War farxad leh oo ka cusub shidaal qodista Soomaaliya – Maxaa dhacaya bisha April?

[Deeq A.]

Ankara (Caasimada Online) – Dowladda Turkiga ayaa la filayaa inay dardar geliso howlaheeda baarista iyo qodista shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah ee xeebaha Soomaaliya inta lagu jiro bisha April, taasoo ka dhigan wejigii ugu muhiimsanaa ee illaa hadda laga gaaro iskaashiga tamareed ee u dhexeeya Ankara iyo Muqdisho.

Howlgalka cusub ayaa la qorsheynayaa inuu billowdo dabayaaqada bishan April, markaas oo markabka qodista ee cusub ee lagu magacaabo Çağrı Bey uu ka howlgeli doono ceelka Curad-1 ee ku yaalla badda Soomaaliya. Ceelkan ayaa ka mid ah goobihii horey xogtooda juqraafiyeed u sahmiyey markabka cilmi-baarista seismic-ka ee Oruç Reis, kaasoo sanadkii hore ka shaqeeyey biyaha Soomaaliya.

Arrintan ayaa Soomaaliya uga dhiga horumar cusub oo laga gaaray dadaallada lagu doonayo in dalka looga faa’iideeyo khayraadka shidaalka iyo gaaska ee ku jira baddeeda, kuwaas oo muddo dheer aan si dhab ah loo taaban sababo la xiriira amni darrada, caqabado farsamo iyo maalgelin la’aan.

Turkiga, dhankiisa, wuxuu arrintan u arkaa ballaarin rasmi ah oo uu ku sameynayo istaraatiijiyaddiisa tamareed, iyadoo markii ugu horreysay markab qodis oo Turkish ah laga howlgelinayo meel ka baxsan biyaha dalkaas. Ilaa hadda, howlgallada ugu waaweyn ee Ankara waxay inta badan ku koobnaayeen Badda Madow, halkaas oo ay ka wadday baaritaanno iyo qodis ballaaran oo lagu yareynayo ku tiirsanaanta shidaalka iyo gaaska dibadda laga soo dejiyo.

Markabka Çağrı Bey ayaa bishii February u ambabaxay Soomaaliya, waxaana la filayaa inuu noqdo aaladda ugu weyn ee lagu tijaabinayo suurta-galnimada ganacsi ee keydka shidaal iyo gaas ee laga filayo aagagga horey loo sahmiyey. Tallaabadan ayaa sidoo kale xoojinaysa xiriirka sii qoto dheeraanaya ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga, iyadoo iskaashiga tamarta uu hadda noqday tiir muhiim ah oo ka mid ah xiriirka labada dal.

Soomaaliya, haddii howlgalladan ay keenaan natiijo wax ku ool ah, waxay furi karaan fursad dhaqaale oo weyn oo dalka u horseedi karta maalgashi cusub, dakhli dheeraad ah iyo sare u qaadidda doorka ay ku leedahay khariidadda tamarta ee gobolka. Si kastaba, taasi waxay ku xirnaan doontaa waxa kasoo baxa qodista tijaabada ah ee hadda la bilaabayo.

Howlgalkan Soomaaliya ka dhacaya wuxuu qeyb ka yahay qorshe ballaaran oo Turkigu ku xoojinayo awooddiisa maraakiibta tamarta. Sanadkan gudihiisa, Ankara waxay kusoo dartay laba markab oo cusub oo qodis biyo-dheer ah, kuwaas oo kala ah Yıldırım iyo Çağrı Bey, taasoo ka dhigeysa in tirada maraakiibta qodista ee Turkigu ay gaarto lix.

Marka lagu daro maraakiibta sahminta seismic-ka, Turkiga ayaa hadda ka mid noqday dalalka ugu awoodda badan dunida dhinaca maraakiibta baarista iyo qodista tamarta badda. Dowladda Turkiga waxay sheegtay in kobacaas uu qeyb ka yahay qorshe ay ku dooneyso inay ku dhisto madax-bannaani tamareed oo weyn.

Inkasta oo Soomaaliya ay tahay wajiga cusub ee howlgalladan, haddana xudunta istaraatiijiyadda tamareed ee Turkiga weli waxay ku wareegsan tahay horumarinta keydka gaaska ee Sakarya ee Badda Madow. Halkaas ayaa sanadkii 2020 Turkigu ka sameeyey helitaankii ugu weynaa ee gaas dabiici ah taariikhdiisa, iyadoo la rumeysan yahay inuu keydkaasi gaarayo ku dhowaad 720 bilyan oo mitir kuyuubik.

Maraakiibta kale ee Turkiga sida Fatih, Yavuz, Kanuni iyo Abdülhamid Han ayaa weli sii wada howlgallada ka socda Badda Madow, halka maraakiibta sahminta sida Barbaros Hayreddin Paşa iyo Oruç Reis ay xogta juqraafiyeed ururiyaan ka hor inta aan qodis rasmi ah la bilaabin.

Doorka Oruç Reis ee Soomaaliya ayaa ahaa mid muhiim ah, maadaama xogta uu kasoo ururiyey badda Soomaaliya ay saldhig u noqotay wejigan cusub ee qodista. Taasi waxay ka dhigan tahay in howlgalka Curad-1 uusan ahayn mid ku billowday si kadis ah, balse uu yahay natiijada sahamin horudhac ah oo muddo socotay.

Bilaabashada qodista xeebaha Soomaaliya ayaa sidaas darteed noqon karta calaamad muujinaysa in iskaashiga Ankara iyo Muqdisho uu galay heer cusub oo ka baxsan dhinacyadii hore ee amniga, gargaarka iyo dhismaha hay’adaha.

Haddii natiijooyin muuqda kasoo baxaan, Soomaaliya waxay wajihi kartaa fursad cusub oo ku saabsan ka faa’iideysiga khayraadka ku jira baddeeda, halka Turkiguna uu sii ballaarinayo saameyntiisa tamareed ee ka baxsan xuduudihiisa.

The post War farxad leh oo ka cusub shidaal qodista Soomaaliya – Maxaa dhacaya bisha April? appeared first on Caasimada Online.