qaran News
-
Washington (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa qiratay in mid ka mid ah diyaaradaheeda ay ku burburtay galbeedka dalka Ciraaq, xilli uu socdo dagaalka wadajirka ah ee ay iyaga iyo Israa’iil kula jiraan Iiraan. Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM) ayaa xaqiijiyay inay afar xubnood oo ka tirsanaa shaqaalaha diyaarad nooca shidaalka lagu shubo oo ahaa askar ay ku dhinteen, kadib markii diyaaraddaas oo ah nooca KC-135 ay Khamiistii ku burburtay galbeedka dalka Ciraaq. Warbixinta ka soo baxday taliska ayaa lagu sheegay in diyaaradda ay saarnaayeen lix qof, iyadoo weli ay socdaan dedaallo gurmad ah oo lagu baadi-goobayo inta dhiman. Qoraalka kasok baxay Taliska Dhexe ayaa lagu caddeeyay inay socdaan baaritaanno lagu ogaanayo waxa sababay masiibadan, balse ay meesha ka saareen in diyaaradda lagu soo riday weerar cadaw ama ay ku dhacday rasaas qaldan oo ay fureen ciidammada xulafada ah. Wararka hordhaca ah ee laga helayo ilo xog-ogaal ah ayaa tilmaamaya in shilkan uu yimid kadib markii ay hawada ku isku dhaceen laba diyaaradood. Saraakiil u hadlay dowladda Mareykanka ayaa xaqiijiyay in diyaaraddii labaad, oo iyaduna ahayd nooca KC-135, ay si nabad ah ku degtay ka dib dhacdadaas. Khasaarahan ugu dambeeyay ayaa kusoo beegmaya xilli ay horey u jireen todobo askari oo Mareykan ah oo lagu dilay dagaalka hadda ka socda gobolka, halka ku dhowaad 150 kalena ay ku dhaawacmeen tan iyo bilowgii colaadda. Si kastaba ha ahaatee, kooxda Iska-caabinta Islaamiga ah ee Ciraaq (Islamic Resistance in Iraq) ayaa sheegatay mas’uuliyadda soo ridka diyaaradda, iyagoo ku dhawaaqay inay ku soo rideen diyaarad nooceedu yahay KC-135 oo uu leeyahay Mareykanka galbeedka Ciraaq, iyagoo adeegsanaya “hub ku habboon.” Khasaaraha iyo shilalkii hore ee dagaalka Ka hor shilkan diyaaradeed, milatariga Mareykanka ayaa soo wariyay in toddoba xubnood oo ka tirsan ciidamada ay ku dhinteen ololaha milatari ee socda, halka mid siddeedaadna uu ku dhintay dalka Kuweyt sababo la xiriira “xaalad caafimaad” intii lagu guda jiray xaalad degdeg ah oo caafimaad. Guud ahaan, 140 kale ayaa la dhaawacay. Afhayeenka Waaxda Difaaca (Pentagon), Sean Parnell ayaa sheegay in siddeed ka mid ah ay soo gaareen dhaawacyo halis ah. Shilkan dhacay Khamiistii ayaa ah kii ugu dambeeyay ee ku yimaada milatariga Mareykanka tan iyo markii ay bilaabeen hawlgallada ka dhanka ah Iiraan 28-kii Febraayo. Waxaa horay u dhacday in saddex diyaaradood oo nooca dagaalka ah la soo riday, taas oo loo maleynayo inay ahayd rasaas saaxiib 1-dii Maarso, maalin un ka dib markii uu dagaalku bilowday. CENTCOM ayaa sharaxday in diyaaradahaas oo ahaa saddex F-15E Strike Eagles ay “si qalad ah u soo rideen nidaamyada difaaca hawada ee Kuweyt” intii lagu guda jiray xaalad dagaal oo firfircoon, xilli Iiraan ay qaadday weerarro aargudasho ah oo ku baahsan inta badan Bariga Dhexe. Shilkaas dhexdiisa, lixdii shaqaale ee saarnaa diyaaradaha ayaa si nabad ah uga booday, waxaana la soo badbaadiyay iyagoo xaaladoodu deggan tahay. Ra’yiga dadweynaha oo diiddan dagaalka Si kastaba ha ahaatee, dagaalka ka dhanka ah Iiraan ayaa diidmo kala kulmaya shacabka Mareykanka, iyadoo ra’yi-ururinadu muujinayaan inuu yahay iska horimaadkii ugu horreeyay ee tobannaankii sano ee la soo dhaafay oo la kulma diidmo tan iyo bilowgiisii. Sahan la daabacay 9-kii Maarso oo ay samaysay Jaamacadda Quinnipiac ayaa muujiyay in 53% codbixiyeyaasha ay diiddan yihiin gulufka milatari ee ka dhanka ah Iiraan. Qayb intaas ka sii badan oo ah 74%, ayaa diiday fikradda ah in la bilaabo hawlgallo dhulka ah oo ciidamo Mareykan ah la geeyo goobaha dagaalka (boots on the ground). Natiijooyinkaas waxaa xoojiyay ra’yi-ururino kale. Shirkadda cilmi-baarista Ipsos ayaa ogaatay in aqlabiyadda Mareykanka la wareystay, oo ah 43%, aysan oggolaan duqeymaha Mareykanka, taas oo aad uga badan boqolkiiba 29-ka taageeray. Inta hartay waxay muujiyeen hubanti la’aan. Khilaafka siyaasadeed iyo sababaha maamulka Dagaalka ka dhanka ah Iiraan ayaa khilaaf ka dhex abuuray xitaa taageerayaasha Madaxweyne Donald Trump, kaas oo marar badan ku difaacay weerarka milatari inuu lagama maarmaan u yahay ammaanka qaranka Mareykanka. Shakhsiyaadka caanka ah ee muxaafidka ah, sida soo-jeediyaha barnaamijyada Tucker Carlson, ayaa su’aal geliyay sababtaas. Carlson ayaa xitaa soo jeediyay in laga yaabo in la-taliyeyaashiisu ay habaabiyeen Trump. “Waxaa loo tusayaa ra’yi-ururino sheegaya in dagaalkani uu isaga u yahay guul u dhiganta 90-10,” ayuu Carlson ka yiri Trump. Wareysi uu siiyay ABC News, Carlson wuxuu gaaray heer uu dagaalka ku tilmaamo mid “gebi ahaanba ah wax laga yaqyaqsado iyo shar.” Trump ayaa uga jawaabay isagoo iska fogeeyay naqdiyayaashiisa, xitaa kuwa sida Carlson oo kale, kuwaas oo isu arka inay ka mid yihiin dhaq-dhaqaaqiisa “Make America Great Again” (MAGA). “MAGA waa ‘America First’, Tucker-na midna ma aha waxyaabahaas,” ayuu Trump u sheegay ABC News. Si kastaba, maamulka madaxweyne Trump ayaa ku dhibtooday inuu shacabka ka dhaadhiciyo ujeedada dagaalka, isagoo soo xiganaya sababo kala duwan oo ku aaddan sababta ay hawlgallada milatari u ahaayeen kuwa lagama maarmaan ah. Fagaare uu ka soo muuqday, Trump wuxuu ka digay in “dagaal nukliyeer ah” uu qarxi lahaa haddii aan Iiraan laga hortagin. Dhacdo kale, wuxuu ku dooday in wada-hadaladii lala yeeshay Iiraan ee lagu dhimayay barnaamijkeeda nukliyeerka ay noqdeen kuwo aan miro dhalin, inkastoo mas’uuliyiintu ay si isdaba-joog ah u sheegeen inay qarka u saarnaayeen inay heshiis gaaraan. Horraantii bishan, Xoghayaha Arrimaha Dibadda Marco Rubio ayaa soo jeediyay in weerarka Mareykanka la qaaday sababtoo ah “waxaan ogayn inuu jiri doono tallaabo dhanka Israa’iil ah” oo ka dhan ah Iiraan, inkastoo markii dambe uu dib uga noqday hadalladaas. Khasaaraha guud Marka laga soo tago toddobada xubnood ee dhintay ee milatariga Mareykanka, qiyaastii 1,348 Iiraaniyiin ah ayaa la dilay tan iyo markii uu bilowday dagaalku, iyo sidoo kale 15 u dhashay Israa’iil. Sidoo kale, 17 qof ayaa ku dhintay waddamada Khaliijka ee u dhow, iyadoo rabshaduhu ay ku sii baahayaan gobolka. The post Diyaarad Mareykanka uu leeyahay oo burburtay iyo askar ku dhimatay appeared first on Caasimada Online.
-
Ciidamada Mareykanka ayaa ku dhawaaqay in ay lumiyeen diyaarad nooca diyaaradaha kale shidaalka kula shuba hawada ee KC-135 Stratotanker, kaddib dhacdo ku dhacday hawada galbeedka dalka Ciraaq. Sida uu sheegay Taliska Dhexe ee Ciidamada Mareykanka (CENTCOM), shilka ayaa dhacay, xilli diyaaraddu ka qayb qaadanaysay hawlgallo milatari oo ka socda gobolka. Warbixinta ciidamada Mareykanka ayaa lagu sheegay in laba diyaaradood ay ku lug lahaayeen dhacdada, balse mid ka mid ah ay si nabad ah u degatay halka tan kale ay dhacday, ayadoo mas’uuliyiintu caddeeyeen in shilka uusan ka dhalan weerar cadow ama rasaas. Ciidamada Mareykanka ayaa sidoo kale sheegay in howlgallo sama-tabbixin ah ay socdaan si loo helo shaqaalihii saarnaa diyaaradda, inkasta oo aan weli si rasmi ah loo shaacin xaaladdooda. Diyaaradda KC-135 Stratotanker waa mid ka mid ah diyaaradaha muhiimka ah ee Ciidanka Cirka Mareykanka, waxaana loo adeegsadaa in shidaal hawada lagu siiyo diyaaradaha dagaalka iyo kuwa kale ee milatariga si ay u sii wadaan hawlgallada fog. Dhacdadan ayaa ku soo beegmeysa iyadoo xiisad militari ay ka jirto Bariga Dhexe, halkaas oo ciidamada Mareykanku ay ka wadaan hawlgallo militari oo ballaaran oo ka dhan ah Iiraan. Source: goobjoog.com
-
Somaliland is making increased efforts to gain international recognition, particularly from the U.S. administration led by President Donald Trump. These efforts have intensified as statements and political movements in Washington have gained momentum. According to a report published by Bloomberg, U.S. experts close to the Republican Party have confirmed their support for the debate on Somaliland’s recognition as an independent state. Among these experts are J. Peter Pham, who served as the U.S. Special Representative to the Sahel region and the Great Lakes Region during Trump’s first term in office, and Tibor Nagy, who served as the Assistant Secretary of State for African Affairs. In order to convey its message to Washington, Somaliland has entered into an agreement with a consulting firm and political elders. One of these firms is FSG Global, which is responsible for working with the Trump administration, and the other is Panterra, headquartered in London, as reported by Bloomberg. J. Peter Pham stated that Somaliland holds paramount strategic importance due to its strategic location. He also mentioned that Somaliland has one of the largest runways in Africa, measuring 5000 meters, and a deep-water port in Berbera managed by DP World. On the U.S. political front, Senator Ted Cruz, Chairman of the Senate Committee on Commerce, Science, and Transportation, sent a letter to President Trump in August of last year, urging him to recognize Somaliland. Despite Trump’s criticism of the U.S. military presence in Somalia over the past 30 years, his administration has escalated airstrikes in the region. According to information gathered by the New America Foundation, the U.S. has carried out 162 airstrikes in Somalia, three times more than during Joe Biden’s administration. The report also states that the U.S. government has dispatched an intelligence officer to assess the situation in Somaliland, indicating Washington’s keen interest in the region. Somaliland’s Minister of Presidential Affairs, Khadar Hussein Abdi, stated that the country is ready to offer the U.S. strategic opportunities, including access to natural resources such as rare earth minerals and oil, which have not been officially explored. He also mentioned the possibility of the U.S. establishing a military base in Somaliland. He stated, “The U.S. is tired of supporting the failed government in Mogadishu. Despite providing financial and military support for a long time, the situation has not improved. A wind of change is taking place.” Somaliland Standard Qaran News
-
Iran strikes oil infrastructures actoss the gulf Qaran News
-
Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta, Axmed Abul-Gheyt, ayaa soo dhoweeyay ansixinta kama dambaysta ah ee dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo dhaqan-gelintiisa. Jaamacadda Carabta ayaa sheegtay in tallaabadan ay tahay mid taariikhi ah oo muhiim u ah dhammaystirka dhismaha hay’adaha dowladda Soomaaliya, isla markaana xoojinaysa nidaamka dastuuriga ah ee ku dhisan dowladnimada, kala-soocidda awoodaha dowladda, ixtiraamka xuquuqda iyo xorriyadaha aasaasiga ah, iyo ilaalinta midnimada dalka. Afhayeenka Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta, Jamaal Rushdi, ayaa sheegay in ansixinta dastuurka Soomaaliya ay ka tarjumayso dadaallo qaran oo joogto ah oo ay wadaan shacabka Soomaaliyeed iyo hay’adahooda si loo xoojiyo xasilloonida siyaasadeed, loona dhiso dowlad hufan oo taageerta horumarka iyo nabadda. Jaamacadda Carabta ayaa sidoo kale xaqiijisay inay sii wadi doonto taageerada iyo wada shaqeynta ay la leedahay dowladda iyo baarlamaanka Soomaaliya, si loo xoojiyo amniga, xasilloonida, iyo horumarka dalka, loona taageero dimuqraadiyadda iyo midnimada Soomaaliya, taas oo ka qayb qaadanaysa nabadda iyo xasilloonida gobolka. Source: goobjoog.com
-
Hoggaamiyaha cusub ee dalka Iran, Mojtaba Khamenei, ayaa markii ugu horreysay tan iyo markii xilka loo magacaabay jeediyay bayaan rasmi ah oo laga akhriyey telefishinka qaranka. Khudbaddan ayaa timid xilli xiisadda gobolka Bariga Dhexe ay sii kordheyso, iyadoo Iiraan ay ku jirto xaalad dagaal iyo cadaadis siyaasadeed. Bayaanka uu jeediyay hoggaamiyaha cusub wuxuu si gaar ah uga hadlay weerarro dhowaan ka dhacay dalka, oo ay ku jirto weerar lagu qaaday dugsi gabdho oo ku yaalla magaalada Tehran. Sida uu sheegay, weerarkaasi wuxuu sababay dhimashada 168 qof oo rayid ah, kuwaas oo ay ku jireen 110 carruur ah. Dowladda Iiraan ayaa mas’uuliyadda weerarkaasi dusha ka saartay United States iyo Israel. Hoggaamiyaha cusub ayaa sheegay in dalka Iiraan uusan ka laaban doonin aargoosiga dadka lagu dilay weerarradaas, isagoo carrabka ku adkeeyay in dhiigga dadka ay dowladda ku tilmaantay “shuhado” aan la dayici doonin. Wuxuu xusay in tallaabooyinka aargoosiga ah ay horey u bilaabmeen, isla markaana ay sii socon doonaan ilaa laga gaarayo waxa uu ku tilmaamay caddaalad buuxda. Mojtaba Khamenei ayaa xilka hoggaamiyaha sare ee dalka la wareegay kaddib geeridii aabbihiis, Ali Khamenei, oo sida ay sheegeen wararka dowladda Iiraan lagu dilay weerar ay ku lug lahaayeen Maraykanka iyo Israa’iil. Geerida hoggaamiyihii hore ayaa sii kordhisay xiisadda u dhexeysa Iiraan iyo dalalka reer galbeedka. Khudbaddiisa ayuu sidoo kale kaga hadlay suurtagalnimada in Iiraan ay xirto marin-biyoodka istiraatiijiga ah ee Strait of Hormuz, oo ah mid ka mid ah marinnada ugu muhiimsan ee saliidda adduunka laga gudbiyo. Wuxuu sheegay in xiritaanka marin-biyoodkan uu weli yahay ikhtiyaar ay dowladda Iiraan miiska saaran tahay, isla markaana la baarayo furitaanka jabhado kale oo dagaal haddii xaaladda colaadeed ay sii socoto. Hoggaamiyaha cusub wuxuu sidoo kale sheegay in Iiraan ay ka dalban doonto cadawgeeda magdhow ku saabsan khasaaraha soo gaaray shacabka iyo kaabayaasha dalka. Wuxuu intaas ku daray in haddii magdhowgaas la diido, Iiraan ay qaadi doonto tallaabooyin kale oo ay ku beegsan karto hantida iyo danaha dalalka ay u aragto inay mas’uul ka yihiin weerarrada. Khudbadda hoggaamiyaha cusub ee Iiraan ayaa si weyn u soo jiidatay indhaha caalamka, iyadoo falanqeeyayaal badan ay ka digayaan in hadalladan ay sii kordhin karaan xiisadda gobolka Bariga Dhexe, gaar ahaan haddii ay dhacdo in la xiro marin-biyoodka Hormuz ama ay sii xoogaystaan weerarrada u dhexeeya dhinacyada is haya. Source: goobjoog.com
-
Golaha wasiirrada Puntland oo maanta yeeshay shirkoodii todobaad laha ayaa ka hadlay arrimo ay ka mid yihiin saameynta dagaalka Bariga Dhexe uu ku yeelan karo maciishada deegaannada Puntland. Shirka oo guddoomiyey madaxweyne Deni ayaa sidoo kale looga hadlay dhameystirka dagaalka Calmiskaad, iyada oo wasiirka amniga Xaaji Bakiin uu warbixin dagaalkaas ku saabsan la wadaagay Golaha. Shirka waxaa kaloo looga hadlay dagaal beeleedyada ku soo noqnoqday gobolka Mudug iyo sidii xal loogu heli lahaa arrintaas. Wasaaradda deegaanka ayaa Golaha la wadaagtay baahinta sharciga deegaanka Puntland, kaas oo la sheegay in uu qayb weyn ka qaadanayo isku dhacyada ka dhasha isku qabsiga deegaanka. PUNTLAND POST
-
Tan iyo Kacaankii Islaamiga ee 1979-kii, dalka Iiraan wuxuu dhisay nidaam siyaasadeed oo u gaar ah, kaas oo isku dhex qasa doorashada dadweynaha iyo maamulka diimaha ah ee ku dhisan falsafadda Velayat-e Faqih. In kasta oo caalamka badanaa laga arko Madaxweynaha oo ka qaybgalaya shirarka caalamiga ah, haddana nuxurka awoodda dalku waxay ku jirtaa guri kale. Hoggaamiyaha Sare: Awoodda aan Xadka lahayn Hoggaamiyaha Sare (The Supreme Leader) waa shakhsiga ugu sarreeya dalka, xilkana wuxuu hayaa inta uu nool yahay. Sida ku cad dastuurka Iiraan, isaga ayaa leh ereyga ugu dambeeya ee masiirka qaranka. Talada Ciidanka: Waa Taliyaha Guud ee Ciidamada Qalabka Sida. Isaga ayaa magacaaba madaxda sirdoonka iyo jeneraallada ugu awoodda badan, gaar ahaan kuwa Ilaalada Kacaanka (IRGC). Siyaasadda Dibadda iyo Nukliyeerka: Go’aannada ku saabsan dagaalka, nabadda, iyo barnaamijka nukliyeerka ma lahan madaxweynaha, balse waxay ka soo baxaan xafiiska Hoggaamiyaha Sare. Kormeerka Awoodaha: Wuxuu dhex-dhexaadiyaa hay’adaha fulinta, sharciga, iyo garsoorka, isagoo awood u leh inuu xilka ka qaado madaxweyne kasta oo ka leexda jihada uu u dego qaranka. Madaxweynaha: Maareeyaha Xukuumadda Madaxweynaha Iiraan, in kasta oo uu yahay mas’uulka labaad ee dalka, haddana shaqadiisu waxay u badantahay mid fulin iyo maamul maalinle ah. Isaga waxaa lagu soo doortaa codka shacabka afar sano kasta. Maamulka Gudaha: Wuxuu mas’uul ka yahay dhaqaalaha, adeegga bulshada, iyo fulinta qorshayaasha ay ansixiyaan baarlamaanku. Magacaabista Wasiirrada: Wuxuu soo xulaa golahiisa wasiirrada, laakiin wasaaradaha xasaasiga ah sida Arrimaha Dibadda iyo Sirdoonka, waa inuu marka hore oggolaansho ka helaa Hoggaamiyaha Sare. Awoodda Xaddidan: Madaxweynuhu ma lahan wax awood ah oo uu ku amro ciidamada milatariga ama uu ku beddelo madaxda amniga ee dalka. Dheelitirka Awoodda: Labada Weji ee Iiraan Nidaamkani wuxuu dhisay hab-dhismeed “labo-madaxle” ah. Madaxweynuhu wuxuu u adeegaa sidii wejiga dawladda ee la tacaala arrimaha gudaha iyo xiriirka caadiga ah, halka Hoggaamiyaha Sare uu yahay mishiinka qarsoon ee dejiya jihada istiraatiijiyadeed ee dalka. Khilaafyada u dhexeeya labadan xafiis ma ahan wax cusub, balse markasta waxaa guushu raacdaa Hoggaamiyaha Sare. Tan iyo markii Mujtaba Khamenei uu u muuqday dhaxalka dhabta ah ee awooddaas, caalamku wuxuu indhaha ku hayaa sida uu u sii xoojin doono xukunka diimiga ah iyo saameynta ciidanka Ilaalada Kacaanka ee ku dhex jira maamulka dawladda. Farqiga u dhexeeya labada xafiis waa mid cad: Madaxweynuhu waa mas’uulka Xukuumadda, halka Hoggaamiyaha Sare uu yahay mas’uulka Dawladnimada. Marka ay timaaddo go’aannada waaweyn ee beddeli kara masiirka dalka Iiraan iyo saameynta uu ku leeyahay gobolka, Hoggaamiyaha ayaa had iyo jeer ka miisaan weyn codka sanduuqa doorashada. Source: goobjoog.com
-
Mareykanka ayaa dhaqaale burbur xooggan ka wajahaya dagaalka Bariga dhexe iyo misaaniyad aan horay loo sii qorsheyn oo waali ah ay uga baxeyso dagaalka oo u muuqda mid danihii loo galay aan laga biyo keenin. Boqolkii saacadood ee ugu horeeyay dagaalka ayuu mareykanku dareemay kuleylka dhaqaale ee sida xawliga ah uu u qasaarayo. Afartii maalmood ee ugu horeysay dagaalka, Maraykanku wuxuu kharash gareeyay $3.7 bilyan. Lacagtan ayaa ka badan miisaaniyadda ciidan ee sanadlaha ah ee in ka badan 100 waddan oo adduunka ah. Sida Lacagtaas loo kala isticmaalay: Dhaqdhaqaaqa Ciidanka ($196 Milyan): Kharashka lagu shaqaysiinayo in ka badan 200 oo diyaaradaha dagaalka ah, maraakiibta badda, iyo qalabka madaafiicda. Hubka iyo Gantaalaha ($3.1 Bilyan): Waxaa la riday in ka badan 2,600 oo hubka casriga ah. Gantaal kasta oo Tomahawk ah wuxuu ku kacay $3.6 milyan, halka gantaalaha JDAM ay ku kaceen $80,000 midkiiba. Khasaaraha Dagaalka ($359 Milyan) Waxaa ka mid ah saddex diyaaradood oo nooca F-15 ah oo ay saaxiibadood ku qaldeen kuna soo rideen dalka Kuwayt. Dhibaatada Dhaqaale ee Difaaca Warbixintu waxay xustay in difaacu uu ka qaalisan yahay weerarka. Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan (Shahed drone) waxay ku kacaan $50,000, laakiin in mid kaliya la soo rido waxay Maraykanka kaga baxaysaa lacag 100 laab ka badan qiimaha diyaaraddaas. Yaa bixinaya lacagtan? Dawladda Maraykanku waxay dagaalkan ku waddaa “Credit Card-ka ciidanka,” waayo Koongaraska Maraykanku wali ma ansixin lacagtan badankeeda. Waxaa jira saddex waddo oo loo mari karo bixinta deyntan: In Koongaraska la waydiisto lacag degdeg ah. In laga soo weeciyo mashaariic kale. In lagu daro miisaaniyadda mustaqbalka oo laga yaabo in la isku khilaafo. Maalin kasta oo dagaalku uu sii socda waxaa sii kordhayay qarashka ka baxaya Mareykanka , waxaana hadda maalin kasta la sheegay in mareykanku uu qasaarayo 1 Bilyan oo dollar. Sida warbaahinta Mareykanku ay werinayso 6-dii maalmood ee ugu horeysay dagaalka Marekanka waxaa uga baxay in kabadan 11 Bilyan dollar taas oo muujineysa kororka waalida ah marka loo eego 4-maalmood ee dagaalka ugu horeysay. Khuburadu waxay saadaalinayaan in hadii uu dagaalku sii socda kharashka uu ku gaari doona Mareykanka $40 bilyan ilaa $65 bilyan oo dollar. Si kastaba, dhaqaale burburkan ku socda Mareykanka ayaa loo arkaa sabab rasmi ah oo ku qasbi kara Madaxweyne Trump in uu soo afjaro dagaalka, waxaana hadda uu u muuqdaa mid raadinaya wadadii uu uga bixi lahaa dagaalka oo ka adkaaday sidii uu filayay. Source: goobjoog.com
-
Muuqaalka Jifo-jabsade Guddoomiyaha gobolka Mudug Faysal Sheekh Cali (Jifo-jabsade) ayaa madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ku eedeeyey in uu hubeeyay ciidamo beeleed wax u dhimaya amniga deegaannada Puntland. Guddoomiye Jifo-jabsade oo xalay hadal ka jeediyay munaasabad ka dhacday magaalada Gaalkacyo ayaa yiri “Xasan wuxuu diiday mushaarkii iyo mashaariicdii ciidamada ammaanka Puntland ee Daraawiishta iyo Booliska, wuxuuna nagu hubeeyay ciidamo beeleedyo uu doonayo in uu nagu burburiyo”. Sidoo kale wuxuu ku eedeeyay madaxweynaha in uu hor-istaagay maashriicdii loogu talagalay Puntland, gaar ahaan mashruucii dhismaha wadada Gaalkacyo iyo Bacaadweyn. Guddoomiye Jifo-jabsade waxa uu sidoo kale ka hadlay dastuurka cusub ee Soomaaliya oo ku tilmaamay shaati uu toshay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. PUNTLAND POST
-
Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dimuqraadiyeynta Puntland ayaa maanta magaalada Gaalkacyo ku qabatay kulan lagu horumarinayo wadahadallada xal u helidda colaadda deegaanka Roox ee gobolka Mudug. Kulankan oo ay goobjoog ka ahaayeen isimada gobolka Mudug oo ah marjaca iyo hoggaanka geeddi-socodka nabadaynta ayaa labada dhinac ku soo gudbiyeen min 17 xubnood oo matalaya beelahooda. Intii uu socday kulanka maanta, waxaa la dhisay guddi dhexdhexaadin ah oo ka kooban lix xubnood, kuwaas oo ka shaqeyn doona hagidda iyo fududeynta wada-xaajoodyada. Guddigan waxaa soo gudbiyey isimada gobolka Mudug, waxaana si rasmi ah u aqbalay labada dhinac ee khilaafku ka dhexeeyo, iyadoo la rajeynayo in tallaabadani ay dedejin doonto xal waara oo laga gaaro colaadda ka taagan deegaanka Roox. PUNTLAND POST
-
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa war kasoo saartay sare u kaca ku yimid qiimaha shidaalka ee dalka, iyadoo ugu baaqday ganacsatada Soomaaliyeed inaysan muwaadiniinta ku kordhin qiimo ka badan inta ay xaqa u leeyihiin. Ku-simaha Wasiirka ahna Wasiir Ku-xigeenka Wasaaradda Batroolka iyo Macdanta Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Xildhibaan Cabdiwahaab Cabdi Cumar (Caanuug), ayaa sheegay in dowladdu la hadashay ganacsatada shidaalka, isla markaana ay ka codsatay inaysan shacabka dul saarin culays dhaqaale oo dheeraad ah. “Ganacsatada waxaan ka codsanay inaysan muwaadiniinta dul saarin wax ka badan inta ay xaqqa u leeyihiin,” ayuu yiri Wasiir Ku-xigeenku. Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in ganacsatada qaarkood ay dowladda u sheegeen in helitaanka shidaalka uu caqabad noqday, taas oo qayb ka ah sababaha keentay kororka qiimaha. Si kastaba ha ahaatee, Dawladda ayaa caddeysay in ay kaalin ka qaadan doonto sidii xal loogu heli lahaa caqabadaha jira, loona fududeyn lahaa culaysyada saaran ganacsatada iyo shacabka. Source: goobjoog.com
-
Kulan saddex geesood ah oo u dhexeeya madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle iyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ayaa caawa ka dhacay magaalada Jabuuti. Sida lagu sheegay qoraal ka soo baxay madaxtooyada Soomaaliya, kulanka waxaa looga hadlay xasilloonida Geeska Afrika iyo iskaashi wadajirka ah oo ay yeeshaan saddexda dal. Sidoo kale madaxda saddexda dalka ayaa la sheegay in ay ka wadahadleen fursadaha lagu horumarin karo maalgashiga, isu-socodka iyo horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha, si loo xoojiyo isdhexgalka iyo horumarka dalalka gobolka. Kulankan waxa uu ku soo aadayaa, xilli ay Itoobiya si weyn u raadinayso marin badeed ay ka hesho Gacanka Cadmeed. PUNTLAND POST
-
Madaxweynaha dowladda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta gaaray magaalada Jabuuti ee caasimadda dalka Jabuuti. Booqashada Madaxweyne Xasan Sheekh ee dalka Jabuuti ayaa lagu sheegay in ay salka ku hayso aragti wadaag ku saleysan xaaladda gobolka, iskaashiga, wadajirka, danwadaagga iyo xiriirka ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Jabuuti. Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muddada uu ku sugan yahay dalka Jabuuti, waxa uu la kulmi doona, dhiggiisa Ismaaciil Cumar Geelle oo ay ka arrinsan doonaan xaaladaha siyaasadeed, amni iyo dhaqaale ee gobolka, sida lagu sheegay qoraal ka soo baxay Villa Somalia. PUNTLAND POST
-
Iiraan ayaa gubtay markab kuwa xamuulka ah oo ku gooshayay calanka Thailand, kaas oo marayay marin biyoodka Hormuz. Markabka oo lagu magacaabo Mayuree Naree Bangkok waxaa lagu dhuftay wax la rumeysan yahay in uu yahay gantaal ama walax qarax leh oo aan la garanayn. Markabka oo ka soo shiraacday Imaaraadka ayaa shaqaalihii saarnaa laga badbaadiyay, sida ay sheegtay hay’adda kormeerka maraakiibta ee UKMTO. Iiraan ayaa hore uga digtay maraakiibta in aysan soo dhaafin marin biyoodka Hormuz oo ay maraan qiyaastii 20% shidaalka iyo gaaska adduunka, taas oo dhalisay cabsi weyn oo dhanka ammaanka ah. Dagaalka ka socda Bariga Dhexe ayaa galay maalintii 12-aad, iyada oo Iiraan ay weerartay Israa’iil iyo waddamada Khaliijka, halka Israa’iil ay beegsatay Iiraan iyo Lubnaan. PUNTLAND POST
-
Deegaannada Puntland waxaa maalmihii u dambeeyay sare u kacay qiimaha shidaalka, taas oo la sheegay in ay sababtay dagaallada ka socda Bariga Dhexe. Waxaa meelaha qaar qiimaha halkii litir ee batroolka ah gaaray $1, halka uu markii hore ahaa $0.8, taas oo ka dhigan in uu 20% kor u kacay. Gaadiidleyda Puntland ayaa ganacsatada shidaalka ku eedeynaya in ay si iskood ah u kordhiyeen qiimaha oo aysan arrintani wax saameyn ah ku lahayn dagaalka Bariga Dhexe. Qiimaha shidaalka adduunka ayaa sare u kacay tan iyo markii ay Iiraan duqeymaha ku billowday dalalka Khaliijka iyo marin-biyoodka istaraatiijiga ah ee Hormuz. PUNTLAND POST
-
As the Iran war intensifies, the Gulf Arab states are beginning to openly question the US role in the region U.S. President Donald Trump and Saudi Arabia’s Crown Prince Mohammed bin Salman, right, arrive for a meeting at the G20 Summit in Osaka, Japan, on June 28, 2019. (Eliot Blondet/POOL/AFP via Getty Images) A saying attributed to former Egyptian President Hosni Mubarak has resurfaced during the ongoing war in Iran: “Those who wrap themselves in America are naked.” Put another way, those who count on American protection are ultimately left high and dry. That quote (which some also attribute to Mubarak’s predecessor Anwar Sadat) has been making the rounds on social media in recent days, capturing a broader feeling, particularly in the Gulf Arab states, that this war has been brought upon them by the United States, and that, despite this, it appears to be leaving them “uncovered” in its response to the Iranian threat. For the first few days of the Iran war, the Gulf states were relatively quiet in public, reflecting an uncertainty about how long the retaliation against their cities would last. Would this latest round of missile and drone strikes be brief — as with Iran’s retaliation against U.S. air bases in Qatar during last June’s war with Israel — or would it last longer? More than a week in, the answer is clearly the latter. Yet within the Gulf, there were differences over who to blame. Iran’s strategy was clearly to cause sufficient pain to the Gulf states, particularly the United Arab Emirates, which has been hit harder than any other Gulf Cooperation Council (GCC) country, in the hope that they would pressure Washington to end the war. That conversation was happening behind the scenes. But now it has burst into the open. In a post on X, Amr Moussa, the Egyptian former secretary-general of the Arab League, called the strikes on Iran “a strategic American move that was planned,” and “a major step toward reshaping the Middle East (including the Arab world) into a geopolitical regional order that Israel seeks to lead.” In response, veteran Saudi journalist Abdulrahman al-Rashed argued that this sort of framing ignores the fact that Iran itself is a threat to its neighbors in the region, stressing that GCC countries, along with Iraq, Lebanon, Yemen and others, “have lived for decades under the threat and destruction of Iran’s expansionist project.” Not to be outdone, Moussa invoked a sense of pan-Arab solidarity to reiterate that Iran’s actions should be condemned, adding that “aggression against any Arab country represents aggression against all of us and requires solidarity in response to it.” The debate quickly drew more responses from across the region. Lt. Gen. Dhahi Khalfan, Dubai’s deputy police chief, highlighted that the threats from Israel and Iran are not mutually exclusive, and that interventions from both countries have harmed the Arab world’s stability, showing that it cannot rely on external powers (read: the U.S.) to protect its interests. Khalaf Al Habtoor, the UAE business tycoon, echoed this sentiment, calling the aggressors “two sides of the same coin,” and took another jab at the U.S., arguing that the region’s countries must trust their own capabilities rather than relying on alliances with powers whose interests don’t align with theirs. Dawood al-Shirian, a prominent Saudi journalist and TV anchor, weighed in by warning against framing the current challenges as a “misleading binary” between Israel and Iran. The real issue, he wrote, “is a competition between two hegemonic projects competing over the region.” Both Moussa and al-Rashed are important figures in the Arab world, even though they don’t hold political positions. Their public statements often reflect the thinking among Arab elites close to power circles. Their exchange reflects a wider debate in the region around how to navigate competing pressures from America, Iran and Israel, laying bare three tendencies. The first is aligned with Iran’s ideological opposition to Israel. It views the Gulf states, along with Syria, as mere inconveniences in a larger struggle against Israeli domination. Opposing this view are those who have directly borne the brunt of Iranian influence, including the Gulf states, Iraq, Lebanon and Yemen, which have faced decades of attacks and broader military actions by Iranian proxies. A third perspective aims to reconcile the other two, viewing both Iran and Israel as destabilizers in the region. The debate between Moussa and al-Rashed, and the commentary it sparked, reflects the few statements from Gulf leaders, who now seem to be speaking more openly. UAE President Mohammed bin Zayed, who rarely makes public statements, gave an interview emphasizing his country’s resilience since the war began. “All is well in the UAE,” he said, from a hospital where he was visiting those injured in attacks over the last week. Directly addressing “the enemies of the UAE,” he warned that the country “has thick skin and bitter flesh. We are not easy prey.” His comments signal that the Gulf states will not continue to tolerate intimidation from Iran, but are still some way from becoming actively involved in this war. Qatari Prime Minister Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani spoke to Sky News on Saturday, expressing a sense of betrayal amid the region’s shifting calculations and warning that the attacks on Gulf countries had “destroyed” their previous relationship with Iran. Given that Qatar has maintained a diplomatic connection with its Gulf neighbors and the U.S., his words reveal a new assertiveness coming from the Gulf’s leadership as well as a growing awareness that they can’t rely on external allies for security. As they seek to deal with escalating attacks on their territory, Gulf countries have also been facing what appears to be a coordinated campaign to drag them into the war. When Lindsey Graham, a U.S. senator close to Donald Trump, suggested on X yesterday that the GCC could “get more involved” in the war, Al Habtoor replied with a long statement, reminding Graham that it was the U.S. that dragged the region to war without consultation, and saying the Gulf would not sacrifice its sons in a conflict that serves the interests of others. That post was later deleted, perhaps reflecting a sense that categorical statements might be difficult to stand behind if this war continues for weeks. Source: New Lines Magazine
-
Bare-sare Maxamuud Sheekh Xaamud. “Xildhibaannada qaarkood, oo uu Sanyare ka mid yahay ayaannu dacwad u haysannaa. Waxay ka mid ahaayeen dadkii saxiixay afartii cutub ugu horreeyay.” Garoowe (Wararka PP) — Dood dhowr habeen ka hor ka dhacday Xarunta Horumarinta iyo Cilmibaarista ee Puntland (PDRC) waxaa lagaga hadlay wax ka beddelka dastuurka federaalka iyo kaalinta ay Xildhibaannada iyo Senetarrada Puntland ku lahaayen. “Xildhibaannada qaarkood, oo uu Sanyare ka mid yahay ayaannu dacwad u haysannaa. Waxay ka mid ahaayeen dadkii saxiixay afartii cutub ugu horreeyay. Noo caddeeya sababta aad markii hore u oggolaateen wax ka beddelka dastuurka laakiin hadda aad u diiddan tihiin” ayuu yiri Bare-sare Maxamuud Sheekh Xaamud, Guddoomiyaha Jaamacada PSU oo ay xarunteedu tahay Garoowe. Nin kale oo dhallinyaro ah oo lagu magacaabo Maxamed Cali Falfaloos oo goobta ka hadlay ayaa isagana eed u soo jeediyay Xildhibbaannada iyo Senetarrada heer Federaal ee Puntland. “Waxaan rabaa inaan iraahdo ‘waxa maanta ina gaaray idinka ayaa kow ka ah. Go’doon baad na geliseen, nooma qalanto sidaas, mana aqbali karno, mana yeeli karno, marka xaqiiqada laga hadlo. Xildhibaannada na metela weli iyagoo qodob ka hadlaya maan arkin, iyagoo u doodaya ardayda maan arkin ama codsanaya in ciidammada wax loo qabto maadaama Puntland ay dagaal ku jirto. Laakiin waxaan arkaa subaxa doorasho soo dhowdahay iyagoo madaxweyne qancinaya oo firimbi yeerinaya. Iskuguma xirnidin sida Xildhibaannada Somaliland iyo Xildhibbaananda Koonfurtu iskugu xiran yihiin. Soomaaliya way dhismaysaa, waa inaan been la idiin sheegin” ayuu Falfaloos yiri. Falfaloos: “Waxaan rabaa inaan iraahdo ‘waxa maanta ina gaaray idinka ayaa kow ka ah. Go’doon baad na geliseen.” Ka qeybgale kale oo goobta joogay ayaa ku dooday in dhowaan 30 qof ku geeriyoodeen wax ka beddelkii dastuurka Puntland halka datsuurka heer Federaal markii wax laga beddelay uusan hal qof ku naf waayin. Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ayaa si gaar ah u soo xushay 2022kii Xildhibaannada iyo Senetarrada heer Federaal ee Puntland. Xildhibaannada iyo Senetarrada heer Federaal ee Puntland waxay bilaabeen taageerista siyaasadda Dowladda Federaalka kaddib markii Madaxweyne Deni uu ku dhawaaqay inuu 2023kii xiriirka u jaray Dowladda Federaalka Soomaaliya. © Puntland Post, 2026
-
Taliska Maraykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa sheegay in 8-dii bishan Maarso uu duqeyn ka fuliyay buuraha Calmiskaad ee gobolka Bari, halkaas oo ay ku dhuumaalaystaan xubno ka tirsan Daacish. Hadal qoraal ah oo ka baxay AFRICOM ayaa lagu xusay in duqeyntu ka dhacday meel qiyaastii 70 KM dhanka koonfur bari kaga beegan magaalada Boosaaso. Maraykanka wax faahfaahin kama bixin khasaaraha ka dhashay duqeynta ka dhanka ah talisyada Daacish-ta ku dhuumaalaysata meelo ka mid ah buuraleyda Calmiskaad. Maraykanka ayaa taageero weyn oo dhanka duqeynta iyo xogta ah, Puntland ka siiyay dagaalka ay kula jirto kooxda Daacish oo muddo hal sano ka badan ka socda Calmiskaad. PUNTLAND POST
-
WQ: Maxamuud Cali Aadan (Hoorri) Macallin iyo Suugaanyahan Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin! Xildhibaankii shalay qalinduurka lagu soo qoray ma run baa inuu ii doodayo mise ninkii shalay soo dhacay ayuu la dudsanyahay? Ogaalka dadweynuhu ma yahay mid la jaanqaadi kara dastuurka iyo waayaha geeddisocodkiisa? Dastuurku ma yahay mid u qareemaya hooyada bariiska dhacay laga iibinayo har iyo habeen? Ma yahay mid dabraya ganacsatada daawada dhacday dadka ku daldalaysa? Ma yahay mid xaqiisa siinaya muwaaddiinka ku haftay beenta iyo goraya-khaakhlaynta siyaasiga maran? Mayahay mid xakamaynaya afkuxooglaha dadka ku gumaadaya fadwada waallidaha iyo sicirbararka ku dhacay fahanka diinta? Mise waa mid weli mareeg iyo qool ugu xidhan madaxyaweynta isu taqaan waxa loogu yeedho “Saamileyda Siyaasadda”? Midnimada, gobannimada qarannimada iyo wadajirka ummadda Soomaaliyeed ma yahay, dastuurku, mid xididdada u adkaynaya? Inta dhimirka wacan Dhoobadooda jecel Ama dhoof ku maqan Taar maw dhigteen? Inta dhaadka xidhan Dhakhaatiirta tuban Ama dheeg u yaal Buul maw dhisteen? Inta dhaawaca ah Dhabar xoodanoo Dhudhumadu go’een Dhuub mow jarteen? Inta dhego la’ iyo Inta dhaayo xidhan Qaraxyadu dhileen Dhaymo mawgu taal? Dastuurku waa sharciga ugu sarreeya ee dalka hagaya, wuxuuna door weyn ka ciyaaraa dhismaha dawladnimo, ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta, iyo sugidda xasilloonida bulshada. Sidaas darteed, fahamka iyo qiimaynta dastuurku waa arrin muhiim u ah bulsho kasta oo doonaysa horumar, caddaalad, iyo nabad waarta. Arrintani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay bulshada Soomaaliyeed oo muddo dheer la tacaalaysay burbur dawladeed, qaranjab, jidba-kooxeed iyo argaggaxiso, colaado sokeeye, iyo jahawareer siyaasadeed. Dastuurku waa heshiiska ugu sarreeya ee nidaamiya dawladnimada, isla markaana dejinaya mabaadi’da, xeerarka, iyo qiyamka hagaya wadanoolaanshaha bulshada iyo habsami-u-socodka hay’adaha dawladeed. Wuxuu si cad u qeexaa xuquuqda iyo waajibaadka muwaadiniinta, isagoo dammaanad qaadaya xorriyadaha aasaasiga ah sida caddaaladda, sinnaanta, iyo ilaalinta karaamada aadanaha. Sidoo kale, dastuurku wuxuu taabanayaa arrimo bulsheed oo muhiim ah, sida xoojinta wadanoolaanshaha bulshada, dhowrista dhaqanka iyo hiddaha, iyo daryeelka qeybaha nugul ee bulshada. Intaas waxaa dheer, dastuurku wuxuu qeexaa qaabdhismeedka dawladnimo, nooca nidaamka maamul ee dalka, iyo sida ay u shaqaynayaan hay’adaha kala duwan ee dawladda. Wuxuu si nidaamsan u kala saaraa awoodaha dawladeed isaga oo qeexaya saddexda tiir ee dawladnimada: fulinta, sharcidejinta, iyo garsoorka. Kalasoocidda awoodahani waa mid lagamamaarmaan u ah dhismaha nidaam dawladeed oo dheellitiran, kaas oo kahortagga ku-takrifalka awoodda, isla markaasna xoojiya islaxisaabtanka, hufnaanta, iyo kudhaqanka sharciga. Si kastaba ha ahaatee, waxaa jirta su’aal muhiim ah oo u baahan in laga fiirsado: intee in le’eg ayay bulshada Soomaaliyeed fahamsan tahay macnaha iyo doorka dhabta ah ee dastuurka? Inkastoo magaca dastuurka si guud loo maqlo, haddana fahanka qotada dheer ee ku saabsan muhiimaddiisa iyo saamaynta uu ku leeyahay nolosha bulshada mararka qaar waa mid xaddidan. Haddaba, maansadani waxay, sidoo kale, tilmaamaysaa marxaladaha adag ee ay dalka iyo dadkuba soo mareen: burbur dawladeed, dhaawac bulsho, qax, dhimasho, iyo kaladaadsanaan bulsho. Marka laga duulo xaaladahaas, waxaa muhiim ah in la isweydiiyo in nidaamyada iyo xeerarka la soo bandhigayo ay dhab ahaantii xal u yihiin dhibaatooyinkaas, mise ay yihiin arrimo ku salaysan dano gaar ah oo aan si dhab ah u taabanayn baahiyaha shacabka. Sidaas awgeed, fahanka iyo hirgelinta dastuur caddaalad ku dhisan, si hufan loo diyaariyey, loona fahmay si ballaaran, waa saldhigga lagamamaarmaanka u ah dhismaha dawladnimo sugan, nabad waarta, iyo horumar bulsho oo joogto ah. Bulshada Soomaaliyeed waxay u baahan tahay wacyigelin iyo baraarujin ku saabsan muhiimadda dastuurka, si ay si firfircoon uga qeybqaataan dhismaha mustaqbal ku dhisan caddaalad, wadajir, iyo dawladnimo adag. Dhakal gorofsan iyo Dhiil maran dadkani Dhosoq miid leh iyo Dhadhan kuma qabee Mariid iyo dhunkaal Dhashu kuma kortee Waxay noo dhigeen Dhufays lama galee Ma duruus dhabaa? Inta dhimirka wacan Dhoobadooda jecel Ama dhoof ku maqan Taar maw dhigteen? Inta dhaad ka xidhan Dhakhaatiirta tuban Ama dheeg u yaal Buul maw dhisteen? Inta dhaawaca ah Dhabar xoodanoo Dhudhumadu go’een Dhuub maw jarteen? Inta dhego la’ iyo Inta dhaayo xidhan Qaraxyadu dhileen Dhaymo mawgu taal? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhimaya baa Rasaastii dhacdiyo Dhashiikii hugmiyo Dhibkay nagu faleen? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaadayaa Dhafoor-taagistiyo Dhoobbirkii kibriyo Dhababacadi baas? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhicinayaa Maguurtadii dhuntiyo Wixii dhacarsadiyo Dahabkii la dhacay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaafayaa Waxa dhooban iyo Dhaleecada jirtiyo Ceebtii la dhigay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhowrayaa Ama dhimaya baa Dhugtankii dabkiyo Dhiiggii qulqulay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaahayaa Ama dheehin baa Hidde dhowriddiyo Dhaqankii la rogay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhuganayaa Guxushaa dhiciyo Dhaxdin weyda iyo Dhabeeshii la hugay? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Mi mid dheegayaa Dhaxan goynayaaa Hooyada dhashiyo Dhallaankii la waray? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaharin baa Ama dhacarin baa Dhamaskii gubtiyo Dhirtii qaawanayd? Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Ma mid dhaabayaa Dhigo iyo udbiyo Qarankii dhaciyo Dhisme dawladnimo? Dhogorbahallayhow Ama dhaafso walax Ama dheefso shilin Dhalool iyo Jadiid Way kula dhacaan Kula dheelliyaan Kugu dhimatay iyo Kaa dhimatay bay Dhooddida sariyo Dhuuxyadu ku oran! Hadal dhaabad iyo Dhalan waa u xeer Taas waxa ka dhigan Sharci dheelli galay Waa damal dhiciyo Dhinbil hoobataye Bulshadaada dhugo Dhaayaha ku hay Jiifaa dhabbacan Iyo dhidarka ba’an Dhirif lama rabee Ha ka dhigan cilmiga. Gunaanad Xeer waa xakame ayaa horay loo yidhi, taasina waxay caddayn u tahay sooyaalka suubban ee Soomaalidu ku suntantahay iyo waayaheeda hoggaamineed. Ugu danbayntii, qormadan koobani waa mid iftiiminaysaa ama bidhaamminaysa weydiin culus oo ku saabsan caddaaladda, dawladnimada, iyo doorka dastuurku ku leeyahay badbaadinta bulshada. Waxay si qotadheer u muujinaysaa dhaawacyada muuqda iyo kuwa qarsoon ee ka dhashay burburka dawladeed, colaadihii faraha ka baxay, iyo maamulxumadii ku baahday geyiga Soomaaliyeed. Dhammaystirka dastuurku waxa uu astaan iyo summad u yahay inaan maanta ka baxnay gardaadintii muddada dheer lagu hagaasay, marna waa oog kuu ifinaya tubaha rejada iyo shamac ka dhex kaahaya galalka tagtada, timaaddo tisqaadi doonta iyo taaganta toolmoon. Sidoo kale, waxa mudan in lagu baraaruggu qiimaha iyo kaalinta dastuurku u leeyahay hanaqaadnimada dawladnimada iyo hufnaanta hay’adaha qaranka. Haddii dastuurku noqdo mid aan taaban nolosha dhabta ah ee muwaadiniinta, mid aan difaacin xaqa dulmanaha, aan xakamayn dulmiga, isla markaasna aan ilaalin hantida iyo karaamada bulshada, markaas wuxuu noqonayaa qoraal aan naf lahayn oo ku kooban warqado iyo hadallo siyaasadeed. Laakiin haddii uu noqdo mid caddaalad ku dhisan, si hufan loo fahmay, loona hirgeliyo, wuxuu noqon karaa tiirka ugu weyn ee dibudhiska qaran, soocelinta kalsoonida bulshada, iyo xaqiijinta nabad iyo horumar waara. Sidaas darteed, bulshada Soomaaliyeed waxaa saaran waajib ah in ay si qotadheer u fahmaan, u dhuuxaan, u lafaguraan, u faaqidaan dastuurka, una arkaan heshiis qaran oo ka sarreeya dano gaar ah. Wacyiga, islaxisaabtanka, iyo ka-qeybgalka dadweynaha ayaa ah furayaasha xaqiijin kara in dastuurku noqdo mid dhab ahaan u adeega shacabka. Source: goobjoog.com
-
Sannad kasta 8da bisha Maarso waxaa adduunka looga dabbaaldegaa maalin caalami ah ee lagu weynaynayo ama lagu xusayo haweenka ku nool adduunweynaha. Inta aan maalintan loo astayn, ka hor ma jirin maalin gaar ah oo la xuso waxtarka dumarka. Dumarku waxa ay ku jireen xaalado ay waxyaabaha qaar kaqeybgalkooda fursad u heli jirin sida in ay helaan waxbarasho, in ay shaqaystaan oo ay qaataan mushaar shaqadooda u qalma iyo in ay helaan xuquuqdooda muwaadinnimo, hadday noqon lahayd in ay siyaasadda ka qeyb qaataan ama in ay codkooda muwaadinnimo dhiibtaan. Dhibaatooyinkaas jiray awgeed ayaa qaar ka mid ah dumarka ayaa waxa ay iskudayeen in ay ka soo horjeestaan arrimaha noocaan ah oo ay kor u hadlaan, soona bandhigaan in ay ku qanacsanayn dhibaatooyinka ay ku jiraan. Sannadkii 1908dii ayaa si fiican waxaa u soo shaacbaxay dumar ka bannaanbaxaya dhibaatooyinka haysta iyaga oo si abaabulan u sameeyay bannaanbaxa, dumarkaasi waxaa lagu qiyaasaa in ay ahaayeen 15,000 kun oo haween ah, isku imaatinkaasi waxa ay ku sameyeen magaalada New York. Ka dib markii la maqlay codka haweenka ku nool magaaladdaasi ayaa waxaa arintaasi ka hadlay xisbiga Hantiwadaagga Ameerika, sannadkii 1909kii kaas oo ku dhawaaqay in la samaynayo maalin qaran oo lagu xusayo ama ay iskugu imaanayaan haweenka ku nool magaaladdaasi. Muddo kooban oo shirkaasi la agaasimayay ka dib 28dii Febraayo 1909kii ayuu si rasmi ah u dhacay shirka qaran ee haweenka iskugu imaanayeen. Intii lagu gudo jiray kulankaasi ayaa gabar ka mid ah haweenka ka soo qeybgalay waxa ay soojeedisay aragti ah in la sameeyo maalin dumarka ugaar ah oo sanad kasta la xusayo ama la iskugu imaanayo si loola socdo xaaladaha ay ku jiraan iyo sidii wax looga qaban lahaa dhibaatooyinka jira isbeddel muuqdana loo samayn lahaa. Iyadoo laga duulayo natiijadii ka soo baxday shirkii hore u dhacay ayaa waxaa la isla qaatay in la sameeyo maalin gaar ah oo loo dabbaaldegayo ama la xusayo haweenka. 19kii Maarso 1911dii ayaa waxaa la sameeyay xuskii Maalinta Haweenka Adduunka, wuxuuna ka dhacay dalal badan ay kamid yihiin Austria, Denmark, Germany iyo Switzerland, dalalkaas oo ay isugu soo bexeen dad ka badan hal malyuun qof oo rag iyo dumarisugu jiray oo dalbaday in dumarku ragga kala sinaando xagga shaqada, tababarrada iyo in la joojiyo kalasoocidda dhanka shaqada ee ragga iyo dumarka. Si loo mideeyo dalalka oo dhan maalinta xuska haweenka adduunka waxaa la isla gartay in laga dhigo 8da bisha Maarso ee sannad kasta. Waxay maalintaasi noqotay maalin loo wada aqoonsaday maalinta haweenka adduunka. Hay’adaha aqoonsigaas si rasmi ah u hirgaliyay waxaa ka mid ah Qaramada Midoobay (UN). Dumarka Soomaaliyeed iyo 8da Maarso: Haweenka Soomaaliyeed waxa ay uga dhigantahay maalin weyn oo ubaahan in la maamuuso heerka ay maanta joogaan dumarka Soomaaliyeed. Runtii waxaa jiray xilli ay wacyiga dadka Soomaaliyeed uusan ahayn sida uu hadda yahay. Dumarku waxaa inta badan caqabad looga dhigi jiray dhaqanka iyo waxyaabaha ay aaminsanyihiin dadka Soomaaliyeed. Dhaqanka Soomaaliyeed waxa uu intiisa badan ku dhisanyahay diinta, markii loo fiiriyo waxyaabaha qaar dumarka quseeyo oo dhaqanka ku jira ma ahayn amabama ahan wax sal iyo raad ku leh diinta. Tusaale haddaan u soo qaadanno, in ay gabadha wax barato ma jirto meel ay diintu ku diidday, laakiin dhaqanka Soomaaliyeed, waxa uu ahaa mid aan dumarka u oggolayn waxbarashada. Wiilasha iyo gabdhaha dhanka wax barahsada waa lagu kala sooci jiray oo wiilka ayaa waxbarashada loo diri jiray, halka ay gabadhu alaabta u dhaqi jirtay ama cuntada u diyaarin jirtay wiilka ku maqan waxbarashada ama shaqada. Waxaa aad u yaraa tirada gabdho ee waxbarashada aadda, waalidka wacyigiisu fiicanyahay oo gabadhiisa waxbarashada aaddo waxaa lagu dhaleecayn jiray in uu gabar waxbarasho u diro. Waqtigan la joogo wacyiga iyo aqoonta waalidiinta oo sare maray awgeeda waxaa isbaadel ku dhacyay dhaqankii ahaa gabdhuhu waxbarasho ma aadi karaan. Hadda markaan fiirinno dugsiyada iyo jaamacadaha waxaan aragnaa gabdho badan oo wax ku baranayo, waxaan kaloo aragnaa gabdha oo kaalmaha hore ka galay imtixaanaadka qaranka ee iskuulaadka. Waxaa bogaadin mudan waalidka ku baraarugay in ay wacyigooda ka saramariyaan aragtidii gurracanayd ee “dhoodhoobka dhaqan” ku salaysanayd. Xilligan la joogo gabdhaha waxa ay marayaan heer ay waxbaran karaan, shaqaysan karaan kana qeybgali karaan arrimaha siyaasadeed ee dalka ka jira. Waxa ay tegayaan goobaha aqoon isweydaarsi ka dhacayo, waxay, sidoo kale, joogaan madalaha waaweyn ee aqoonta iyo horumarka looga hadlaayo iyaga oo hoggaanka madalahaasi iyo agaasinkooda qayb weyn ka yihiin dumarka. Waxa ay si cad u dhiibanayaan aragtiyadooda ku aaddan wax kasta oo horumar ah ama dalka quseeaya. Waxa ay sidoo kale joogaan xafiisyada waaweyn ee laga shaqeeyo, goobaha waxbarashada macallimiin iyo hoggaamiyayaal ayay ka yihiin, ganacsiyo badan oo kala nooc ah ayay aragtidooda ama waxsoosaarkooda leeyihiin. Intaas waxa ay dumarka Soomaaliyeed utahay fursad ay ku baddeli karaan ama ay ku beddeleen naftooda iyo dalkooda. Gabadha Soomaaliyeed waxa ay isla wada haysaa shaqooyin badan oo ay dhabarka u dhigatay, laga soo bilaabo marka ay yar tahay ee iyadoo wax baranayso ay haddana shaqada guriga qabanayso. Waxaa kaloo u xigta in ay hooyo tahay oo inta bannaankana ka soo shaqayso, misana gudata masuuliyaddii guriga, noloshii kalana la daalaadhacaysa. Taasi waxa ay noo muujinaysaa kartida ay leeyihiin dumarka Soomaaliyeed, waxayna u qalmaan in aan maalin gaar ah oo kaliya aan la xusin ee maalin kasta la xusuusnaado qiimaha iyo waxtarka ay leeyihiin, wanaaggooda iyo waajibaadka culus ee ay hayaan, isla markaasna lagu garab-istaago. Gabdhaha Soomaaliyeed waxaa iyagana la gudboon in ay dadaalkooda hore u sii wadaan oo ay fursaddooda ka faa’iidaystaan, aysan isku mashquulin waxyaabihii hore u dhacay. In ay hore ugu socdaan oo ay maalin kasta iska dhigin dad dhibannayaal ah oo tartan ku jira. Run ahaantii fursado badan oo aan hore u jirin ayaa jira wixii hore u dhacay waa laga soo gudbay oo wacyigii dadka wuu kordhay; meeshii shalayna maanta lama, khaladkii shalay dhacay looma laabtee horaa looga socdaa. Ugu danbayn, maalintan weyn waa maalin ay dumarka adduunka ay gaar u tahay, waa maalin laga hadlayo ama laga shaqaynayo horumar, waxbarasho iyo sidii loo noqon lahaa dad leh waxsoosaar fiican, waxna ka beddeli kara dhibaatooyinka taagan xalna loo keeni kara. Waxa ay maalintani ka dhigan tahay fursad iyo horusocod ay dumarku gaar la yihiin. Source: goobjoog.com
-
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa maanta qalinka ku duugay saxiixa Dastuurka cusub ee dalka, kaas oo ay horay u meel mariyeen xubnaha Labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya. Munaasabaddan oo ahayd mid si weyn loo soo agaasimay, waxaa goobjoog ka ahaa Guddoomiyaha Golaha Shacabka iyo Guddoomiyaha Aqalka Sare, kuwaas oo markhaati ka ahaa tallaabadan muhiimka ah ee lagu xoojinayo dowladnimada dalka. Dhammaan warbaahinta madaxa-bannaan ee dalka ayaa looga yeeray madaxtooyada si ay goobjoog uga noqdaan guushan weyn, iyadoo ujeedadu tahay in caalamka iyo shacabka Soomaaliyeedba lala socodsiiyo in dalku uu hadda leeyahay Dastuur rasmi ah, laguna guulaystay in meesha laga saaro caqabadihii muddada dheer hortaagnaa dhamaystirka sharciga ugu sarreeya dalka. Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa tallaabadan ku tilmaamay guul u soo hoyatay dhammaan umadda Soomaaliyeed, isagoo xusay in maanta laga bilaabo dalku uu galay bog cusub oo horseedi doona xasillooni siyaasadeed iyo horumar dhinac kasta leh. Saxiixa maanta ayaa soo afjaray muddo ka badan toban sano oo dalku ku shaqaynayay dastuur kumeel gaar ah, taas oo ka dhigan in Soomaaliya ay hadda si buuxda ula wareegtay masiirkeeda sharci iyo midka dastuuriba. Source: goobjoog.com
-
Dowladda Shiinaha ayaa Soomaaliya ugu deeqday lacag dhan $2 Milyan iyo gargaar raashin ah oo loogu talagalay in lagu caawiyo dadka ay saameeyeen abaaraha ka jira dalka. Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Mudane Wang Yu, ayaa xaqiijiyay in dowladdiisu ay sii wadi doonto taageerada ay siiso shacabka Soomaaliyeed, gaar ahaan xilliyada gurmadka abaaraha iyo ka hortagga musiibooyinka, isagoo muujiyay muhiimadda ay leedahay xoojinta iskaashiga labada dal ee dhinaca gargaarka iyo horumarinta bulshada. Deeqdan lacageed iyo raashinka isugu jirta ayaa lagu caawin doonaa dadka ku nool 72 degmo oo ka tirsan gobollada dalka, kuwaas oo ay si ba’an u saameeyeen abaaruhu, iyadoo culayska la saari doono 45 degmo oo hadda ku sugan xaalad degdeg ah. Taageeradan ayaa door muhiim ah ka ciyaari doonta badbaadinta nolosha qoysaska nugul, gaar ahaan carruurta iyo haweenka ku tabaalaysan deegaannada ay dhibaatadu ka jirto. Source: goobjoog.com
-
Haweenka Adduunka iyo kuwa Soomaaliyeed ayaa maanta oo ku beegan 8-da Maarso u dabaaldegaya Maalinta Caalamiga ah ee Haweenka Adduunka, taas oo sanad walba laga xuso dalal badan oo caalamka ah. Munaasabado lagu xusayo maalintan ayaa lagu wadaa inay ka dhacaan magaalada Muqdisho iyo magaalooyin kale oo ka tirsan dalka, iyadoo ay ka qeybgalayaan mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, maamul goboleedyada, ururrada bulshada rayidka ah iyo qeybaha kala duwan ee haweenka. Mas’uuliyiinta ka hadlada ka jeediya munaasabadahan ayaa si joogto ah u bogaadiya kaalinta muhiimka ah ee haweenka Soomaaliyeed ay ka qaateen dowlad-dhiska, nabadeynta iyo dib u dhiska dalka. Waxay sidoo kale maalintan oo kale lagu baaqaa in la xoojiyo taageerada iyo fursadaha la siiyo haweenka si ay uga qeyb qaataan horumarka iyo hoggaanka bulshada. Haweenka Soomaaliyeed ayaa lagu tilmaamaa laf-dhabarta bulshada, maadaama ay door weyn ku leeyihiin horumarinta qoyska, dhaqaalaha iyo bulshada guud ahaan. Maalinta 8-da Maarso ayaa caalamka looga dabaaldegaa si loo muujiyo kaalinta haweenka, loona dhiirrigeliyo sinnaanta jinsiga iyo xuquuqda haweenka, waxaana si rasmi ah loo asteeyay sanadkii 1977, markii Qaramada Midoobay ay ku dhawaaqday in dalalka adduunka ay si rasmi ah u xusaan maalintan. Source: goobjoog.com
