TRUMP oo codsi u diray kooxaha kurdiyiinta xilli ay xaaladdu is-beddeshay

[Deeq A.]

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa khadka taleefanka kula xiriiray hoggaamiyeyaasha Kurdiyiinta ee dalka Ciraaq, si ay uga wada hadlaan dagaalka ay Mareykanka iyo Israa’iil ku qaadeen Iiraan iyo wejiyada xiga ee uu dagaalkaas yeelan karo.

Ilo xog-ogaal ah oo la hadlay warbaahinta Axios ayaa xaqiijiyay in wadahadalladan ay dhaceen maalin uun kadib markii uu bilowday ololaha duqeymaha culus ee ka dhanka ah xukuumadda Tehran.

Kurdiyiinta ayaa kumanaan askari ku leh xuduudda ay wadaagaan Iiraan iyo Ciraaq, waxayna maamulaan deegaano istaraatiiji ah oo door weyn ka ciyaari kara isbeddelka awoodeed ee dagaalka. Sidoo kale, Kurdiyiinta Ciraaq ayaa xiriir qotodheer la leh bulshada laga tirada badan yahay ee Kurdiyiinta Iiraan.

Saddex ilo-wareed ayaa xaqiijiyay in Trump uu la hadlay labada hoggaamiye ee ugu weyn garabyada Kurdiyiinta Ciraaq, kuwaas oo kala ah Mascuud Barzani iyo Bafel Talabani. Mid ka mid ah ilaha xog-ogaalka ah ayaa wadahadalladan ku tilmaamay kuwo “xasaasi ah,” isagoo ka gaabsaday inuu bixiyo faahfaahin dheeri ah oo ku saabsan nuxurka xogaha la isweydaarsaday.

Maskaxda qorshahan 

Wadahadalladan taleefanka ayaa dhashay kadib olole hoose iyo riixid diblomaasiyadeed oo bilooyin qaatay, taas oo uu daaha gadaashiisa ka waday Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu.

Israa’iil ayaa tobanaan sano xiriir dhaw oo dhanka amniga, milateriga, iyo sirdoonka ah la lahayd Kurdiyiinta ku kala sugan Suuriya, Ciraaq, iyo Iiraan.

Sarkaal ka tirsan maamulka Mareykanka ayaa xusay in aragtida guud, gaar ahaanna midda Netanyahu, ay tahay in Kurdiyiintu ay hubka qaadan doonaan, kacdoonna ay ka dhex ridi doonaan Iiraan.

Bafel Talabani, oo ah hoggaamiyaha xisbiga Midowga Waddaniyiinta Kurdistan (PUK), ayaa maalintii Talaadada xaqiijiyay inuu Trump kala hadlay dagaalka Iiraan. Sida ku cad bayaan kasoo baxay xisbiga PUK, Talabani ayaa kulan uu xisbigiisa la yeeshay uga warramay in Madaxweyne Trump uu si cad u qeexay ujeedooyinka Mareykanka ee dagaalkan haatan socda.

Netanyahu, oo u ololeynayay in duqeymo lagu qaado Iiraan nidaamkana la tuuro, ayaa ahaa shakhsigii ugu horreeyay ee qadiyadda Kurdiyiinta hordhigay Trump xilligii ay ku kulmeen Aqalka Cad.

Sarkaalka ayaa yiri, markii uu Netanyahu la fariistay Trump saacado badan, wuxuu u muuqday inuu wax walba sii diyaariyay, isagoo sii qorsheeyay cidda beddelaysa nidaamka iyo doorka Kurdiyiinta oo uu u kala qaybiyay dhowr kooxood oo kacdoon samayn doona.

Afhayeenka Aqalka Cad, Karoline Leavitt, oo si gaar ah wax looga weydiiyay wicitaanada Trump ee Kurdiyiinta, ayaa ka gaabsatay inay bixiso tafaasiil, balse waxay u sheegtay Axios in Madaxweyne Trump uu maalmihii lasoo dhaafay xiriir la sameynayay xulafo iyo saaxiibo badan oo ku sugan gobolka.

Midowga Kurdiyiinta 

Dhanka kale, Xisbiga Xorriyadda Kurdistan oo ah koox mucaarad ku ah Iiraan, saldhigna ku leh ismaamulka Kurdistan ee Ciraaq, ayaa Axaddii ku eedeeyay Tehran inay ku qaadday olole duqeymo gantaallo iyo Drones ah oo aargoosi ah.

Lix maalmood un ka hor inta uusan dagaalku qarxin, shan kooxood oo ka tirsan mucaaradka Kurdiyiinta Iiraan oo gabaad ka dhiganaya Ciraaq ayaa ku dhawaaqay dhismaha Isbaheysiga Xoogagga Siyaasadda ee Kurdistan-ta Iiraan, si ay ula dagaallamaan xukuumadda Tehran.

Kurdiyiinta ayaa ah qowmiyadda labaad ee ugu weyn dalka Ciraaq iyo mid ka mid ah kuwa ugu weyn Iiraan, waxaana inta badan lagu tilmaamaa qowmiyadda ugu weyn caalamka ee aan lahayn dal u gaar ah, iyadoo dhulkooda taariikhiga ah uu isku xiro koonfur-bari Turkiga, waqooyiga Suuriya, waqooyiga Ciraaq, iyo waqooyi-galbeed Iiraan.

Kurdiyiinta ayaa maamula dhul is-maamul ah oo ku yaalla waqooyiga Ciraaq, kaas oo suurto-galay kadib duulaankii Mareykanka ee 2003-dii lagu riday kaligii-taliye Saddam Hussein.

Dagaalyahannada Kurdiyiinta oo loo yaqaanno “Peshmerga” – oo macnaheedu yahay ‘kuwa wajaha dhimashada’ – ayaa leh khibrad dagaal oo tobanaan sano ah, iyagoo kasoo dagaallamay Ciraaq iyo Suuriya xilligii ay la dagaallamayeen kooxda Daacish (ISIS).

Ka-qaybgalka dagaalyahannadan ruug-caddaaga ah ee jooga furumaha hore ayaa dagaalka dhulka siin doona awood muhiim ah oo kaabta duqeymaha cirka ee Mareykanka iyo Israa’iil ay bilaabeen Sabtidii.

Tallaabadan ayaa u eg tii uu Mareykanku adeegsaday Dagaalkii Afghanistan ee 2001-dii, markaas oo uu taageero xooggan oo dhanka cirka ah siiyay xoogagga dhulka ee qowmiyadaha laga tirada badan yahay si ay u ridaan nidaamkii Daalibaan.

Caqabadda Turkiga

Si kastaba ha ahaatee, Kurdiyiinta ayaa cilaaqaad aad u xun la leh dalka Turkiga oo xulafo la ah Mareykanka, kana tirsan isbaheysiga NATO, taas oo abuuri karta caqabad weyn oo dhanka diblomaasiyadda ah.

Sarkaalka ayaa xusay in Madaxweyne Trump uu la hadlayo dhinac walba, isagoo wada-hadallo la yeeshay madaxda Kurdiyiinta iyo waliba Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan.

Sidoo kale, ku-dhawaaqistii isbaheysiga Kurdiyiinta Iiraan ayaa toddobaadkii hore xiisad ka dhex abuurtay iyaga iyo kooxaha mucaaradka ah ee dibad-joogga ah ee uu hoggaamiyo dhaxal-sugihii hore ee Iiraan, Reza Pahlavi.

Inkastoo dejiyeyaasha siyaasadda Mareykanku ay aaminsan yihiin in Netanyahu laga yaabo inuu si xad-dhaaf ah u buunbuuniyay tirada Kurdiyiinta ee hubka ka qaadan doona Iiraan, sarkaalka ayaa caddeeyay in arrintani aysan ahayn mid la dhayalsan karo.

Wuxuu hadalkiisa kusoo xiray in doorka dhabta ah ee ay Kurdiyiintu ku yeelan karaan dagaalka amaba xilliga Iiraan-ta dagaalka kadib, uu yahay arrin miisaan culus leh oo u baahan qiimeyn qotodheer.

The post TRUMP oo codsi u diray kooxaha kurdiyiinta xilli ay xaaladdu is-beddeshay appeared first on Caasimada Online.